Sukta 107

Mantra 1

आविरभून्महि माघोनमेषां विश्वं जीवं तमसो निरमोचि । महि ज्योतिः पितृभिर्दत्तमागादुरुः पन्था दक्षिणाया अदर्शि ॥

આ દાતાઓ માટે મહાન, પ્રગટ શક્તિ ઉદ્ભવી છે; સર્વ જીવંત તમસમાંથી મુક્ત થયો છે. પિતૃઓ દ્વારા દત્ત મહાન જ્યોતિ આવી છે; દક્ષિણા (યોગ્ય અર્પણ, યોગ્ય દાન) નો વિશાળ માર્ગ પ્રગટ થયો છે.

Mantra 2

उच्चा दिवि दक्षिणावन्तो अस्थुर्ये अश्वदाः सह ते सूर्येण । हिरण्यदा अमृतत्वं भजन्ते वासोदाः सोम प्र तिरन्त आयुः ॥

ઉચ્ચ દ્યૌમાં દક્ષિણાવંતો સ્થિર થયા છે—જે અશ્વદાઃ (બળના અશ્વનું દાન કરનાર) છે; તેઓ સૂર્ય સાથે ગતિ કરે છે. હિરણ્યદાઃ અમૃતત્વમાં ભાગ પામે છે; વાસોદાઃ, હે સોમ, આયુઃને આગળ વિસ્તારે છે.

Mantra 3

दैवी पूर्तिर्दक्षिणा देवयज्या न कवारिभ्यो नहि ते पृणन्ति । अथा नरः प्रयतदक्षिणासोऽवद्यभिया बहवः पृणन्ति ॥

દૈવી પૂર્તિ—દક્ષિણા—દેવયજ્ઞરૂપ છે; કંજુસો તેને ભરતા નથી, તેઓ સમર્થ નથી. પરંતુ જે પુરુષો યોગ્ય દાન માટે તૈયાર છે, અસત્યમાં પડવાની ભીતિ ધરાવે છે, એવા ઘણા લોકો દક્ષિણાને પૂર્ણ કરે છે.

Mantra 4

शतधारं वायुमर्कं स्वर्विदं नृचक्षसस्ते अभि चक्षते हविः । ये पृणन्ति प्र च यच्छन्ति संगमे ते दक्षिणां दुहते सप्तमातरम् ॥

માનવીય દૃષ્ટિથી તેઓ હવિષને નિહાળે છે—શતધારા વાયુને, સ્વર્વિદ અર્કને, પ્રકાશમય લોક શોધનાર સૂર્યસ્તુતિને. જે પૃણંતિ—પૂર્ણ કરે છે—અને સંગમે પ્ર યચ્છંતિ—આગળ આપી દે છે—તે દક્ષિણાને, સપ્તમાતૃકાને, દોહે છે.

Mantra 5

दक्षिणावान्प्रथमो हूत एति दक्षिणावान्ग्रामणीरग्रमेति । तमेव मन्ये नृपतिं जनानां यः प्रथमो दक्षिणामाविवाय ॥

દક્ષિણાવાન પ્રથમ હૂત થતાં આગળ વધે છે; દક્ષિણાવાન ગ્રામણી અગ્રમાં ગમે છે. તેને જ હું જનસમૂહોના નૃપતિ માનું છું—જેણે સૌ પ્રથમ દક્ષિણાને ગતિમાં મૂકી, તેની ક્રિયાને સ્થાપી.

Mantra 6

तमेव ऋषिं तमु ब्रह्माणमाहुर्यज्ञन्यं सामगामुक्थशासम् । स शुक्रस्य तन्वो वेद तिस्रो यः प्रथमो दक्षिणया रराध ॥

તેમને જ ઋષિ કહે છે; તેમને જ બ્રાહ્મણ—યજ્ઞયોગ્ય—કહે છે; સામગાન કરનાર, ઉક્થ-શાસક (પ્રેરિત સ્તુતિના અધિપતિ) પણ તેમને જ કહે છે. તે તેજસ્વી શક્તિના તનુના ત્રણ રૂપોને જાણે છે—એ જ, જેણે પ્રથમ દક્ષિણાથી પરિપૂર્ણતા પ્રાપ્ત કરી.

