Rig Veda Sukta 120
Mandala 10Sukta 1209 Mantras

Sukta 120

Sukta 10.120

Rishi

Uncertain for this excerpt; RV 10.120 is a martial hymn praising a conquering divine power (often aligned with Indra-like force).

Devata

Indra-like Ugra (conquering power); possibly Indra as the force that subdues inner enemies—exact Anukramani devatā should be checked.

Chandas

Tr̥ṣṭubh (common for heroic/martial RV verses); needs metrical confirmation.

ઋગ્વેદ 10.120 એક વીરરસભર્યું, યુદ્ધાત્મક સ્તોત્ર છે. તેમાં નવી ઊભરી આવેલી, જગતમાં સર્વોચ્ચ વિજયશક્તિનું—ઉગ્ર સ્વરૂપે ઇન્દ્રનું—સ્તુતિગાન થાય છે; તે તરત જ શત્રુઓને દબાવે છે અને અવરોધો દૂર કરે છે. કવિ મંત્ર (બ્રહ્મન) ને સક્રિય સહાયક તરીકે ચિતરે છે, જે દેવના શસ્ત્રોને ધાર આપે છે અને તેની ગતિ/ઉત્સાહ વધારે છે; આંતરિક પ્રેરણાને બાહ્ય વિજય સાથે જોડે છે. અંતમાં ઇન્દ્રને અથર્વણિક અધિકારથી પુષ્ટિ પામેલો વૈશ્વિક સ્વરૂપધારી તત્ત્વ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે; સહાયક માતૃ/ભગિની શક્તિઓ દ્વારા પોષાયેલો અને વૃદ્ધિ પામેલો.

Mantras

Mantra 1

तदिदास भुवनेषु ज्येष्ठं यतो जज्ञ उग्रस्त्वेषनृम्णः । सद्यो जज्ञानो नि रिणाति शत्रूननु यं विश्वे मदन्त्यूमाः ॥

તે જ તો લોકોમાં જ્યેષ્ઠ શક્તિ હતી, જેના પરથી ઉગ્ર—નરબળે તેજસ્વી—જન્મ્યો. નવજાત જ તરત શત્રુઓને દબાવે છે; જેના અનુસરણમાં સર્વ ઊમાઃ (પ્રાણશક્તિઓ) આનંદિત થાય છે.

Mantra 2

वावृधानः शवसा भूर्योजाः शत्रुर्दासाय भियसं दधाति । अव्यनच्च व्यनच्च सस्नि सं ते नवन्त प्रभृता मदेषु ॥

શવસાથી વૃદ્ધિ પામતો, બહુ ઓજસવાળો, શત્રુ દાસ પર ભય સ્થાપે છે. જે ન વળે તેને પણ, જે વળે તેને પણ વાળે છે; વહેંચી-આણેલા મદોમાં, રોમાંચમાં, તેઓ તને નમે છે.

Mantra 3

त्वे क्रतुमपि वृञ्जन्ति विश्वे द्विर्यदेते त्रिर्भवन्त्यूमाः । स्वादोः स्वादीयः स्वादुना सृजा समदः सु मधु मधुनाभि योधीः ॥

જ્યારે આ પ્રાણશક્તિઓ દ્વિગુણી અને ત્રિગુણી બને છે, ત્યારે સર્વે પોતાની ક્રતુ (ઇચ્છાશક્તિ) અને વિવેક તારા અંદર એકત્ર કરે છે. મીઠામાંથી પણ વધુ મીઠા, તું મીઠાશથી સર્જન કર; આનંદ-સમાધિની એકતામાં મધને મધ સાથે જોડ અને એ જ મધથી વિજય માટે સંઘર્ષ કર.

Mantra 4

इति चिद्धि त्वा धना जयन्तं मदेमदे अनुमदन्ति विप्राः । ओजीयो धृष्णो स्थिरमा तनुष्व मा त्वा दभन्यातुधाना दुरेवाः ॥

એ રીતે જ, હે ધન-વિજયી, મદ પછી મદમાં ઋષિઓ તને અનુમોદે છે. હે વધુ બળવાન, હે ધૃષ્ણુ, દૃઢ રક્ષા વિસ્તારી દે; દુષ્ટ ભાવના ધરાવતા શત્રુ યાતુધાન તને છેતરી ન શકે.

