
Sukta 5.18
Vasiṣṭha (Book 5 attribution)
Agni (as Atithi, the Guest)
Triṣṭubh (likely)
આ ટૂંકા સૂક્તમાં પ્રભાતે અગ્નિનું સ્તવન ‘અતિથિ’—દિવ્ય મહેમાન—રૂપે થાય છે, જેને અગ્નિ અને આહુતિ દ્વારા માનવ નિવાસમાં આવકારવામાં આવે છે. અગ્નિને અમર તરીકે આહ્વાન કરવામાં આવે છે, જે નશ્વર મનુષ્યોની આહુતિઓમાં આનંદ પામે છે, રથની જેમ અક્ષત રહી આગળ ધપે છે, અને ઉદાર યજમાનોની કીર્તિ તથા સમૃદ્ધિને વધારેછે.
Mantra 1
प्रातरग्निः पुरुप्रियो विशः स्तवेतातिथिः । विश्वानि यो अमर्त्यो हव्या मर्तेषु रण्यति ॥
પ્રાતઃકાળે બહુપ્રિય અગ્નિ જનસમૂહો દ્વારા ‘અતિથિ’ રૂપે સ્તુત થાઓ. અમર્ત્ય તે સર્વ હવ્યોમાં—મર્ત્યોમાં—રમે છે, અને માનવ ગૃહમાં યજ્ઞ-વિનિમયનો આનંદ જગાવે છે.
Mantra 2
द्विताय मृक्तवाहसे स्वस्य दक्षस्य मंहना । इन्दं। स धत्त आनुषक्स्तोता चित्ते अमर्त्य ॥
ફરી ફરી, હે શુદ્ધ હવિષ્ય વહન કરનાર, તારા પોતાના વિવેકમય દક્ષના ઉદાર બળથી, સ્તોત્રકાર તારા અંદર સોમ-આનંદને અવિરત સ્થાપે છે, હે અમર્ત્ય—જેથી અગ્નિ ઋતનો રસ પીવે અને તેને વધારતો જાય.
Mantra 3
तं वो दीर्घायुशोचिषं गिरा हुवे मघोनाम् । अरिष्टो येषां रथो व्यश्वदावन्नीयते ॥
તે દીર્ઘાયુ તેજસ્વી જ્વાલાને, પ્રકાશમાન શક્તિના અગ્નિને, હું વાણીના આહ્વાનથી તમારાં માટે—હે મઘોન (દાનવીરો), બોલાવું છું; જેમનો રથ અહિત વિના આગળ વધે છે, બળવાન અશ્વોથી વિસ્તૃત ગતિએ ચલિત થાય છે.
Mantra 4
चित्रा वा येषु दीधितिरासन्नुक्था पान्ति ये । स्तीर्णं बर्हिः स्वर्णरे श्रवांसि दधिरे परि ॥
જેનામાં ચિત્રવર્ણ પ્રકાશ-ધારાઓ સ્થિર થયેલી છે, જે ઉકથા—પ્રેરિત સ્તુતિઓ—નું રક્ષણ કરે છે; જેમણે બર્હિઃ (પવિત્ર આસન) પાથર્યું છે, હે સ્વર્ણર (લોકપ્રકાશના સ્વામી), અને જેમણે શ્રવાંસિ—શ્રવણ-યશ—ને સર્વત્ર પરિધિ સમે સ્થાપ્યાં છે.
Mantra 5
ये मे पञ्चाशतं ददुरश्वानां सधस्तुति । द्युमदग्ने महि श्रवो बृहत्कृधि मघोनां नृवदमृत नृणाम् ॥
જેઓએ મને બળવાન અશ્વોના પચાસ આપ્યા—સ્તુતિસભાના સહચર! હે દ્યુતિમાન અગ્નિ, દાતાઓનું મહાન, વિશાળ શ્રવઃ (કીર્તિ-શ્રવણ-યશ) વધાર; મનુષ્યોમાં પુરુષાર્થવાન, હે અમૃત, નરોનું નૃવત્ (વીરોચિત) યશ પ્રબળ કર.
Because the sacred fire is welcomed into the home like an honored guest. Through kindling and offering, Agni ‘arrives,’ is praised, and receives hospitality in the form of oblations.
Protection and successful forward movement, along with increased splendor and lasting fame (śravas) for those who give generously and support the rite.
At dawn, when lighting or renewing the fire for morning worship, since the hymn explicitly invokes Agni “in the morning” and frames him as the first guest of the day’s sacrifice.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.