Sukta 131
Sukta 10.131
Unknown (RV 10.131; late maṇḍala)
Indra
Likely Triṣṭubh (common for Indra hymns in this register), though confirmation requires full hymn metrical scan
આ ઉત્તરકાલીન ઋગ્વેદિક સૂક્ત ઇન્દ્રને ચારેય દિશાનો રક્ષક તરીકે આહ્વાન કરે છે; દરેક દિશામાંથી આવતી શત્રુ શક્તિઓને દૂર હાંકી, ઉપાસકો તેના વિશાળ આશ્રય (શર્મન)માં આનંદ કરે એવી પ્રાર્થના કરે છે. તેમાં અપોત્રોપૈક/રક્ષણાત્મક પ્રાર્થનાને પુરાણસ્મરણ સાથે (અશ્વિનો સાથેનો નમુચિ પ્રસંગ સહિત) ગૂંથી, ઇન્દ્રની વિજયશક્તિની પુષ્ટિ કરી સમુદાયના કલ્યાણની કામના કરે છે. અંતે દેવના કૃપાળુ મનમાં નિવાસ રહે અને અતિ નાનું વૈર પણ દૂર સુધી હાંકી દેવામાં આવે એવી ઇચ્છા વ્યક્ત થાય છે.
Mantras
Mantra 1
अप प्राच इन्द्र विश्वाँ अमित्रानपापाचो अभिभूते नुदस्व । अपोदीचो अप शूराधराच उरौ यथा तव शर्मन्मदेम ॥
હે ઇન્દ્ર, આગળથી સર્વ શત્રુઓને દૂર ફેંકી દે; અમને દબાવનારી પછાત ગતિની શક્તિઓને હાંકી કાઢ. હે શૂર, ઉત્તર તરફથી અને નીચેથી આવનારને પણ દૂર કર—જેથી તારા વિશાળ શરણના શાંતિમાં અમે આનંદિત અને બળવાન બનીએ.
Mantra 2
कुविदङ्ग यवमन्तो यवं चिद्यथा दान्त्यनुपूर्वं वियूय । इहेहैषां कृणुहि भोजनानि ये बर्हिषो नमोवृक्तिं न जग्मुः ॥
હે ઇન્દ્ર, શું કદાચ એવું નથી કે અન્નથી સમૃદ્ધ લોકો પણ, ક્રમશઃ, પોતાનું યવ (જવ) પણ છોડી દેવા માટે વશ થાય? અહીં અને અહીં એમના માટે ભોજન-વ્યવસ્થા કર; એમના માટે, જેઓ બર્હિષ્ (યજ્ઞ-ઘાસ) પર નમસ્કારની કાપણી—અર્થાત્ યજ્ઞીય આદરની પૂર્ણતા—સુધી પહોંચ્યા નથી.
Mantra 3
नहि स्थूर्यृतुथा यातमस्ति नोत श्रवो विविदे संगमेषु । गव्यन्त इन्द्रं सख्याय विप्रा अश्वायन्तो वृषणं वाजयन्तः ॥
તમારું આગમન ઋતુઓ પ્રમાણે છે, પણ તે કોઈ સ્થૂલ, અણઘડ રીતે નથી; અને તમારું શ્રવસ્ (યશ) માત્ર બહારના સંગમોમાં જ મળતું નથી. વિપ્રો સખ્ય માટે ઇન્દ્રને શોધે છે—ગવ્યો (પ્રકાશ-કિરણો/જ્ઞાન-રશ્મિઓ)ને ઇચ્છતા, અશ્વોને ઇચ્છતા, અને બળના પરિપૂર્ણ વૈભવ માટે વૃષણ (વૃષભ)ને પ્રેરતા.
Mantra 4
युवं सुराममश्विना नमुचावासुरे सचा । विपिपाना शुभस्पती इन्द्रं कर्मस्वावतम् ॥
હે અશ્વિનો, તમે બંને નમુચિ સાથે આસુર ક્ષેત્રમાં સુરા (પ્રબળ રસ/આનંદ)ને ઊંડે સુધી પીધી; હે શુભસ્પતી—પ્રકાશમય સૌંદર્યના સ્વામી—તમે ઇન્દ્રને તેના કર્મોમાં સહારો આપ્યો.
Mantra 5
पुत्रमिव पितरावश्विनोभेन्द्रावथुः काव्यैर्दंसनाभिः । यत्सुरामं व्यपिबः शचीभिः सरस्वती त्वा मघवन्नभिष्णक् ॥
પુત્રને જેમ માતા-પિતા, તેમ બંને અશ્વિનોંએ, હે ઇન્દ્ર, કાવ્યપ્રેરિત કૌશલ્ય અને અદ્ભુત શક્તિઓથી તને સહાય કરી. જ્યારે તું શચીભિઃ—પોતાની પ્રબળ ક્રિયાશક્તિઓથી—સુરામં (તીવ્ર આનંદરસ) પી ગયો, ત્યારે હે મઘવન્, સરસ્વતીએ તને અભિષિંચન કરી આગળ ધપાવ્યો અને વિજયી કર્યો.
Mantra 6
इन्द्रः सुत्रामा स्ववाँ अवोभिः सुमृळीको भवतु विश्ववेदाः । बाधतां द्वेषो अभयं कृणोतु सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥
ઇન્દ્ર—સુત્રામા, સ્વવાં—પોતાના બળથી સમૃદ્ધ—અવો (સહાય) દ્વારા સુમૃળીક, કૃપાળુ અને વિશ્વવેદા બને. તે દ્વેષને દબાવે, અભયતા સર્જે; અને અમે સુવીર્ય—પ્રકાશમાન, પૂર્ણ વીર્ય—ના પતયઃ (સ્વામી) બનીએ.
Mantra 7
तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम । स सुत्रामा स्ववाँ इन्द्रो अस्मे आराच्चिद्द्वेषः सनुतर्युयोतु ॥
તે યજ્ઞિય—યજ્ઞના આરાધ્ય—તત્ત્વની સુમતિમાં, અને ભદ્ર સૌમનસમાં, અમે પણ નિવાસ કરીએ. સ સુત્રામા સ્વવાં ઇન્દ્રો અસ્મે—અમારા માટે—આરાત્ ચિત્ દ્વેષઃ, અતિસૂક્ષ્મ વૈર પણ, દૂર હાંકી દે; તેને સંપૂર્ણપણે નિવારી નાખે.
Frequently Asked Questions
It is a protective hymn asking Indra to push away hostile forces from every direction so the worshippers can live in safety and confidence under his shelter.
That reference recalls a known mythic setting where divine powers acted decisively; it functions like a ‘proof by precedent’ that Indra (with divine support) succeeds in difficult works.
It can be recited as a prayer for protection before travel or important undertakings, focusing on the idea of clearing negativity from all quarters and settling into a peaceful, steady mind.
Ask anything about Sukta 131 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.