Opening the text

Sukta 10.119
Agastya Māna (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.119)
Soma (with Apas ‘Waters’ as the supporting field of manifestation)
Jagatī (refrain-like cadence with recurring ‘kuvit somasyāpām iti’)
આ સૂક્ત પ્રેરિત આત્મચિંતનમાંથી ઊભરાતો આત્મવિશ્વાસનો જીવંત ઉછાળો છે. વક્તાને અંદરથી શક્તિ, લાભ અને જગત-સમત્વ ઊગતું અનુભવાય છે અને તે વારંવાર પૂછે છે કે શું આ “સોમના જળોમાંથી” આવે છે. પલ્લવી-સમાન તાલમાં, સોમને માત્ર પિચડેલું પેય નહીં, પરંતુ વિચાર, સાહસ અને ક્ષમતાને ઊંચે ઉઠાવતું તેજસ્વી, જલમય આનંદક્ષેત્ર તરીકે ચિતરે છે. અંતે સૂક્ત દૈવી સેવામાં તત્પરતા સુધી પહોંચે છે—દેવોને અર્પણો વહન કરવા યોગ્ય એવું “સુઘડ બનાવેલું ઘર” બનવાની તૈયારી.
Mantra 1
इति वा इति मे मनो गामश्वं सनुयामिति । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
ઇતિ—હા, ઇતિ—મારું મન એમ જ વિચારે છે: “ગાય અને અશ્વ હું જીતું”—પ્રકાશમય કિરણ અને ઝડપી બળ હું પ્રાપ્ત કરું. કદાચ આ પ્રેરણા સોમના આપઃ (જળો)માંથી જ ઉદ્ભવે છે.
Mantra 2
प्र वाता इव दोधत उन्मा पीता अयंसत । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
વાતાઓ જેમ આગળ ધસી આવે તેમ તેમણે મને કંપાવી દીધો; મેં પીધેલા પાનોએ મને ઉપર ઉઠાવી દીધો. કદાચ આ ઉન્નતિ સોમના આપઃ (જળો)માંથી જ આવે છે.
Mantra 3
उन्मा पीता अयंसत रथमश्वा इवाशवः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
મેં પીધેલા પાનોએ મને ઉપર ઉઠાવી દીધો, જેમ ઝડપી અશ્વો રથને ઉઠાવે (આગળ ધપાવે) છે. કદાચ આ ચઢતી શક્તિ સોમના આપઃ (જળો)માંથી જ જન્મે છે.
Mantra 4
उप मा मतिरस्थित वाश्रा पुत्रमिव प्रियम् । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
મારી પાસે એક મતિ આવીને ઊભી રહી છે—જેમ રંભતી ગાય પોતાના પ્રિય વાછરડાં પાસે આવે તેમ. કદાચ સોમના આપઃ (જળો)માંથી જ આ અંતરંગ પ્રેરણા ઉદ્ભવે છે.
Mantra 5
अहं तष्टेव वन्धुरं पर्यचामि हृदा मतिम् । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
હું, તક્ષકની જેમ, બંધુર (આકાર/ઢાંચા)ને ચારે તરફથી ગોઠવું છું; હૃદયથી મતિને ઘડું છું. કદાચ સોમના આપઃ (જળો)માંથી જ આ કુશળ આંતરિક રચના પ્રવર્તે છે.
Mantra 6
नहि मे अक्षिपच्चनाच्छान्त्सुः पञ्च कृष्टयः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
પાંચ કૃષ્ટિઓ (પાંચ જનસમૂહો)માંથી કોઈએ પણ મને જરાય પછાડ્યો નથી; તેઓ મને પહોંચી શક્યા નથી. કદાચ સોમના આપઃ (જળો)માંથી જ આ અખંડ અડગતા ઉદ્ભવે છે.
Mantra 7
नहि मे रोदसी उभे अन्यं पक्षं चन प्रति । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
ન હિ—મારા સામે દ્યાવા-પૃથિવી, બંનેયે, વિરોધી પાંખ સમે પણ ઊભાં નથી. કદાચ સોમના આપઃ (જળો)માંથી જ લોકોથી સમાન એવી આ વિશાળ સમતા જન્મે છે.
Mantra 8
अभि द्यां महिना भुवमभीमां पृथिवीं महीम् । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
મહિમાથી મેં દ્યૌને અતિક્રમ્યો; મહિમાથી મેં આ વિશાળ પૃથિવીને અતિક્રમ્યો. કદાચ સોમના આપઃ (જળો)માંથી જ આ મહત્તર થયેલું અસ્તિત્વ પ્રગટે છે.
Mantra 9
हन्ताहं पृथिवीमिमां नि दधानीह वेह वा । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
હંતા—હું આ પૃથિવીને અહીં મૂકી દઉં, કે અહીં મૂકી દઉં. કદાચ સોમના આપઃ (જળો)માંથી જ સ્થાન-સ્થાપનની આ અધિષ્ઠાત્રી શક્તિ ઉપજે છે.
Mantra 10
ओषमित्पृथिवीमहं जङ्घनानीह वेह वा । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
એક જ પગલામાં હું આ પૃથ્વીને લાંઘી શકું—અહીં, કે ત્યાં. કદાચ સોમના આપઃ (જળ)માંથી જ આ બંધન-ભંગ કરનાર શક્તિ પ્રગટે છે—એવું મને લાગે છે.
Mantra 11
दिवि मे अन्यः पक्षोऽधो अन्यमचीकृषम् । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
મારો એક પાંખ મેં દિવ્ય તેજસ્વી સ્વર્ગમાં સ્થાપ્યો છે; બીજો મેં નીચે ઘડ્યો છે. કદાચ આ સોમના આપઃ (જળ)માંથી જ છે—એવું હું અંતરમાં કહું છું.
Mantra 12
अहमस्मि महामहोऽभिनभ्यमुदीषितः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
હું મહાન મહિમાવાળો છું; નાભિ-કેન્દ્ર (મૂળ કૉર) તરફ હું ઊંચે ઉઠાવવામાં આવ્યો છું. કદાચ આ સોમના આપઃ (જળ)માંથી જ છે—એવું હું અંતરમાં કહું છું.
Mantra 13
गृहो याम्यरंकृतो देवेभ्यो हव्यवाहनः । कुवित्सोमस्यापामिति ॥
હું સુસજ્જ ગૃહ સમાન આગળ વધું છું—દેવો માટે હવિ વહન કરનાર બની. શું આ સોમના આપઃ (જળ)માંથી છે?—એવું હું અંતરમાં કહું છું.
They are symbolic gains: the cow suggests nourishing light/wealth and the horse suggests swift force and effective power. The hymn treats them as signs of Soma-inspired capacity, not only material prizes.
It works like a refrain of self-inquiry. The speaker notices rising courage and vastness and repeatedly asks whether this uplift is born from Soma as a divine, watery field of delight and purification.
It ends with the speaker becoming “a well-made house,” a carrier of offerings for the gods. The message is that true exhilaration should mature into steadiness, fitness, and service in the ritual and in life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.