Sukta 9
Sukta 10.9
Sindhudvīpa Āmbara (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.9, Āpaḥ-sūkta)
Āpaḥ (Waters)
Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables)
ઋગ્વેદ ૧૦.૯ જલદેવતા ‘આપઃ’ને અર્પિત સૂક્ત છે. આનંદ, પોષણ, બળ, નિર્મળ દૃષ્ટિ અને ઉપચારશક્તિના સ્ત્રોત તરીકે તેમનું સ્તવન કરવામાં આવ્યું છે. કવિ તેમની પાસે જીવનશક્તિ અને ઔષધ સમી શુદ્ધિ આપતી પવિત્રીકરણની પ્રાર્થના કરે છે; અને અંતે તેમના રસ (સાર) સાથેની અંતરંગ એકાત્મતાનો ભાવ અનુભવી, તે નવીન, પ્રકાશમય અવસ્થામાં અગ્નિને પણ આમંત્રિત કરે છે.
Mantras
Mantra 1
आपो हि ष्ठा मयोभुवस्ता न ऊर्जे दधातन । महे रणाय चक्षसे ॥
હે આપઃ (જળો), તમે ખરેખર આનંદ-દાતા છો; અમામાં પોષક ઊર્જા સ્થાપો—મહા રણ માટે અને દર્શન (ચક્ષુ) માટે.
Mantra 2
यो वः शिवतमो रसस्तस्य भाजयतेह नः । उशतीरिव मातरः ॥
તમારો જે સર્વાધિક શિવ (મંગલ) રસ છે—તેને અહીં અમને વહેંચો; હે માતાઓ, જેમ ઉત્સુક માતાઓ પોતાનું આપતી હોય તેમ.
Mantra 3
तस्मा अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ । आपो जनयथा च नः ॥
તેની પાસે અમે યોગ્ય રીતે જઈએ—જેનાં સ્થિર નિવાસ માટે તમે પ્રેરણા આપો; અને હે આપઃ, અમામાં જન્મ પણ તમે જ ઉત્પન્ન કરો.
Mantra 4
शं नो देवीरभिष्टय आपो भवन्तु पीतये । शं योरभि स्रवन्तु नः ॥
દેવી આપો અમારે માટે કલ્યાણકારી, અભિષ્ટ સહાયરૂપ બનશો—પાન માટે; અને શાંતિ તથા સુખ-કલ્યાણ આપતી આનંદધારા સાથે અમારી તરફ વહો.
Mantra 5
ईशाना वार्याणां क्षयन्तीश्चर्षणीनाम् । अपो याचामि भेषजम् ॥
હે આપો, ધનોના અધિપતિ અને જનસમુદાયોમાં નિવાસ કરનાર, હું તમારાથી ભેષજ—ઉપચાર, આરોગ્યદાયી શક્તિ—યાચું છું.
Mantra 6
अप्सु मे सोमो अब्रवीदन्तर्विश्वानि भेषजा । अग्निं च विश्वशम्भुवम् ॥
આપોમાં સોમએ મને કહ્યું: “અંતરમાં સર્વ ભેષજો છે; અને અગ્નિ પણ—વિશ્વશંભુ, સર્વનો કલ્યાણકર્તા.”
Mantra 7
आपः पृणीत भेषजं वरूथं तन्वे मम । ज्योक्च सूर्यं दृशे ॥
હે આપઃ (જળદેવીઓ), મારી તનુ માટે ભેષજ—ચિકિત્સક શક્તિ—થી મને પરિપૂર્ણ કરો; મારે માટે દૃઢ વરૂથ—રક્ષણ—બનો. અને હું દીર્ઘકાળ સુધી સૂર્યને દર્શન કરું (સ્પષ્ટ દૃષ્ટિ પામું) એવી કૃપા કરો.
Mantra 8
इदमापः प्र वहत यत्किं च दुरितं मयि । यद्वाहमभिदुद्रोह यद्वा शेप उतानृतम् ॥
હે આપઃ, આને વહેતી લઈ જાઓ—મારા અંદર જે કંઈ દુરિત, દુઃખ અને વક્રતા છે તે બધું. અથવા મેં અભિદ્રોહથી હિંસા કરી હોય, અથવા વાણીમાં શેપ તથા અનૃત—અસત્ય—માં પડી ગયો હોઉં.
