Opening the text

Sukta 10.59
Āyuṣ (life) and the banishment of Nirṛti (dissolution); protective/āyuṣya orientation
त्रिष्टुभ् (probable; longer pādas with complex cadence)
આ સૂક્ત આયુષ્ય (જીવન-રક્ષક) પ્રાર્થના છે. તેમાં જીવનશક્તિને “હજી દૂર, સદા નવી રીતે” એવા અવિરત પ્રવાહમાં આગળ વધવા પ્રેરવામાં આવે છે અને ક્ષય તથા વિલયની શક્તિ નિરૃતિને દૂર હાંકી કાઢવા વિનંતી થાય છે. દૃષ્ટિ, શ્વાસ અને જીવનરસ/આનંદ પુનઃ પ્રાપ્ત થાય, તેમજ ઉગતા સૂર્યનું લાંબા સમય સુધી નિર્વિઘ્ન દર્શન થાય—આ પુનર્જીવિત પ્રાણશક્તિ અને શુભતાના ચિહ્નો—એવી કામના છે. અંતિમ રક્ષણાત્મક ભાગમાં પોષક શક્તિઓને (ઇન્દ્રની પ્રેરણાસહિત) આહ્વાન કરીને, પીડા દૂર થાય અને ઉપાસકને કોઈ હાનિ સ્પર્શ ન કરે એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
Mantra 1
प्र तार्यायुः प्रतरं नवीय स्थातारेव क्रतुमता रथस्य । अध च्यवान उत्तवीत्यर्थं परातरं सु निॠतिर्जिहीताम् ॥
અમારું આયુષ્ય આગળ ધપાવો—દૂરતર, સદા નવીન પ્રગતિ તરફ—જેમ રથના સ્થિર સારથી ક્રતુ (સચેત સંકલ્પ-શક્તિ) વડે (રથને) સ્થિર રાખે છે. પછી, આગળ વધતા, અમે ઉચ્ચતર લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરીએ; અને નિઋતિ—વિઘટન-શક્તિ—દૂર દૂર પાછી હટી જાય.
Mantra 2
सामन्नु राये निधिमन्न्वन्नं करामहे सु पुरुध श्रवांसि । ता नो विश्वानि जरिता ममत्तु परातरं सु निॠतिर्जिहीताम् ॥
સામન્ (સામ-સુર) માં, રાય (સમૃદ્ધિ/પૂર્ણતા) માટે, અમે પોતાના માટે એવો અન્ન રચીએ જે નિધિ (અંતઃખજાનો) થી સમૃદ્ધ હોય, અને બહુવિધ સુસ્થાપિત શ્રવાંસિ (શ્રવણ-શક્તિઓ/યશ) પ્રાપ્ત કરીએ. આ બધું અમારા જરિતા (સ્તુતિકાર) ને આનંદિત કરે; અને નિઋતિ દૂર દૂર પાછી હટી જાય.
Mantra 3
अभी ष्वर्यः पौंस्यैर्भवेम द्यौर्न भूमिं गिरयो नाज्रान् । ता नो विश्वानि जरिता चिकेत परातरं सु निॠतिर्जिहीताम् ॥
અભિ સ્વર્ય—પુરુષાર્થના આર્ય (ઉદાર) બળોથી અમે વિજયી બનીએ; દ્યૌ સમ દૃઢ, ભૂમિ સમ વિશાળ, પર્વતો સમ અચળ. આ સર્વ શુભ ગતિઓને અમારા માટે જરિતા (અંતર્દ્રષ્ટા) જાણી લે; અને નિઋતિ (વિઘટન-દુર્ભાગ્યની શક્તિ) અમારાથી બહુ દૂર હટી જાય.
Mantra 4
मो षु णः सोम मृत्यवे परा दाः पश्येम नु सूर्यमुच्चरन्तम् । द्युभिर्हितो जरिमा सू नो अस्तु परातरं सु निॠतिर्जिहीताम् ॥
હે સોમ, અમને મૃત્યુને સોંપી ન દે; અમે હજી ઊગતા સૂર્યને નિહાળી શકીએ. દ્યુલોકોના પ્રકાશથી અમામાં યોગ્ય જરિમા—વયનું શુભ પરિપાક—સ્થાપિત થાઓ; અને નિઋતિ અમારાથી બહુ દૂર હટી જાય.
