Sukta 62

Mantra 1

प्र मन्महे शवसानाय शूषमाङ्गूषं गिर्वणसे अङ्गिरस्वत् । सुवृक्तिभिः स्तुवत ऋग्मियायार्चामार्कं नरे विश्रुताय ॥

અમે બળવાનને—શવસ્વાનને—મન આગળ ધરીએ; અઙ્ગિરાસ રીતિએ ગિર્વણસ (સ્તુતિ-પ્રિય પ્રભુ) માટે પ્રબળ અઙ્ગૂષ, દૃઢ ગાન, અર્પીએ. સુવૃક્તિઓથી, ઋક-ગાયકને સ્તુતિ કરતાં, વિશ્રુત નર માટે અગ્નિ-સમાન અર્ક ગાઈએ—જેથી આત્મા તેજોમય બળમાં ઉન્નત થાય.

Mantra 2

प्र वो महे महि नमो भरध्वमाङ्गूष्यं शवसानाय साम । येना नः पूर्वे पितरः पदज्ञा अर्चन्तो अङ्गिरसो गा अविन्दन् ॥

મહાનને—મહિમાવંતને—તમારું મહાન નમસ્કાર અર્પો; બળવાન માટે પ્રેરિત સામ-ગાન પ્રસ્તુત કરો. જેના દ્વારા માર્ગને જાણનારા પ્રાચીન પિતૃઓ—સ્તુતિ કરતા અંગિરસો—ગાયો (ગૌઃ, પ્રકાશ-કિરણો) શોધી કાઢ્યા; ઋતના પથ પર અમારી યાત્રા માટે ગુપ્તમાંથી જ્ઞાનના કિરણો પ્રગટ કર્યા.

Mantra 3

इन्द्रस्याङ्गिरसां चेष्टौ विदत्सरमा तनयाय धासिम् । बृहस्पतिर्भिनदद्रिं विदद्गाः समुस्रियाभिर्वावशन्त नरः ॥

ઇન્દ્ર અને અંગિરસોની નિર્ધારિત શોધમાં સરમાએ આત્માના સંતાન માટે છુપાયેલું ધન શોધી કાઢ્યું. બૃહસ્પતિએ અવરોધના પથ્થરને ભેદી ગાયો—પ્રકાશમય ગાયો—પામી; તેજસ્વી પ્રકાશો સાથે એકરૂપ થયેલા માનવ શોધકો જાગૃતિમાં ઘોષ કરતા ઉઠ્યા.

Mantra 4

स सुष्टुभा स स्तुभा सप्त विप्रैः स्वरेणाद्रिं स्वर्यो नवग्वैः । सरण्युभिः फलिगमिन्द्र शक्र वलं रवेण दरयो दशग्वैः ॥

તે—સુષ્ટુભ સ્તુતિથી, સ્તુભ ગાનથી—સાત વિપ્રો સાથે, પ્રકાશ લાવનારા સ્વરથી, અને તેજસ્વી લોકને શોધનારા નવગ્વો સાથે—પથ્થરને ભેદી નાખ્યો. ઝડપી ગતિશીલ શક્તિઓ સાથે, હે શક્ર ઇન્દ્ર, તું રવથી વલને ચીર્યો—દશગ્વો સાથે.

Mantra 5

गृणानो अङ्गिरोभिर्दस्म वि वरुषसा सूर्येण गोभिरन्धः । वि भूम्या अप्रथय इन्द्र सानु दिवो रज उपरमस्तभायः ॥

અંગિરસો સાથે સ્તુતિ ગાતાં, હે દસ્મ (અદ્ભુત-કર્તા), ઉષા, સૂર્ય અને પ્રકાશ-ગાયો દ્વારા તું અંધકારને વિખેરી ખુલ્લો કર્યો. હે ઇન્દ્ર, ધરતી પરથી તું શિખરને વિસ્તૃત કર્યું; અને દિવ્ય વિસ્તારના ઉપરલા લોકને તું દૃઢપણે સ્થિર કર્યો.

Mantra 6

तदु प्रयक्षतममस्य कर्म दस्मस्य चारुतममस्ति दंसः । उपह्वरे यदुपरा अपिन्वन्मध्वर्णसो नद्यश्चतस्रः ॥

આ જ ખરેખર તેની સર્વાધિક પ્રત્યક્ષ કૃતિ છે; દસ્મનું આ સર્વાધિક મનોહર દંસ (કૌશલ્ય/પ્રભુત્વ) છે. ઉપહ્વર (નિકટની ખીણ/ખોખલા) માં, જ્યારે ઉપરા (ઉપરની શક્તિઓ) ફૂલ્યાં, ત્યારે મધુવર્ણ રસવાળી ચાર નદીઓ પરિપૂર્ણ વહેવા લાગી.