Mantra 7

दक्षिणाश्वं दक्षिणा गां ददाति दक्षिणा चन्द्रमुत यद्धिरण्यम् । दक्षिणान्नं वनुते यो न आत्मा दक्षिणां वर्म कृणुते विजानन् ॥

દક્ષિણા બળનો અશ્વ આપે છે; દક્ષિણા પ્રકાશની ગાય આપે છે; દક્ષિણા તેજસ્વી ચંદ્ર અને જે કંઈ સુવર્ણ છે તે આપે છે. દક્ષિણા અન્ન—સમૃદ્ધિનું અન્ન—જીતે છે; જાણીને જ્યારે કોઈ દક્ષિણાને સત્ત્વની આસપાસ રક્ષાકવચ બનાવે છે, ત્યારે તે જ આપણું આત્મા બને છે.

Mantra 8

न भोजा मम्रुर्न न्यर्थमीयुर्न रिष्यन्ति न व्यथन्ते ह भोजाः । इदं यद्विश्वं भुवनं स्वश्चैतत्सर्वं दक्षिणैभ्यो ददाति ॥

ભોજાઓ ન નાશ પામે; ન વ્યર્થતામાં જાય; ન તેમને હાનિ થાય, ન તેઓ ડગે—આ ભોજાઓ. આ જે સર્વ વિશ્વ—ભુવન—છે, અને સ્વર્ગ પણ—આ સર્વ દક્ષિણાએ તેમને આપે છે.

Mantra 9

भोजा जिग्युः सुरभिं योनिमग्रे भोजा जिग्युर्वध्वं या सुवासाः । भोजा जिग्युरन्तःपेयं सुराया भोजा जिग्युर्ये अहूताः प्रयन्ति ॥

આરંભે ભોજાઓએ સુગંધિત યોનિ—ઉદ્ભવસ્થાન—જીત્યું; ભોજાઓએ સુવસ્ત્રા વધૂ (વધુ) પણ જીતેલી. ભોજાઓએ સુરાનું અંતઃપેય—અંતરમાં ઉતરતું પાન—જીત્યું; ભોજાઓએ તેઓને પણ જીત્યા, જે અહૂત (ન બોલાવ્યા) હોવા છતાં પ્રસ્થાન કરે છે.

Mantra 10

भोजायाश्वं सं मृजन्त्याशुं भोजायास्ते कन्या शुम्भमाना । भोजस्येदं पुष्करिणीव वेश्म परिष्कृतं देवमानेव चित्रम् ॥

ભોજા માટે તેઓ ઝડપી અશ્વને સંમાર્જન કરે છે; ભોજા માટે કન્યા શોભિત થતી બેઠી છે. ભોજાનું આ ગૃહ પુષ્કરિણી સમાન છે—સુશોભિત, દેવમાન (દૈવી આનંદ) સમે તેજસ્વી, અને ચિત્ર વૈભવથી ભરેલું.

Mantra 11

भोजमश्वाः सुष्ठुवाहो वहन्ति सुवृद्रथो वर्तते दक्षिणायाः । भोजं देवासोऽवता भरेषु भोजः शत्रून्त्समनीकेषु जेता ॥

સુવાહ અશ્વો ભોજાને સુશોભિત રીતે વહન કરે છે; દક્ષિણાનું રથ સુવૃત્ત ગતિથી વળે છે. દેવો ભોજાને યુદ્ધોમાં રક્ષે છે; ભોજા સંયુક્ત સમનીકો (મુખામુખી સંઘર્ષો)માં શત્રુઓનો જેતા બને છે.