Rig Veda 7.24.2: Mandala 7, Sukta 24, Mantra 2

Sukta 7.24

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra; Maṇḍala 7 attribution)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

गृभीतं ते मन इन्द्र द्विबर्हाः सुतः सोमः परिषिक्ता मधूनि । विसृष्टधेना भरते सुवृक्तिरियमिन्द्रं जोहुवती मनीषा ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.24.2

Transliteration

gṛbhītaṃ te maná indra dvi-barhāḥ sutáḥ sómaḥ pári-siktā mádhūni | visṛ́ṣṭa-dhenā bharate su-vṛ́ktir iyám índraṃ jóhuvatī manīṣā ||

Translation

હે ઇન્દ્ર, દ્વિબર્હાઃ (દ્વિગુણ બળવાળો) સુત સોમ તારા મનને ગૃભીતં (પકડીને સ્થિર) કરે છે; મધૂનિ (મધુર રસો) સર્વત્ર પરિષિક્ત (છાંટાયેલા) છે. વિસૃષ્ટધેના (મુક્ત પ્રવાહવાળી ધેનુ સમ) એવી આ સુવૃક્તિ (સુઘડ વાણી) આગળ વધે છે—આ મનીષા (પ્રજ્ઞામય વિચાર) ઇન્દ્રને જોહુવતી (આહ્વાન કરતી) રતિ અને વૃદ્ધિ માટે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• गृभीतम्: seized, grasped
• गृभीतम्: कर्म (गृहीतं मनः = ‘seized mind’)
• Type: Participle/Adjective
• Root: ग्रह् (√ग्रह्) → गृभीत (PPP)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• मनः: mind
• मनः: कर्म (with गृभीतम्)
• Type: Noun
• Root: मनस्

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र

• द्विबर्हाः: O two-seated / having two barhis (two ritual seats)
• द्विबर्हाः: विशेषण (इन्द्रस्य)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: द्वि-बर्हिस् (प्रातिपदिक)

• सुतः: pressed
• सुतः: विशेषण (सोमः)
• Type: Participle/Adjective
• Root: सु (√सु ‘to press’) → सुत (PPP)

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ (of ‘परिषिक्ता(नि)’ as described)
• Type: Noun
• Root: सोम

• परिषिक्तानि: poured around, sprinkled
• परिषिक्तानि: विशेषण (मधूनि)
• Type: Participle/Adjective
• Root: सिच् (√सिच् ‘to pour/sprinkle’) + परि- → परिषिक्त (PPP)

• मधूनि: sweet (honeyed) drinks
• मधूनि: कर्तृ/विषय (things offered: ‘sweet draughts’)
• Type: Noun
• Root: मधु

• विसृष्टधेना: having the streams (of milk/offerings) let loose
• विसृष्टधेना: विशेषण (सुवृक्तिः)
• Type: Adjective (compound)
• Root: वि-सृज् (√सृज् ‘to let loose’) → विसृष्ट + धेनु (समास)

• भरते: brings, bears
• भरते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भृ (√भृ ‘to bear/bring’)

• सुवृक्तिः: the well-turned hymn
• सुवृक्तिः: कर्तृ (of भरते)
• Type: Noun
• Root: सु-वृक्ति (प्रातिपदिक; ‘good hymn/utterance’)

• इयम्: this
• इयम्: कर्तृ (of जोहुवती)
• Type: Pronoun
• Root: इदम्

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (of जोहुवती)
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र

• जोहुवती: invoking, calling repeatedly
• जोहुवती: क्रियाविशेषण/कर्तृ-विशेषण (इयम् मनीषा)
• Type: Participle (present)
• Root: हु (√हु ‘to call/invoke’) with intensive/reduplicated stem जोहू-

• मनीषा: thought, inspired insight
• मनीषा: कर्तृ (of implied ‘is/does’; apposition to इयम्)
• Type: Noun
• Root: मनीषा (प्रातिपदिक; from √मन् ‘to think’)