Rig Veda Sukta 60
Mandala 10Sukta 6012 Mantras

Sukta 60

Sukta 10.60

Devata

Unspecified in provided excerpt (likely a deity characterized by radiant appearance; requires full sukta context for secure assignment)

Chandas

Gayatri (probable: short 3-pāda structure typical of gāyatrī-stanza)

આ સૂક્ત તેજસ્વી અને સ્તુત્ય શક્તિની ભક્તિપૂર્વક સમીપતા સાથે શરૂ થઈ, પછી સ્પષ્ટ રીતે જીવન પુનઃસ્થાપિત કરનાર અને ઉપચારક સ્વરમાં પ્રવેશે છે: શ્વાસ અને પ્રાણશક્તિને પાછા બોલાવે છે, સગપણ/આપ્તભાવને ફરી દૃઢ કરે છે, અને પીડિતને “બહાર આવ” એમ પ્રેરિત કરે છે. અંતે માનવ હાથને ‘વિશ્વભેષજ’ (સર્વ માટેનું ઔષધ) તરીકે અભિષેક કરીને, શુભસ્પર્શ દ્વારા કલ્યાણ અને શાંતિ વહેતી થાય તેમ કરે છે.

Mantras

Mantra 1

आ जनं त्वेषसंदृशं माहीनानामुपस्तुतम् । अगन्म बिभ्रतो नमः ॥

અમે તેજસ્વી દર્શનવાળા, મહાશક્તિઓ દ્વારા સ્તુત એવા દેવ પાસે આવ્યા છીએ; અમે નમઃ ધારણ કરીને આવ્યા છીએ—ઉપર વળેલી ઇચ્છાનું અર્પણ.

Mantra 2

असमातिं नितोशनं त्वेषं निययिनं रथम् । भजेरथस्य सत्पतिम् ॥

હું તે રથમાં શરણ લઉં છું—અપરાજેય, દૃઢ રીતે જોડાયેલ, તેજસ્વી અને યોગ્ય માર્ગે દોરાયેલ; હું રથના સત્યપતિને ભજું છું—કર્મના સીધા માર્ગના અધિપતિને.

Mantra 3

यो जनान्महिषाँ इवातितस्थौ पवीरवान् । उतापवीरवान्युधा ॥

જે મહિષ સમાન સામાન્ય મનુષ્ય-સીમાઓને વટાવી ઊભો રહે છે—રક્ષક સમૃદ્ધિઓથી યુક્ત; અને યુદ્ધમાં પણ, શત્રુબળને નિવારતી સમૃદ્ધિઓથી યુક્ત.

Mantra 4

यस्येक्ष्वाकुरुप व्रते रेवान्मराय्येधते । दिवीव पञ्च कृष्टयः ॥

જેનાં વ્રતમાં—કર્મના નિયમમાં—ઇક્ષ્વાકુ ધનમાં તેજસ્વી બને છે અને આનંદમય વૃદ્ધિ પામે છે; જેમ સ્વર્ગમાં તે ઉચ્ચ ઋતના પ્રકાશથી પાંચ પ્રજાઓ વિકસે છે.

Mantra 5

इन्द्र क्षत्रासमातिषु रथप्रोष्ठेषु धारय । दिवीव सूर्यं दृशे ॥

હે ઇન્દ્ર! અપરાજેય સંઘર્ષોમાં, અમારી આગળ વધતી સેના ના રથ-આસનો પર તું તારો ક્ષત્ર-બળ (સર્વાધિકાર) ધારણ કર; અને તેને દિવ્ય આકાશમાં સૂર્ય સમું અમારા દર્શન માટે પ્રગટ કર.

Mantra 6

अगस्त्यस्य नद्भ्यः सप्ती युनक्षि रोहिता । पणीन्न्यक्रमीरभि विश्वान्राजन्नराधसः ॥

અગસ્ત્યના ગહન ઊંડાણોમાંથી સાત રોહિત (રુદ્રવર્ણ) શક્તિઓને તું જોડ; અને હે રાજન! પણીયો પર—યજ્ઞદાન નકારનારા, આનંદવિહોણા સર્વ સંગ્રાહકો પર—તું અભિમુખ થઈ ચઢી આવ.

Mantra 7

अयं मातायं पितायं जीवातुरागमत् । इदं तव प्रसर्पणं सुबन्धवेहि निरिहि ॥

આ તારી માતા છે, આ તારો પિતા છે; આ તારો જીવાતુ (પ્રાણશ્વાસ) આવ્યો છે. આ તારો પ્રસર્પણ—મુક્ત ગતિ—છે; હે સુબન્ધુ! બહાર આવ—બહાર નીકળી આવ.

Mantra 8

यथा युगं वरत्रया नह्यन्ति धरुणाय कम् । एवा दाधार ते मनो जीवातवे न मृत्यवेऽथो अरिष्टतातये ॥

જેમ લોકો મજબૂત પકડ માટે ચામડાની પટ્ટીથી જુગને બાંધે છે, તેમ તારો મન દૃઢપણે બંધાયેલું રહે—જીવવા માટે, મરવા માટે નહીં; અને અખંડ અરીષ્ટતા (અનિષ્ટરહિત સુરક્ષા) માટે.

Mantra 9

यथेयं पृथिवी मही दाधारेमान्वनस्पतीन् । एवा दाधार ते मनो जीवातवे न मृत्यवेऽथो अरिष्टतातये ॥

જેમ આ મહાન પૃથ્વી આ વનસ્પતિઓ—વૃક્ષોના અધિપતિઓને—ધારે છે, તેમ તારો મન ધારિત રહે—જીવવા માટે, મરવા માટે નહીં; અને અખંડ અરીષ્ટતા માટે.

Mantra 10

यमादहं वैवस्वतात्सुबन्धोर्मन आभरम् । जीवातवे न मृत्यवेऽथो अरिष्टतातये ॥

યમ વૈવસ્વત પાસેથી મેં સુબંધુ—સુસંયોજિત—જનનું મન પાછું લાવ્યું છે; જીવવા માટે, મરવા માટે નહીં; અને અખંડ અરીષ્ટતા માટે.

Mantra 11

न्यग्वातोऽव वाति न्यक्तपति सूर्यः । नीचीनमघ्न्या दुहे न्यग्भवतु ते रपः ॥

પવન નીચે તરફ વહે છે; સૂર્ય નીચે તરફ તપે છે; અઘ્ન્યા—અહિંસ્ય ગાય—નીચે તરફ દૂધ દોહે છે. તેમ તારો ક્ષયકારક રોગ/ક્લેશ નીચે ઉતરી જાય અને દૂર થઈ જાય.

Mantra 12

अयं मे हस्तो भगवानयं मे भगवत्तरः । अयं मे विश्वभेषजोऽयं शिवाभिमर्शनः ॥

આ મારો હાથ ભગવાન છે; આ મારો હાથ તો વધુ ભગવત્તર છે. આ મારો સર્વભેષજ—વિશ્વૌષધિ—છે; આ શિવ-સ્પર્શ, શાંતિ આપતો અભિમર્શ છે.

Frequently Asked Questions

It is a healing-oriented hymn that begins with reverent invocation of a radiant divine presence and then focuses on restoring breath, strength, and well-being, ending by empowering the healer’s hand as a channel of remedy.

It uses intimate, stabilizing language to re-anchor the person in life and belonging, then declares the return of vitality (life-breath) as a performative healing statement.

It means “this hand of mine is universal medicine”: the reciter treats the hand—especially in blessing or therapeutic touch—as a sacred instrument through which healing power is transmitted.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App