Mantra 7

द्विता वि वव्रे सनजा सनीळे अयास्यः स्तवमानेभिरर्कैः । भगो न मेने परमे व्योमन्नधारयद्रोदसी सुदंसाः ॥

દ્વિધા તેણે વિસ્તરણ કર્યું—સનજ (પ્રાચીનજન્મા), સનીળે (એક જ નિવાસમાં)—અયાસ્યે સ્તુતિ કરનારાં અર્ક (સ્તુતિ-ગીતો) દ્વારા. ભગ સમાન તેણે પરમ વ્યોમમાં આસન લીધું; પોતાની સુદંસા (શોભન પ્રભુતા) વડે તેણે રોદસી—બે લોક—ને ધારણ કર્યા.

Mantra 8

सनाद्दिवं परि भूमा विरूपे पुनर्भुवा युवती स्वेभिरेवैः । कृष्णेभिरक्तोषा रुशद्भिर्वपुर्भिरा चरतो अन्यान्या ॥

સનાતન કાળથી દ્યૌ અને પૃથ્વી—ભિન્ન રૂપ ધરાવતાં બે—સદા પુનઃ નવાં બને છે; બે યુવતીઓ સ્વ-પ્રેરણાથી ગતિ કરે છે. કૃષ્ણતા વડે અભિષિક્ત રાત્રિ અને તેજસ્વી વપુ ધરાવતી ઉષા—બન્ને આગળ વધે છે, એક પછી એક અનુસરીને.

Mantra 9

सनेमि सख्यं स्वपस्यमानः सूनुर्दाधार शवसा सुदंसाः । आमासु चिद्दधिषे पक्वमन्तः पयः कृष्णासु रुशद्रोहिणीषु ॥

સખ્યની શોધમાં, સુકૌશલ્યથી કર્મ કરતો પુત્ર પોતાના બળથી સુંદર પ્રભુત્વ ધારણ કરે છે. કાચામાં પણ તું પક્વને અંદર સ્થાપે છે; કૃષ્ણ અને રુશદ્-રોહિણી રૂપોમાં મધ્યે પ્રકાશનું દૂધ ઝળહળે છે.

Mantra 10

सनात्सनीळा अवनीरवाता व्रता रक्षन्ते अमृताः सहोभिः । पुरू सहस्रा जनयो न पत्नीर्दुवस्यन्ति स्वसारो अह्रयाणम् ॥

સનાતન કાળથી એક જ નિવાસમાં, અચલ અને અડગ અમૃત શક્તિઓ પોતાના સહોબળથી વ્રતોનું રક્ષણ કરે છે. હજારો જનનિઓ—પત્નીઓ સમ, બહેનો સમ—અહ્રયાણ, અવિરત એકને સેવા અર્પે છે.

Mantra 11

सनायुवो नमसा नव्यो अर्कैर्वसूयवो मतयो दस्म दद्रुः । पतिं न पत्नीरुशतीरुशन्तं स्पृशन्ति त्वा शवसावन्मनीषाः ॥

સનાતન અને સદા યુવાન, નમસ્કાર સાથે અને નવા અર્કો (સ્તુતિગીતો) સાથે—વસુ (ધન) ઇચ્છતી મતિઓ, હે દસ્મ (અદ્ભુતકર્તા), તારી પાસે દોડી આવે છે. જેમ ઉત્સુક પત્નીઓ પોતાના પ્રિય પતિને સ્પર્શે છે, તેમ શક્તિમાન, મનિષાઓ (પ્રેરિત બુદ્ધિઓ) તને સ્પર્શે છે.

Mantra 12

सनादेव तव रायो गभस्तौ न क्षीयन्ते नोप दस्यन्ति दस्म । द्युमाँ असि क्रतुमाँ इन्द्र धीरः शिक्षा शचीवस्तव नः शचीभिः ॥

સનાતનથી જ, હે દસ્મ, તારા રાયો (ધનો) તારા ગભસ્તિ (હાથના પકડમાં)માં ક્ષીણ થતા નથી; ન તો નિષ્ફળ પડે છે, ન તો ખસી જાય છે. તું દ્યુમાન (પ્રકાશમય) છે, ક્રતુમાન (સંકલ્પશક્તિવાળો) છે, હે ઇન્દ્ર, ધીર (સ્થિર બુદ્ધિવાળો); શચીવસ, તારી શચીઓ (કાર્યસાધક શક્તિઓ) દ્વારા અમને શિક્ષા આપ.

Mantra 13

सनायते गोतम इन्द्र नव्यमतक्षद्ब्रह्म हरियोजनाय । सुनीथाय नः शवसान नोधाः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥

સનાયતે (શાશ્વત બનવા) માટે, ગોતમે, હે ઇન્દ્ર, તારા માટે નવ્યમ્ (નવું-ઘડાયેલું) બ્રહ્મ (મંત્રવચન) ઘડ્યું છે—હરિયોજનાય, તારા હરિ (લ્યુમિનસ અશ્વો)ને જોડવા માટે. અમારી સુનીથાય (સુ-માર્ગદર્શન) માટે, શવસાન (બળવાન) નોધાઃ પ્રાતઃકાળે ક્ષિપ્રે આવી પહોંચે—ધિયાવસુઃ, પ્રેરિત ધી અને તેના વસુઓથી સમૃદ્ધ.