
Sukta 6.37
Bharadvāja Bārhaspatya (Bharadvāja family)
Indra
Triṣṭubh (probable; not mechanically verified here)
આ ટૂંકું ત્રિષ્ટુભ સ્તોત્ર ઇન્દ્રને આહ્વાન કરે છે કે તે પિંગળ અશ્વો દ્વારા ખેંચાતા, સર્વ વરદાન વહન કરનાર પોતાના રથ પર ઝડપથી આવી કવિઓ સાથે ઉલ્લાસભર્યા સોમસત્ર (સધમાદ)માં જોડાય. તેમાં ઇન્દ્રની સ્તુતિ સ્થિર અને દીર્ઘકાળ ટકનાર બળ આપનાર તથા વૃત્રનો નિશ્ચિત સંહાર કરનાર તરીકે થાય છે, જેથી ઉપાસકો માટે સમૃદ્ધિ, પ્રેરિત વાણી અને વિજયશક્તિ સુનિશ્ચિત થાય.
Mantra 1
अर्वाग्रथं विश्ववारं त उग्रेन्द्र युक्तासो हरयो वहन्तु । कीरिश्चिद्धि त्वा हवते स्वर्वानृधीमहि सधमादस्ते अद्य ॥
હે ઉગ્ર ઇન્દ્ર, તારા જોડાયેલા હરિ (તામ્રવર્ણ ઘોડા) સર્વ-વાંછિત વરદાનોથી ભરેલું તારો રથ અહીં લાવે. સૂર્યલોક-ધારી તને તો કવિ પણ બોલાવે છે. આજે તારા આનંદમય સધમાદ (સહ-મદ/સહ-પાનની સભા)માં અમે વૃદ્ધિ પામીએ.
Mantra 2
प्रो द्रोणे हरयः कर्माग्मन्पुनानास ऋज्यन्तो अभूवन् । इन्द्रो नो अस्य पूर्व्यः पपीयाद्द्युक्षो मदस्य सोम्यस्य राजा ॥
દ્રોણ (પાત્ર/કુંડ) તરફ હરિ શક્તિઓ કર્મ માટે આગળ વધ્યાં; પોતાને પુનાન (શુદ્ધ) કરતાં તેઓ ઋજુ અને તીક્ષ્ણ બન્યા. અમારે માટે ઇન્દ્ર—પૂર્વ્ય (પ્રાચીન) —આનું પાન કરે; તે દ્યુક્ષ (પ્રકાશમાન), સોમ્ય મદનો રાજા.
Mantra 3
आसस्राणासः शवसानमच्छेन्द्रं सुचक्रे रथ्यासो अश्वाः । अभि श्रव ऋज्यन्तो वहेयुर्नू चिन्नु वायोरमृतं वि दस्येत् ॥
આસસ્રાણ—વેગે દોડતા, સુચક્ર રથવાળા અશ્વો ઇન્દ્રને, પ્રચંડ બળવંતને, અમારી તરફ વહન કરે છે; ઋજુ ગતિ ધરાવતા તેઓ અમને શ્રવ—વાણી/સ્તુતિના શ્રવણ સુધી પહોંચાડે. હમણાં પણ વાયુનું અમૃત આનંદ જીતાઈ શકે અને વહેંચાઈ શકે.
Mantra 4
वरिष्ठो अस्य दक्षिणामियर्तीन्द्रो मघोनां तुविकूर्मितमः । यया वज्रिवः परियास्यंहो मघा च धृष्णो दयसे वि सूरीन् ॥
આ અર્પણની દક્ષિણ—જમણી તરફની શક્તિને ઇન્દ્ર દાતાઓ માટે ગતિમાન કરે છે; મઘવોમાં તે તુવિકૂર્મિત—વિશાળ તરંગવાળો, સર્વોત્કૃષ્ટ છે. એ શક્તિથી, હે વજ્રિવ, તું સંકોચ/અંહસને ચારે તરફથી ઘેરીને પાર કરે છે; અને હે ધૃષ્ણુ, તું સમૃદ્ધિઓ વહેંચે છે, સૂરીઓને વિસ્તારીને.
Mantra 5
इन्द्रो वाजस्य स्थविरस्य दातेन्द्रो गीर्भिर्वर्धतां वृद्धमहाः । इन्द्रो वृत्रं हनिष्ठो अस्तु सत्वा ता सूरिः पृणति तूतुजानः ॥
ઇન્દ્ર સ્થિર અને દીર્ઘસ્થાયી વાજ—બળ-સમૃદ્ધિનો દાતા છે; મહાવૃદ્ધિ ધરાવતો ઇન્દ્ર અમારી ગીર્ભિઃ—પ્રેરિત સ્તુતિઓથી વધે. ઇન્દ્ર વૃત્રહન—આવરણકર્તાનો સર્વશક્તિમાન સંહારક બને; ત્યારે સૂરી—પ્રકાશિત નેતા, તૂતુજાન—ઉત્સાહથી પ્રેરિત, એ સમૃદ્ધિથી અમને પરિપૂર્ણ કરે.
The hymn asks Indra to come quickly to the ritual, share the soma-exhilaration with the singers, and grant strong, lasting power and prosperity by removing obstacles.
They symbolize Indra’s swift arrival and readiness to help—his power moves fast toward the worshippers when properly invoked with praise and offering.
Vṛtra is the ‘Coverer’ or obstructing force; Indra’s slaying of Vṛtra means breaking what blocks light, flow, success, and inner progress.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.