Mantra 5
असुनीते मनो अस्मासु धारय जीवातवे सु प्र तिरा न आयुः । रारन्धि नः सूर्यस्य संदृशि घृतेन त्वं तन्वं वर्धयस्व ॥
હે અસુનીત (પ્રાણના નેતા), જીવવા માટે મનને અમામાં દૃઢપણે ધારણ કર; અમારા આયુષ્યને સુપથેથી આગળ પાર ઉતાર. અમને સૂર્યના સંદર્શનમાં સ્થિર કર; અને ઘૃત—શુદ્ધ તેજસ્વી સમૃદ્ધિ—થી તું અમારી તનુ (દેહધારી સત્તા) ને વધાર અને બળવાન કર.
Mantra 6
असुनीते पुनरस्मासु चक्षुः पुनः प्राणमिह नो धेहि भोगम् । ज्योक्पश्येम सूर्यमुच्चरन्तमनुमते मृळया नः स्वस्ति ॥
હે અસુનીતિ, ફરીથી અમામાં દૃષ્ટિ સ્થાપો; અહીં અમારો પ્રાણ ફરીથી ધરો અને અમામાં ભોગ કરવાની શક્તિ સ્થાપિત કરો. દીર્ઘકાલ સુધી અમે ઉદયમાન સૂર્યને નિહાળતા રહીએ; હે અનુમતિ, અમારે પર કૃપા કરો—અમને સ્વસ્તિ આપો.
Mantra 7
पुनर्नो असुं पृथिवी ददातु पुनर्द्यौर्देवी पुनरन्तरिक्षम् । पुनर्नः सोमस्तन्वं ददातु पुनः पूषा पथ्यां या स्वस्तिः ॥
પૃથ્વી અમને ફરીથી પ્રાણ આપે; દિવ્ય દ્યૌ (આકાશ) ફરીથી આપે; અંતરિક્ષ પણ ફરીથી આપે. સોમ અમને ફરીથી તનુ (દેહ-જીવન) આપે; પૂષા ફરીથી પથ્ય—સુરક્ષિત માર્ગ—એ સ્વસ્તિરૂપા આપે.
Mantra 8
शं रोदसी सुबन्धवे यह्वी ऋतस्य मातरा । भरतामप यद्रपो द्यौः पृथिवि क्षमा रपो मो षु ते किं चनाममत् ॥
દ્યો અને પૃથ્વી—ઋતની માતાઓ, વિશાળગતિશીલ—તમારા માટે શાંતિ અને સુબંધુત્વ બને. તેઓ જે દુઃખ અને આઘાત છે તેને દૂર વહન કરે; હે દ્યો, હે પૃથ્વી, હે ક્ષમા (ધૈર્યવાન ધરા), તમારે કોઈ પણ અણઋત/અવ્યવસ્થાનો લેશ પણ ન સ્પર્શે.
Mantra 9
अव द्वके अव त्रिका दिवश्चरन्ति भेषजा । क्षमा चरिष्ण्वेककं भरतामप यद्रपो द्यौः पृथिवि क्षमा रपो मो षु ते किं चनाममत् ॥
દ્વિગુણમાંથી નીચે, ત્રિગુણમાંથી પણ નીચે—દિવ્ય લોકમાંથી ઔષધિઓ (ભેષજ) ગતિ કરે છે. ધરતી પર, સહનશીલ ભૂમિ પર, એકાંત પીડિત માટે તે ચાલે છે. દ્યૌ અને પૃથિવી જે કંઈ રોગ-પીડા (રપઃ) હોય તે દૂર લઈ જાય—તમને કશી પણ હાનિ કદી સ્પર્શ ન કરે.
Mantra 10
समिन्द्रेरय गामनड्वाहं य आवहदुशीनराण्या अनः । भरतामप यद्रपो द्यौः पृथिवि क्षमा रपो मो षु ते किं चनाममत् ॥
હે ઇન્દ્ર, ગાયને અને જુવાંખેંચનાર બળદને ગતિમાન કર—જે ઉશીનરોની ગાડી (અનઃ) લાવે છે. દ્યૌ અને પૃથિવી, આધારરૂપ શક્તિઓ, જે કંઈ રોગ-પીડા (રપઃ) હોય તે દૂર લઈ જાય—તમને કશી પણ હાનિ કદી સ્પર્શ ન કરે.
It is a life-protecting hymn that asks life-force to move forward, restores breath and sight, and sends away Nirṛti—the power linked with decay, loss, and dissolution.
Asunīti is invoked to restore vital functions like breath and vision, while Anumati represents gracious consent/blessing and is asked to grant svasti (well-being).
It is suited for dawn recitation, for recovery from illness, and for longevity/protection intentions—any time one seeks renewed vitality and the removal of misfortune.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.