Mantra 5

त्वया वयं शाशद्महे रणेषु प्रपश्यन्तो युधेन्यानि भूरि । चोदयामि त आयुधा वचोभिः सं ते शिशामि ब्रह्मणा वयांसि ॥

તારા સહારે અમે રણોમાં વિજયી થઈએ છીએ, યુદ્ધયોગ્ય અનેક વિષયોનું પૂર્વદર્શન કરતાં. હું મારા વચનો દ્વારા તારા આયુધોને પ્રેરું છું; બ્રહ્મ (મંત્રશક્તિ) વડે હું તારા વેગવંત આક્રમણોને તીક્ષ્ણ કરું છું.

Mantra 6

स्तुषेय्यं पुरुवर्पसमृभ्वमिनतममाप्त्यमाप्त्यानाम् । आ दर्षते शवसा सप्त दानून्प्र साक्षते प्रतिमानानि भूरि ॥

હું બહુરૂપ, ઋભુ—કુશળ કારીગર—ને, સર્વથી પ્રબળને સ્તવું છું; આપ્ત્યોમાં આપ્ત્ય (આપ્ત્ય) ને. તે પોતાના બળથી દર્શનીય બને છે; સાત દાનુઓ (પ્રતિરોધની ધારો) ને વશ કરે છે અને બહુ પ્રમાણો તથા પ્રતિમાનો પ્રગટ કરે છે.

Mantra 7

नि तद्दधिषेऽवरं परं च यस्मिन्नाविथावसा दुरोणे । आ मातरा स्थापयसे जिगत्नू अत इनोषि कर्वरा पुरूणि ॥

તું તે સ્થાપે છે—નીચું પણ અને ઊંચું પણ—તે ગૃહમાં જ્યાં તું પોતાની રક્ષા વડે સહાય કરે છે. તું બે માતાઓને તેમના લક્ષ્ય તરફ ગતિમાન કરીને સ્થિર કરે છે; ત્યાંથી તું અનેક અંધકારો (કર્વર) ને હાંકી કાઢે છે.

Mantra 8

इमा ब्रह्म बृहद्दिवो विवक्तीन्द्राय शूषमग्रियः स्वर्षाः । महो गोत्रस्य क्षयति स्वराजो दुरश्च विश्वा अवृणोदप स्वाः ॥

વિસ્તૃત દ્યૌના આ બ્રહ્મ (મંત્રો) વિભાજન કરીને ઇન્દ્રને શૂષ (ઉત્કટ તેજ) અર્પે છે—સ્વર્-લોકોના અગ્રણી વિજેતા, સ્વર્ષા ને. સ્વરાજ મહાન ગોત્રના ગૃહમાં નિવાસ કરે છે; તેણે સર્વ દ્વારો ખોલ્યા અને પોતાની જ અવરોધકતા દૂર કરી.

Mantra 9

एवा महान्बृहद्दिवो अथर्वावोचत्स्वां तन्वमिन्द्रमेव । स्वसारो मातरिभ्वरीररिप्रा हिन्वन्ति च शवसा वर्धयन्ति च ॥

એ રીતે મહાન, વિશાળ દ્યૌ (આકાશ) એવા અથર્વણે પોતાની જ તનુરૂપે ઇન્દ્રને ઉચ્ચાર્યો. સર્વવ્યાપી, નિર્દોષ માતૃશક્તિરૂપ બહેનો તેને આગળ ધપાવે છે અને પોતાના બળથી તેને વધારતી જાય છે.

Frequently Asked Questions

It praises a fierce, victory-giving divine power (Indra-like Ugra) who immediately overcomes enemies and clears obstacles, while showing mantra as a force that empowers that victory.

Because it presents sacred speech as effective action: the poet’s words ‘urge the weapons’ and ‘sharpen’ Indra’s momentum, joining inner focus with outer success.

Traditional listings often associate RV 10.120 with Bṛhaddiva of the Atharvanic line; the closing verse explicitly mentions Atharvan speaking Indra as embodied power, which supports that attribution even when details are debated.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App