Sukta 50
Sukta 5.50
Atri (Ātreya)
Deva as Netṛ (the Divine Leader/Guide) (often read as Savitṛ/Pūṣan-like guiding power; hymn context needed for precision)
Gāyatrī/Anuṣṭubh-like brevity is possible, but Mandala 5 commonly uses Triṣṭubh; requires metrical verification
આ સંક્ષિપ્ત આત્રેય સૂક્ત દેવને ‘નેતૃ’—દિવ્ય માર્ગદર્શક—રૂપે આહ્વાન કરે છે. તે મનુષ્યને સન્માર્ગે દોરી જાય છે, મિત્રતા, રક્ષણ, તેમજ રયિ (દ્રવ્ય/સંપત્તિ) અને દ્યુમ્ન (પ્રકાશમય શક્તિ)ની વૃદ્ધિ આપે છે. નેતાના સાથને પસંદ કરવાની વ્યક્તિગત અભિલાષા સાથે, અતિથિઓનું સ્વાગત થાય અને પત્નીઓ (આધાર આપતી સહચર-શક્તિઓ)નું સન્માન થાય એવી યજ્ઞ-સામાજિક પ્રાર્થના જોડાય છે; માર્ગ પરથી વૈરભાવ દૂર કરવા પણ વિનંતી થાય છે. અંતે સૂક્ત ‘શમ્’—શાંતિ-આશીર્વાદ—થી પૂર્ણ થાય છે, જે રથાધિપતિ સાથે સંકળાયેલો છે, જે ગતિને સુરક્ષિત રીતે કલ્યાણ (સ્વસ્તિ) તરફ દોરી જાય છે.
Mantras
Mantra 1
विश्वो देवस्य नेतुर्मर्तो वुरीत सख्यम् । विश्वो राय इषुध्यति द्युम्नं वृणीत पुष्यसे ॥
વિશ્વો દેવસ્ય નેતુઃ મર્તો સખ્યં વુરીત—દૈવી નેતા (નેતૃ)ના સૌહાર્દને દરેક મર્ત્ય ઇચ્છે છે. વિશ્વો રાય ઇષુધ્યતિ—દરેક જણ રાયઃ (આંતરિક ધન) માટે પોતાને સજ્જ કરે છે; પુષ્યસે માટે દ્યુમ્નં (તેજસ્વી શક્તિ) અને વૃદ્ધિ પસંદ કરે છે.
Mantra 2
ते ते देव नेतर्ये चेमाँ अनुशसे । ते राया ते ह्यापृचे सचेमहि सचथ्यैः ॥
હે દેવ નેતા, એ બધા તારા જ છે—જેઓને અમે આજ્ઞાપાલનપૂર્વક અનુસરીએ છીએ. તેમના સાથે, તારા રાય (સમૃદ્ધિ) સાથે અને તારી સન્નિધિ—નજીક સ્પર્શતી ઉપસ્થિતિ—સાથે, યાત્રાના સત્ય સાથ્ય (સાચા સહચાર) માટે અમે એકત્ર જોડાઈએ.
Mantra 3
अतो न आ नॄनतिथीनतः पत्नीर्दशस्यत । आरे विश्वं पथेष्ठां द्विषो युयोतु यूयुविः ॥
અતએવ અમારે માટે પુરુષોને અને અતિથિરૂપે આવકાર્ય શક્તિઓને અહીં લાવ; અને યજ્ઞના ગૃહને ધારણ કરનારી પત્ની-શક્તિઓને (પત્ની:) દશસ્યત—માન આપ. માર્ગના સ્થિર સ્થાનથી જ, સર્વ તરફથી, દ્વેષીને દૂર હાંકી કાઢે—રક્ષક યુયુવિઃ તેને હટાવે.
Mantra 4
यत्र वह्निरभिहितो दुद्रवद्द्रोण्यः पशुः । नृमणा वीरपस्त्योऽर्णा धीरेव सनिता ॥
જ્યાં અર્પણવાહક વહ્નિ આગળ સ્થાપિત થતાં જ દ્રોણી (પાત્ર/ખોરાક-કુંડ) તરફ દોડતા પશુની જેમ ઝડપી દોડે છે—ત્યાં નૃમણા, માનવમાં વિચારતી અને વીરકર્મ કરનારી શક્તિ, અર્ણા (પ્રવાહો/ધારાઓ)ને જીતે છે; જેમ સ્થિર ધી (બુદ્ધિ) જાણીને લાભ મેળવે છે તેમ.
Mantra 5
एष ते देव नेता रथस्पतिः शं रयिः । शं राये शं स्वस्तय इषःस्तुतो मनामहे देवस्तुतो मनामहे ॥
હે દેવ નેતા, રથસ્પતિ, આ તારો જ માર્ગદર્શક બળ છે—શાંતિરૂપ રયિ (સમૃદ્ધિ). રાયે માટે શાંતિ, સ્વસ્તિ માટે શાંતિ; ઇષઃ (પ્રેરણાશક્તિઓ) દ્વારા સ્તુત, દેવો દ્વારા સ્તુત—અમે તેને મનમાં ધારીએ છીએ, અમે તેને મનમાં સ્વીકારીએ છીએ.
Frequently Asked Questions
Netṛ means “leader” or “guide.” In this hymn it is a divine guiding power—often understood as Savitṛ/Pūṣan-like—who leads safely on the path, grants increase, and removes obstacles.
It asks for friendship with the divine Guide, growth in prosperity and radiance (rayi and dyumna), welcoming supportive forces (guests and patnīs), and protection by driving hostile influences away from one’s path.
The chariot symbolizes directed movement and progress. Calling the deity rathaspati emphasizes safe guidance—steering one’s journey, work, or inner progress toward peace (śam) and well-being (svasti).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.