Sukta 66

Mantra 1

वपुर्नु तच्चिकितुषे चिदस्तु समानं नाम धेनु पत्यमानम् । मर्तेष्वन्यद्दोहसे पीपाय सकृच्छुक्रं दुदुहे पृश्निरूधः ॥

જે જાણે છે તેને પણ તે રૂપ નિશ્ચયે જાણીતા થાઓ: નામે એકસરખું—પોષણ કરનારી, શાસન કરતી ધેનુ. પરંતુ મર્ત્યોમાં તે બીજા દોહન માટે ફૂલે-ફાલે; એકવાર તેજસ્વી રસ દોહી કાઢ્યા પછી—પૃશ્નિ માતા, સમૃદ્ધિભર્યું તેનું ઊધર.

Mantra 2

ये अग्नयो न शोशुचन्निधाना द्विर्यत्त्रिर्मरुतो वावृधन्त । अरेणवो हिरण्ययास एषां साकं नृम्णैः पौंस्येभिश्च भूवन् ॥

જે મરુતો—પ્રજ્વલિત અગ્નિઓ સમા—આહુતિથી પ્રદીપ્ત થતાં જ્વલિત થાય છે; તેઓ દ્વિગુણ, ત્રિગુણ વધે છે. તેઓ નિર્મળ, દોષરહિત છે; તેમની કાંતિ સુવર્ણમય છે. નરબળ (નૃમ્ણ) અને પૌંસ્ય—વીર્યશક્તિઓ—સાથે મળીને તેઓ પ્રગટ થાય છે અને સ્થિર રહે છે.

Mantra 3

रुद्रस्य ये मीळ्हुषः सन्ति पुत्रा याँश्चो नु दाधृविर्भरध्यै । विदे हि माता महो मही षा सेत्पृश्निः सुभ्वे गर्भमाधात् ॥

રુદ્રના જે પુત્રો છે—સમૃદ્ધિ આપનાર દાતાઓ—જેઓને હવે દાધૃવિ અમારા ધારણ માટે આગળ લાવે છે; ખરેખર તેમની માતા જાણીતી છે: મહાન, વિશાળ મહિમા. પૃશ્નિએ જ શુભ ગર્ભાશયમાં ગર્ભ સ્થાપ્યો.

Mantra 4

न य ईषन्ते जनुषोऽया न्वन्तः सन्तोऽवद्यानि पुनानाः । निर्यद्दुह्रे शुचयोऽनु जोषमनु श्रिया तन्वमुक्षमाणाः ॥

જન્મથી તેઓ કદી ડગમગતા નથી, ન તો માર્ગથી વળી જાય છે; અસ્તિત્વમાં રહીને તેઓ દોષારોપ્યને શુદ્ધ કરી દૂર કરે છે. જ્યારે શુચિજન દોહે છે, ત્યારે આનંદપૂર્વક સ્વીકારમાં દોહે છે; પોતાની જ તનુ પર તેઓ શ્રી—તેજસ્વી વૈભવ—વરસાવે છે, તેને વધારતા.

Mantra 5

मक्षू न येषु दोहसे चिदया आ नाम धृष्णु मारुतं दधानाः । न ये स्तौना अयासो मह्ना नू चित्सुदानुरव यासदुग्रान् ॥

જેઓમાં દોહન (દૂધ દોહવા) સમયે પણ ભ્રમ કે ચૂક થતી નથી, તેઓ પોતાના જ નામમાં ધૃષ્ણુ મારુત-બળને ધારણ કરે છે. સ્તુતિમાં તેઓ નિર્બળ નથી, મહિમામાં અપૂરાં નથી; ઉદાર દાતા પણ આ ઉગ્રો સમક્ષ નમી પડે છે.

Mantra 6

त इदुग्राः शवसा धृष्णुषेणा उभे युजन्त रोदसी सुमेके । अध स्मैषु रोदसी स्वशोचिरामवत्सु तस्थौ न रोकः ॥

આ ઉગ્રો—શવસાથી, ધૃષ્ણુ સેનાઓવાળા—સુસંયોજિત રીતે બે લોકોને (રોદસી) જોડે છે. ત્યાર પછી આ બે રોદસીમાં સ્વયંપ્રકાશી તેજ મહાબળવાનાઓમાં સ્થિર થાય છે, જાણે તેજસ્વી નિવાસસ્થાન.

