Rig Veda Sukta 106
Mandala 10Sukta 10611 Mantras

Sukta 106

Sukta 10.106

Devata

Dual divinities (likely the Aśvins, though not explicitly named in the provided verse)

આ સૂક્ત દ્વિ દૈવી શક્તિઓને—સામાન્ય રીતે અશ્વિનો તરીકે સમજાતી—આહ્વાન કરે છે. તેઓ પોતાના રથ સાથે આવી પ્રેરિત વિચારને વિસ્તારે અને કુશળ કારીગરોની જેમ પ્રાણઊર્જાઓને ગતિમાં મૂકી કાર્યપ્રવૃત્ત કરે, એવી પ્રાર્થના છે. તેમની ઝડપી, સમન્વયકર્તા ક્રિયાનું સ્તવન કરીને, બળ (વાજ), આનંદ, અને “અજર” એવી પ્રાણશક્તિની વૃદ્ધિ માગે છે; અને અંતે ઉપાસકની અંતરંગની સૌથી ઊંડી ઇચ્છા તેઓ પૂર્ણ કરે, એવી વિનંતી કરે છે.

Mantras

Mantra 1

उभा उ नूनं तदिदर्थयेथे वि तन्वाथे धियो वस्त्रापसेव । सध्रीचीना यातवे प्रेमजीगः सुदिनेव पृक्ष आ तंसयेथे ॥

હે બે દેવો, હવે તમે બંને એ જ લક્ષ્યને ઇચ્છો છો; કર્મ દ્વારા તમે વિચારોને વસ્ત્ર વણનારની જેમ વિસ્તારો છો. યાત્રા માટે એક જ દિશામાં ગતિમાન રહી, તમે પ્રેરણાને આગળ ધપાવો છો; સુદિનની તેજસ્વિતાની જેમ તમે નજીક આવી, પોષક બળને સ્થિર કરો છો.

Mantra 2

उष्टारेव फर्वरेषु श्रयेथे प्रायोगेव श्वात्र्या शासुरेथः । दूतेव हि ष्ठो यशसा जनेषु माप स्थातं महिषेवावपानात् ॥

ઉષ્ટ્રો જેમ કઠિન પથરાળા માર્ગોમાં આધાર શોધે તેમ તમે આશ્રય પામો; સંમુખ સંઘર્ષે કુશળ ધનુર્ધરો જેમ તેમ તમે અધિકાર સ્થાપો. દૂત જેમ યશસ્વી બની મનુષ્યોમાં તમે ઊભા રહો; મહિષ જેમ પાણીના ઘાટેથી ખસી ન જાય તેમ, આ વહેતા અર્પણ-રસ (અવપાન)થી દૂર ન પડો.

Mantra 3

साकंयुजा शकुनस्येव पक्षा पश्वेव चित्रा यजुरा गमिष्टम् । अग्निरिव देवयोर्दीदिवांसा परिज्मानेव यजथः पुरुत्रा ॥

એકસાથે જોડાયેલા—પક્ષીના પાંખો જેમ; ચિત્રવર્ણ પશુધન જેમ—યજુઃ-મંત્ર સાથે તમે અહીં આવો. દેવો માટે અગ્નિ સમ તેજસ્વી બની, પરિભ્રમણ કરતા માર્ગ જેમ, તમે અનેક સ્થાનોમાં ફરતા યજ્ઞ કરો.

Mantra 4

आपी वो अस्मे पितरेव पुत्रोग्रेव रुचा नृपतीव तुर्यै । इर्येव पुष्ट्यै किरणेव भुज्यै श्रुष्टीवानेव हवमा गमिष्टम् ॥

પિતાઓ જેમ પુત્રની પાસે રહે તેમ તમે અમારી પાસે રહો; નૃપતિઓ જેમ વિજય માટે, તેમ અમારી ત્વરિત જીત માટે તમારી તેજસ્વી કિરણોમાં ઉગ્ર બનો. વૃદ્ધિ માટે યોદ્ધાઓ જેમ, ભોગ માટે કિરણો જેમ, અને શ્રુતિ પાળનારા જેમ—અમારા હવ (આહ્વાન) તરફ આવો.

Mantra 5

वंसगेव पूषर्या शिम्बाता मित्रेव ऋता शतरा शातपन्ता । वाजेवोच्चा वयसा घर्म्येष्ठा मेषेवेषा सपर्या पुरीषा ॥

વાંસની કાંડી જેમ સીધી ઊગી, તેમ તમે પોષક અને દૃઢ છો; મિત્ર જેમ તમે ઋતના સત્યમાં સ્થિર, સો-સો અવરોધોને પ્રહાર કરીને દબાવો છો. વાજ (બળ-સમૃદ્ધિ) જેમ તમે તમારા વયસ્ (વીર્ય) વડે ઊંચે ઉઠો છો, તાપમાં સર્વाधिक તપ્ત અને તેજસ્વી; મેષો જેમ તમે ધસમસતી ઊર્જા—સપર્યા (ભક્તિસેવા), પૂર્ણ અને સમૃદ્ધ—છો.

