
Sukta 5.51
Atri (Ātreya)
Agni (with the Viśve Devāḥ implied as companions)
Gāyatrī (likely, given short three-pāda structure typical of invitations; needs counting to confirm)
આ સૂક્ત સોમપિષણ (સોમયાગ) માટે દેવતાઓને બોલાવી લાવનાર અને હવિષ્યને યોગ્ય રીતે પહોંચાડનાર યાજ્ઞિક અગ્નિ—પુરોહિત અગ્નિ—નું આમંત્રણાત્મક સ્તુતિગાન છે. તેમાં દેવતાઓ વચ્ચે ‘સજૂઃ’ (એકમત, સમરસતા) પર વારંવાર ભાર મૂકાય છે—મિત્ર-વરુણ, સોમ, વિષ્ણુ અને વિશ્વે દેવાઃ સૌ એક જ સંમતિમાં રહી યજ્ઞ એક જ, સુસંગત અને સમરસ ક્રિયા બને એવી કામના છે. અંતે ભાવ આશીર્વાદરૂપ બને છે: સૂર્ય-ચંદ્રની જેમ સુરક્ષિત અને વ્યવસ્થિત માર્ગ મળે, અને દાન આપનાર, જાણનાર તથા કલ્યાણમાં ફરી એકત્ર થતો સમુદાય પ્રાપ્ત થાય એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
Mantra 1
अग्ने सुतस्य पीतये विश्वैरूमेभिरा गहि । देवेभिर्हव्यदातये ॥
હે અગ્નિ, સુત સોમના પાન માટે સર્વ સહાયક શક્તિઓ સાથે અહીં આવ; દેવો સાથે હવ્યદાન માટે આવ—યજ્ઞની આંતરિક આહુતિ સાચે જ અર્પિત થાય તે માટે.
Mantra 3
विप्रेभिर्विप्र सन्त्य प्रातर्यावभिरा गहि । देवेभिः सोमपीतये ॥
હે વિપ્ર અગ્નિ, પ્રાતઃયાત્રાના સાથી એવા વિપ્રો સાથે અહીં આવ; દેવો સાથે સોમપાન માટે આવ—અમામાં ઉષા તરફની ગતિ પૂર્ણ થાય તે માટે.
Mantra 4
अयं सोमश्चमू सुतोऽमत्रे परि षिच्यते । प्रिय इन्द्राय वायवे ॥
આ સોમ ચમૂમાં સુત (પિષિત) કરાયેલો છે; અમત્રે (ગ્રાહ્ય પાત્ર/આધાર)માં સર્વત્ર પરિષિંચાય છે—ઇન્દ્ર અને વાયુને પ્રિય.
Mantra 6
इन्द्रश्च वायवेषां सुतानां पीतिमर्हथः । ताञ्जुषेथामरेपसावभि प्रयः ॥
હે ઇન્દ્ર અને વાયુ! આ સુત સોમરસોના પાનને તમે યોગ્ય છો. હે નિર્દોષ દ્વય! તેમાં આનંદ લો અને અગ્રે સ્થાપિત પ્રયઃ (અર્પણ-બળ/આહાર)માં પ્રવેશો.
Mantra 7
सुता इन्द्राय वायवे सोमासो दध्याशिरः । निम्नं न यन्ति सिन्धवोऽभि प्रयः ॥
ઇન્દ્ર અને વાયુ માટે સુત સોમો દધ્યાશિરઃ (દહીં-મિશ્રિત/શોધક શક્તિથી યુક્ત) અર્પિત થાય છે; નદીઓ જેમ નિમ્ન તરફ ધસી જાય તેમ તે પ્રયઃ (આનંદ-અર્પણ) તરફ વહે છે.
Mantra 8
सजूर्विश्वेभिर्देवेभिरश्विभ्यामुषसा सजूः । आ याह्यग्ने अत्रिवत्सुते रण ॥
વિશ્વ દેવો સાથે એકસાથે, અશ્વિનો અને ઉષા સાથે પણ એકસૂર થઈ—હે અગ્નિ, અહીં આવ; અત્રિની રીત પ્રમાણે. સુત સોમમાં આનંદ કર; અર્પણમાં પ્રવેશ કર, સર્વ શક્તિઓને એક સુસંગતિમાં એકત્ર કરનાર દિવ્ય સંકલ્પરૂપે.