Mantra 7

अनेनो वो मरुतो यामो अस्त्वनश्वश्चिद्यमजत्यरथीः । अनवसो अनभीशू रजस्तूर्वि रोदसी पथ्या याति साधन् ॥

હે મરુતો, તમારો યામ (માર્ગ/ગતિ) અખંડ રહે—અશ્વ વિના પણ તે દોડે છે, રથ વિના પણ રથી સમાન ચાલે છે. લગામ વિના, ચાબુક વિના, રજસ (મધ્યાકાશ)નો તૂર્વિ-ગામી આગળ વધે છે; બે રોદસી વચ્ચે પથ રચી કાર્ય સિદ્ધ કરે છે.

Mantra 8

नास्य वर्ता न तरुता न्वस्ति मरुतो यमवथ वाजसातौ । तोके वा गोषु तनये यमप्सु स व्रजं दर्ता पार्ये अध द्योः ॥

હે મરુતો! જેને તમે વાજસાતૌ—સમૃદ્ધિ-વિજયમાં—સહાય કરો છો, તેના માટે ન પાછું ફરવું છે, ન તેને કોઈ જીતવી શકે. ટોકે—બાળકમાં—અથવા ગોષુ—ગાયોમાં—અથવા તનયે—સંતતિમાં—અથવા અપ્સુ—જળોમાં—જ્યાં પણ હોય, તે દૂરની સીમા સુધી, દ્યોઃ—આકાશ—ની નીચે પણ, વ્રજ—બંધ ઘેરો—ને ફોડી ખોલી નાખે છે.

Mantra 9

प्र चित्रमर्कं गृणते तुराय मारुताय स्वतवसे भरध्वम् । ये सहांसि सहसा सहन्ते रेजते अग्ने पृथिवी मखेभ्यः ॥

તુરા—વેગવાન—મારુતાય, સ્વતવસે—સ્વબળવંત—મરુતશક્તિ માટે, ગૃણતે—સ્તુતિ કરનાર—ને પ્રચિત્રમ અર્કમ—ચમકતો સ્તોત્ર—આગળ ધરો. જે સહાંસિ—પ્રતિરોધો—ને સહસા—બળથી—સહંતે—સહે છે; હે અગ્નિ! તેમના મખેભ્યઃ—યજ્ઞકર્મોથી—પૃથિવી કંપે છે.

Mantra 10

त्विषीमन्तो अध्वरस्येव दिद्युत्तृषुच्यवसो जुह्वो नाग्नेः । अर्चत्रयो धुनयो न वीरा भ्राजज्जन्मानो मरुतो अधृष्टाः ॥

ત્વિષીમંતઃ—દિપ્ત બળવાળા—મરુતો અધ્વરસ્યેવ દિદ્યુત્—યજ્ઞની વીજળી સમા—છે; તૃષુચ્યવસઃ—ઝડપભરી અશાંત ગતિ ધરાવનારા—જુહ્વઃ—જ્વાલાજિહ્વા—ની જેમ, જાણે અગ્નિના જ્વલંત જિહ્વાઓ. અર્ચત્રયઃ—ગાન-સ્તુતિ કરનાર—ધુનયઃ—ઘમાસાણ કરનાર—ન વીરા—વીર યોધ્ધાઓ સમા; ભ્રાજજ્જન્માનઃ—પ્રભામાં જન્મેલા—મરુતો અધૃષ્ટાઃ—અજેય—છે.

Mantra 11

तं वृधन्तं मारुतं भ्राजदृष्टिं रुद्रस्य सूनुं हवसा विवासे । दिवः शर्धाय शुचयो मनीषा गिरयो नाप उग्रा अस्पृध्रन् ॥

તે વધતો મારુત-બળ, તેજસ્વી ભાલાવાળો, રુદ્રનો પુત્ર—તેને હું હવસા (આહ્વાનભરી ભક્તિથી) પૂજું છું. દિવ્ય શર્ધા (આકાશીય ગણ) માટે મારી મનીષા શુચિ બને છે; પર્વતો સમા, ઉગ્ર જળો સમા, તેઓ અસ્પૃધ્રન્—અપરાજેય સ્પર્ધામાં ધસી આગળ વધે છે.