Mantra 6

सृण्येव जर्भरी तुर्फरीतू नैतोशेव तुर्फरी पर्फरीका । उदन्यजेव जेमना मदेरू ता मे जराय्वजरं मरायु ॥

હે અશ્વિનો, સુઘડ વાદ્ય જેમ તમે શક્તિઓને કંપિત કરો છો; કુશળ સારથીઓ જેમ તમે ઝડપી બળોને હાંકો છો. જળ દ્વારા જીતનારાઓ જેમ તમે વિજય મેળવો છો અને સત્તાને આનંદના મદથી મત્ત કરો છો. તમારી આ શક્તિઓ મને જરાથી અજર, મરણથી અમર એવો પ્રાણબળ અર્પે.

Mantra 7

पज्रेव चर्चरं जारं मरायु क्षद्मेवार्थेषु तर्तरीथ उग्रा । ऋभू नापत्खरमज्रा खरज्रुर्वायुर्न पर्फरत्क्षयद्रयीणाम् ॥

હે ઉગ્ર અશ્વિનો, દૃઢ સાધન જેમ કઠિનને ભાંગી નાખે તેમ તમે સત્તાના ગાંઠિયા પ્રતિરોધોને મથો છો; અમારા અર્થોમાં તમે માર્ગ બનાવો છો. ઋભુઓની કળા જેમ તમે ખડકલા બળ સાથે આવી પહોંચો છો; વાયુ જેમ તમે તે ક્ષયને હાંકી કાઢો છો જે અમારા રયિ (સમૃદ્ધિ)ના પૂર્ણતાને ઘટાડે—જેથી અમારી આંતરિક સંપત્તિ અક્ષુણ રહે.

Mantra 8

घर्मेव मधु जठरे सनेरू भगेविता तुर्फरी फारिवारम् । पतरेव चचरा चन्द्रनिर्णिङ्मनऋङ्गा मनन्या न जग्मी ॥

ઘર્મ સમી ઉષ્મા-તેજરૂપે, જીવનના જઠરમાં મધુ સમે, તું આનંદ સ્થાપે છે અને વૃદ્ધિ કરાવે છે. ભગ (ભાગ્ય-દાતા) સમા તું તુર્ફરી—ઝડપભરી ગતિને તૈયાર કરે છે. પંખી સમે તું ચરે-ફરે છે, તેજસ્વી રૂપે પ્રકાશે છે; મનની શૃંગવાળી શક્તિ—તીક્ષ્ણ પ્રજ્ઞાબળ—તું ઉન્નત કરે છે, જેથી તે પોતાની યાત્રાથી વિમુખ ન થાય.

Mantra 9

बृहन्तेव गम्भरेषु प्रतिष्ठां पादेव गाधं तरते विदाथः । कर्णेव शासुरनु हि स्मराथोंऽशेव नो भजतं चित्रमप्नः ॥

વિશાળ (બૃહત્) સમે તું ગહનતાઓમાં દૃઢ પ્રતિષ્ઠા સ્થાપે છે; પગ સમે તું કઠિન ઘાટને પાર કરાવે છે. કાન સમે, ગુરુના શાસનને અનુસરી, તું અમારી પુકારને સ્મરે છે અને પ્રતિસાદ આપે છે. અંશ (યોગ્ય ભાગ) સમે અમને ચિત્ર અપ્નઃ—વિવિધ સિદ્ધિ-કર્મો, આત્માની અદ્ભુત પ્રાપ્તિઓ—વહેંચી આપો.

Mantra 10

आरङ्गरेव मध्वेरयेथे सारघेव गवि नीचीनबारे । कीनारेव स्वेदमासिष्विदाना क्षामेवोर्जा सूयवसात्सचेथे ॥

કારિગર સમે તું મધુની મીઠાશને ગતિમાં મૂકે છે; દોહનાર સમે તું તેને સત્તાના ગાયમાં—નીચી, ગહન ધારા સુધી—ઉતારે છે. નદીકાંઠા સમે તું પ્રયત્નના સ્વેદને યોગ્ય માપે વહેવા દે છે; પૃથ્વી સમે પોતાની ઊર્જાથી તું સુયવસ—સારા ચરાગાહ—સાથે જોડાય છે, અમને પોષણ સાથે એકત્ર કરે છે.

Mantra 11

ऋध्याम स्तोमं सनुयाम वाजमा नो मन्त्रं सरथेहोप यातम् । यशो न पक्वं मधु गोष्वन्तरा भूतांशो अश्विनोः काममप्राः ॥

અમે સ્તોત્રને સિદ્ધ કરીએ, અને વાજ (બળ-સમૃદ્ધિ) પ્રાપ્ત કરીએ. હે અશ્વિનો, રથ સાથે અહીં અમારા મંત્ર પાસે આવો. જેમ પક્વ યશ, જેમ તેજસ્વી ગૌઓની વચ્ચે છુપાયેલ મધુ—એવું અમારું અંશ બની જાઓ; હે અશ્વિનો, અમામાં આત્માની કામના પૂર્ણ કરો.

Frequently Asked Questions

They are best understood as the Aśvins, the Divine Twins, because the hymn uses typical Aśvin themes: swift chariot-arrival, healing help, and renewal of vitality.

It asks for vāja (strength and plenitude), refreshed and energized life-force, protection on the journey of life, and the fulfilment of a sincere desire (kāma) aligned with well-being.

It is especially suited for dawn or early morning, and also before travel, during healing intentions, or at the start of an important undertaking needing clarity and renewed strength.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App