Mantra 9
आपो अद्यान्वचारिषं रसेन समगस्महि । पयस्वानग्न आ गहि तं मा सं सृज वर्चसा ॥
હે આપઃ, આજે હું તમારાં સાથે ચાલ્યો છું; રસમાં અમે સમગ—સુમેળ—થયા છીએ. હે પયસ્વાન અગ્નિ, અહીં આવો; તારા વર્ચસ—તેજ—થી મને સંપૂર્ણ રીતે સંયોજિત કર.
Inside Sukta 9
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens by acclaiming the Waters as joy-giving powers and asks them to place nourishing energy within the worshipper (10.9.1).
- Development
Petitions broaden from vigor and clear sight to protection, prosperity, and especially healing—waters as sovereign ‘medicine’ dwelling among peoples (e.g., 10.9.5).
- Climax
A moment of communion: the speaker moves with the Waters and becomes harmonized with their rasa, the living essence that restores wholeness (10.9.9).
- Where it settles
The hymn resolves by drawing Agni into the renewed condition—requesting varcas (radiant potency) so purification becomes enduring strength and clarity.
The deity: Āpaḥ
- In the VedaThe Waters are addressed as mayobhuvaḥ—makers of joy and well-being—bestowers of ūrj (nourishing vigor) and as a bheṣajam (healing remedy). They are treated as living, sovereign powers that cleanse, sustain, and carry rasa, the vital essence.
- Cosmic functionTo sustain life through moisture and fertility, to purify and renew beings, and to serve as a medium of vitality (rasa) through which health, strength, and clarity circulate in the world-order (ṛta).
- Inner significanceSymbol of inner cleansing and emotional-spiritual renewal: the washing away of fatigue, impurity, and disorder, restoring clarity of perception (cakṣas) and the steady energy needed for life’s ‘battle’ (raṇa).
The seer
- Sindhudvīpa ĀmbaraTraditional Anukramaṇī seer of the celebrated Āpaḥ-sūkta (RV 10.9), frequently invoked for purification, health, and auspiciousness through water.
Famous verses
āpo hi ṣṭhā mayobhuvaḥ
apo yācāmi bheṣajam
आपो अद्यान्वचारिषं रसेन समगस्महि । पयस्वानग्न आ गहि तं मा सं सृज वर्चसा ॥Attributes of the deity
- Purifying and cleansing
- Life-giving nourishment (ūrj)
- Healing/medicinal power (bheṣaja)
- Bearer of rasa (vital essence)
- Auspicious, joy-bestowing (mayo-bhu)
- Associated with fertility, refreshment, and renewal
Also by this seer
- Traditional attribution to RV 10.9 (Āpaḥ-sūkta); beyond this, the rishi is largely known through Anukramaṇī notice rather than extensive biographical detail.
The rite, step by step
- Prepare clean water in a vessel; seat and recollect intention (health, purification, clarity).
- Recite RV 10.9 verses while touching/sprinkling water (prokṣaṇa) on self or ritual space.
- Sip water (ācamana) with the sense of taking in ūrj (nourishing vigor).
- Offer a small libation to the Waters (or to a flowing source) with a request for bheṣaja (healing).
- Conclude by invoking Agni’s varcas (luminous strength) to ‘join’ the purified state (as echoed in 10.9.9).
Offerings
- Clean water/libation
- Optional ghee offering into Agni (when paired with fire-rite)
- Simple oblation such as milk or soma-symbolic offering where customary
Frequently Asked Questions
It praises the Waters as living divine powers that bring joy, nourishment, and purification, and it asks them for strength, clear perception, and healing.
Because water is seen not only as physically cleansing but also as restoring wholeness—washing away impurity and imbalance and returning health and vitality.
It is commonly recited during purification (ācamana/prokṣaṇa), before worship or fire-rituals, and in prayers for health—using clean water as the ritual support for the mantra’s intent.
Ask anything about Sukta 9 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