Mantra 9
सजूर्मित्रावरुणाभ्यां सजूः सोमेन विष्णुना । आ याह्यग्ने अत्रिवत्सुते रण ॥
મિત્ર-વરુણ સાથે એકસૂર થઈ, સોમ અને વિષ્ણુ સાથે પણ એકસાથે—હે અગ્નિ, અહીં આવ; અત્રિની રીત પ્રમાણે. સુત સોમના રસમાં હર્ષ કર—જેથી સુસંગતિ, વિશાળ ઋત, આનંદ અને સર્વવ્યાપી પગલાં અગ્નિમાં એક થઈ જાય.
Mantra 10
सजूरादित्यैर्वसुभिः सजूरिन्द्रेण वायुना । आ याह्यग्ने अत्रिवत्सुते रण ॥
આદિત્યો અને વસુઓ સાથે એકસૂર થઈ, ઇન્દ્ર અને વાયુ સાથે પણ એકસાથે—હે અગ્નિ, આવ; અત્રિની રીત પ્રમાણે. સુત સોમમાં હર્ષ કર—જેથી ધારક શક્તિઓ અને વિજયી પ્રાણ-મન અગ્નિમાં સાથે કાર્ય કરે, જે જ્યોતિ ઉર્ધ્વગતિને નેવે છે.
Mantra 12
स्वस्तये वायुमुप ब्रवामहै सोमं स्वस्ति भुवनस्य यस्पतिः । बृहस्पतिं सर्वगणं स्वस्तये स्वस्तय आदित्यासो भवन्तु नः ॥
સ્વસ્તિ માટે અમે વાયુને ઉપસ્થિત કરી સ્તુતિ કરીએ છીએ; સ્વસ્તિ માટે સોમને—ભુવનના ભવનોના અધિપતિને. સ્વસ્તિ માટે સર્વગણસહિત બૃહસ્પતિને અમે આહ્વાન કરીએ છીએ; અને આદિત્યો અમારા માટે સ્વસ્તિના દાતા બને—રક્ષિત માર્ગ, વિસ્તૃત ચિત્ત અને નિર્ભય સત્યરૂપ આશ્રય આપનાર.
Mantra 13
विश्वे देवा नो अद्या स्वस्तये वैश्वानरो वसुरग्निः स्वस्तये । देवा अवन्त्वृभवः स्वस्तये स्वस्ति नो रुद्रः पात्वंहसः ॥
આજે સર્વ દેવો અમારા સ્વસ્તિ માટે થાય; વૈશ્વાનર—વસુરૂપ અગ્નિ—અમારા સ્વસ્તિ માટે થાય. ઋભુઓ સ્વસ્તિ માટે અમારી રક્ષા કરે; અને રુદ્ર અમને અંહસના વક્ર માર્ગથી—હાનિના કૂટિલતાથી—સ્વસ્તિમાં જ રક્ષે.
Mantra 14
स्वस्ति मित्रावरुणा स्वस्ति पथ्ये रेवति । स्वस्ति न इन्द्रश्चाग्निश्च स्वस्ति नो अदिते कृधि ॥
મિત્ર-વરুণ તરફથી સ્વસ્તિ; પથ્યા-રેવીતી—માર્ગદર્શક સમૃદ્ધિ—તરફથી સ્વસ્તિ. ઇન્દ્ર અને અગ્નિ તરફથી અમને સ્વસ્તિ; હે અદિતિ, અમારે માટે સ્વસ્તિ કર—સત્યની સુરક્ષિત વિશાળતામાં અમને મુક્ત કર.
Mantra 15
स्वस्ति पन्थामनु चरेम सूर्याचन्द्रमसाविव । पुनर्ददताघ्नता जानता सं गमेमहि ॥
સ્વસ્તિમાં અમે પંથને અનુસરીએ—સૂર્ય અને ચંદ્રમા જેમ પોતાના નિશ્ચિત માર્ગે ચાલે છે તેમ. ફરી ફરી દાન આપતા, હિંસા ન કરતા, જ્ઞાનમાં વધતા—અમે સૌ એકસાથે સુસંગત સંગમમાં પહોંચીએ.
It asks Agni to come to the Soma offering, bring the gods with him, and make sure the oblation is correctly carried and received—so the sacrifice becomes effective.
To emphasize “sajūḥ” (one accord): the rite succeeds when the divine powers act together—order (Mitra-Varuṇa), delight/rapture (Soma), and all-pervading support (Viṣṇu) converge through Agni.
It turns the ritual into a life-prayer: may we move safely on a steady path like Sun and Moon, live by giving and non-harming, grow in understanding, and come together in harmony.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.