Sukta 80
Sukta 10.80
Agni
આ સંક્ષિપ્ત અગ્નિ-સૂક્ત દિવ્ય અગ્નિની સ્તુતિ કરે છે—તે કાર્યસાધક શક્તિઓનો દાતા, શૌર્યબળ આપનાર, અને સમૃદ્ધ રચના કરાવનાર છે. પૃથ્વી અને સ્વર્ગ એમ બે લોક વચ્ચે ગતિ કરીને તેમને સુસંગત બનાવનાર અગ્નિને, અર્પણને ઉચ્ચ લોકમાં વિસ્તરાવવા, અસ્તિત્વમાં પોતાના અનેક સ્થાનોને ટકાવી રાખવા, ગાયકનું રક્ષણ કરવા, અને ‘મહા દ્રવિણ’—ધન/અસ્તિત્વની વિશાળ પરિપૂર્ણતા—પ્રદાન કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે.
Mantras
Mantra 1
अग्निः सप्तिं वाजम्भरं ददात्यग्निर्वीरं श्रुत्यं कर्मनिष्ठाम् । अग्नी रोदसी वि चरत्समञ्जन्नग्निर्नारीं वीरकुक्षिं पुरंधिम् ॥
અગ્નિ બળની સમૃદ્ધિ વહન કરતું રથદળ (સપ્તિ) આપે છે; અગ્નિ કર્મમાં અડગ, શ્રુતિમાં પ્રસિદ્ધ એવો વીર આપે છે. અગ્નિ બે લોક—દ્યુ અને પૃથ્વી—માં વિહરે છે, તેમને સંયોજિત કરે છે; અગ્નિ વીરગર્ભા, પુરંધિ—સમૃદ્ધિ આપનારી—સ્ત્રી આપે છે.
Mantra 2
अग्नेरप्नसः समिदस्तु भद्राग्निर्मही रोदसी आ विवेश । अग्निरेकं चोदयत्समत्स्वग्निर्वृत्राणि दयते पुरूणि ॥
અગ્નિના કાર્યનું સમિધ્ (ઇંધણ) કલ્યાણકારી થાઓ; અગ્નિ મહાન બે લોક—દ્યુ અને પૃથ્વી—માં પ્રવેશ્યો છે. યુદ્ધોમાં અગ્નિ એકને પ્રેરિત કરે છે; અગ્નિ અનેક વૃત્રો—અવરોધો—ને કાપી નાખે છે.
Mantra 3
अग्निर्ह त्यं जरतः कर्णमावाग्निरद्भ्यो निरदहज्जरूथम् । अग्निरत्रिं घर्म उरुष्यदन्तरग्निर्नृमेधं प्रजयासृजत्सम् ॥
અગ્નિએ ખરેખર તે વૃદ્ધના કાનનું રક્ષણ કર્યું; અગ્નિએ જળમાંથી જરૂથને દહન કરી કાઢ્યો. અગ્નિએ તાપની અંદર અત્રિને સુરક્ષિત રાખ્યો; અગ્નિએ પ્રજાસહિત નૃમેધને પ્રગટ કર્યો.
Mantra 4
अग्निर्दाद्द्रविणं वीरपेशा अग्निॠषिं यः सहस्रा सनोति । अग्निर्दिवि हव्यमा ततानाग्नेर्धामानि विभृता पुरुत्रा ॥
અગ્નિએ વીર-રૂપ ધન આપ્યું; અગ્નિએ તે ઋષિ (દ્રષ્ટા) આપ્યો, જે સહસ્રો જીતે છે. અગ્નિએ દિવિમાં હવ્યને વિસ્તરાવ્યું; અગ્નિના ધામો અનેક સ્થાનોમાં ધારિત છે.
Mantra 5
अग्निमुक्थैॠषयो वि ह्वयन्तेऽग्निं नरो यामनि बाधितासः । अग्निं वयो अन्तरिक्षे पतन्तोऽग्निः सहस्रा परि याति गोनाम् ॥
ઋષિઓ પોતાના ઉકથો (પ્રેરિત સ્તુતિ-વચનો) વડે અગ્નિને વારંવાર બોલાવે છે; યાત્રામાં દબાયેલા નર પણ અગ્નિને આહ્વાન કરે છે. અંતરિક્ષમાં ઉડતા પક્ષી-પ્રાણ પણ અગ્નિને શોધે છે; અને અગ્નિ ગોનાં—પ્રકાશની સહસ્ર કિરણો (ગાયો)—ની આસપાસ પરિભ્રમણ કરે છે, તેમને રક્ષે અને આપણા ક્ષેત્રમાં દોરી લાવે છે.
Mantra 6
अग्निं विश ईळते मानुषीर्या अग्निं मनुषो नहुषो वि जाताः । अग्निर्गान्धर्वीं पथ्यामृतस्याग्नेर्गव्यूतिर्घृत आ निषत्ता ॥
માનુષી વિશો—માનુ અને નહુષની તે વંશપરંપરાઓ, જે અગ્નિ માટે જન્મેલી છે—અગ્નિને સ્તવે છે. અગ્નિ ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા)નો ગાન્ધર્વ-માર્ગ છે; અને અગ્નિની ગવ્યૂતિ—પ્રકાશ-ગાયો તરફ દોરી જતો પથ—ઘૃતમાં નિષણ્ન છે, તેજસ્વી મનમાં દૃઢ રીતે સ્થિત.
Mantra 7
अग्नये ब्रह्म ऋभवस्ततक्षुरग्निं महामवोचामा सुवृक्तिम् । अग्ने प्राव जरितारं यविष्ठाग्ने महि द्रविणमा यजस्व ॥
અગ્નિ માટે ઋભુઓએ બ્રહ્મ—પવિત્ર વાણી—ઘડી; મહાન અગ્નિ માટે અમે સુઘડ સ્તુતિ ઉચ્ચારી છે. હે યવિષ્ઠ (સૌથી યુવાન) અગ્નિ, ગાયક-સ્તુતકર્તાને રક્ષા કર; અને હે અગ્નિ, અમારે માટે મહાન દ્રવિણ—સમૃદ્ધિ/ધન-પોષણ—યજ્ઞ દ્વારા ઉતારી દે, તેને અમારા જીવનમાં અવતરાવ.
Frequently Asked Questions
It presents Agni as the divine Fire who empowers human effort—giving strength, heroism, prosperity, and even seer-like insight—while linking earth and heaven through the sacrifice.
In Vedic thought, Agni carries offerings upward and brings divine help downward. Saying he moves through both worlds highlights his role as the connecting power between the human rite and the gods.
Draviṇa can mean wealth in a practical sense, but in hymns like this it also suggests a larger ‘plenitude’—resources, vitality, and fulfilled capacity granted by Agni to the worshipper.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.