Opening the text

Sukta 1.185
Traditionally attributed to an early seer of the Dyāvā-Pṛthivī (Heaven-and-Earth) cycle in RV 1.185 (exact rishi varies by tradition; not supplied in input)
Ahanī (Day and Night) / cosmic duality; implicitly Rodasī order
Triṣṭubh (probable; verify by metrical scan)
આ સૂક્ત દિવસ અને રાતના ફરતા-ફરતા આવતાં ક્રમબદ્ધ પરિવર્તનનું, અને તેના વિસ્તૃત અર્થરૂપે જગતને ધારણ કરતી સુવ્યવસ્થિત દ્વૈતતાનું ચિંતન કરે છે. તે તેમની રહસ્યમય ઉત્પત્તિ પર આશ્ચર્ય વ્યક્ત કરે છે, ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા) હેઠળ તેમની કોસ્મિક સ્થિરતાની સ્તુતિ કરે છે, અને અંતે સર્વજનની માતા-પિતા સમા દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી)ને યજમાનનું રક્ષણ કરવા, પોષણ આપવા અને તેને દીર્ઘકાલીન સમૃદ્ધિ તથા યોગ્ય પ્રેરણા તરફ દોરી જવા માટે પ્રાર્થના કરે છે.
Mantra 1
कतरा पूर्वा कतरापरायोः कथा जाते कवयः को वि वेद । विश्वं त्मना बिभृतो यद्ध नाम वि वर्तेते अहनी चक्रियेव ॥
બેમાંથી કયું પહેલું અને કયું પછીનું—તેઓ કેવી રીતે જન્મ્યા, અને કવિઓમાં કોણ ખરેખર જાણે? પોતાના સ્વશક્તિથી સર્વને ધારણ કરતાં, અહની—દિવસ અને રાત—ચક્રની જેમ ગતિમાં પડી અલગ અલગ વળે છે.
Mantra 2
भूरिं द्वे अचरन्ती चरन्तं पद्वन्तं गर्भमपदी दधाते । नित्यं न सूनुं पित्रोरुपस्थे द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
બે વિશાળ સત્તાઓ, અચળ હોવા છતાં, ચાલતા ગર્ભને—પગવાળાને—સ્થાપે છે; જ્યારે તે પોતે અપદી છે. પિતૃ-માતૃ સમા પોતાના નિત્ય પુત્રને ઉરુ ઉપસ્થમાં ધારણ કરતાં, હે દ્યાવા-પૃથિવી, અમને મહા આઘાતથી રક્ષો.
Mantra 3
अनेहो दात्रमदितेरनर्वं हुवे स्वर्वदवधं नमस्वत् । तद्रोदसी जनयतं जरित्रे द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
અદિતિનું અनेહો—અવિલંબિત, અનર્વં—અખંડિત દાન, સ્વર્વત્—પ્રકાશમય, અવધં—અજેય, નમસ્કારસભર—એને હું આહ્વાન કરું છું. હે દ્યાવા–પૃથિવી, તે દાન જરિત્રે—સ્તુતિકાર માટે—ઉત્પન્ન કરો; હે દ્યાવા–પૃથિવી, અમને અભ્વાત્—અતિ-વિશાળ, દબાવનારી વ્યાપકતા—થી રક્ષો.
Mantra 4
अतप्यमाने अवसावन्ती अनु ष्याम रोदसी देवपुत्रे । उभे देवानामुभयेभिरह्नां द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
હે દ્યાવા–પૃથિવી, દેવપુત્રીઓ, અંતરતાપથી તેજસ્વી અને અવસાવંતી—પોષક સહાયથી સમૃદ્ધ—તમારા અનુસરણમાં અમે ચાલીએ. તમે દેવોના છો અને અહ્નાં—દિવસોના—ઉભય પ્રકારને આવરી લો છો; હે દ્યાવા–પૃથિવી, અમને અભ્વાત્—વિશાળ અને વૈરી વ્યાપકતા—થી રક્ષો.
Mantra 5
संगच्छमाने युवती समन्ते स्वसारा जामी पित्रोरुपस्थे । अभिजिघ्रन्ती भुवनस्य नाभिं द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
હે દ્યાવા–પૃથિવી, યુવતી સ્વસારા—યુવાન બહેનો—સમંતે સંગચ્છમાને—એકમત થઈ સાથે ચાલતી—પિતાના ઉરુપસ્થમાં જામી—સગપણરૂપે સ્થિત. ભુવનસ્ય નાભિં—જગતના નાભિ—તરફ અભિજિઘ્રંતી—શ્વાસે સ્પર્શતી—હે દ્યાવા–પૃથિવી, અમને અભ્વાત્—વિશાળ, વૈરી શક્તિ—થી રક્ષો.
Mantra 6
उर्वी सद्मनी बृहती ऋतेन हुवे देवानामवसा जनित्री । दधाते ये अमृतं सुप्रतीके द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
હે દ્યાવા-પૃથિવી, તમારાં આસનો વિશાળ છે, મહિમા મહાન છે; હે જનિત્રી માતા, ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા) દ્વારા હું દેવોના અવસ (પોષક રક્ષા) સાથે તમારું આહ્વાન કરું છું. તમે જેઓ સુપ્રતીક તેજસ્વી રૂપોમાં અમૃતને ધારણ કરો છો—હે દ્યાવા અને પૃથિવી, અમને અભ્વા (અતિભયંકર વિપત્તિ)થી રક્ષો.
Mantra 7
उर्वी पृथ्वी बहुले दूरेअन्ते उप ब्रुवे नमसा यज्ञे अस्मिन् । दधाते ये सुभगे सुप्रतूर्ती द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
હે ઉર્વી પૃથિવી, દૃઢ, બહુલી અને દૂર સુધી વિસ્તરેલી, આ યજ્ઞમાં હું નમસ્કારથી તમારું સંબોધન કરું છું. હે સુભગે, સુપ્રતૂર્તિ (સુગમ પારગમન/સુંદર માર્ગ) સ્થાપિત કરનારાં તમે—હે દ્યાવા અને પૃથિવી, અમને અભ્વા (વિશાળ વિપત્તિ)થી રક્ષો.
Mantra 8
देवान्वा यच्चकृमा कच्चिदागः सखायं वा सदमिज्जास्पतिं वा । इयं धीर्भूया अवयानमेषां द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥
જો અમે દેવો સામે, અથવા મિત્ર સામે, અથવા કુળના અધિપતિ (જાસ્પતિ) સામે કોઈ અપરાધ કર્યો હોય—તો અમારી આ ધી (વિચાર-પ્રાર્થના) તેમની માટે અવયાન (શમન અને મુક્તિનો માર્ગ) બની રહે. હે દ્યાવા અને પૃથિવી, અમને અભ્વા (વિશાળ વિપત્તિ)થી રક્ષો.
Mantra 9
उभा शंसा नर्या मामविष्टामुभे मामूती अवसा सचेताम् । भूरि चिदर्यः सुदास्तरायेषा मदन्त इषयेम देवाः ॥
માનવીય અને વીર્યસભર—એ બંને સ્તુતિઓ મારી રક્ષા કરે; અને તમારી બંને સહાયતાઓ પોષક બળ સાથે મારી વિષે સચેત રહે. ઉદાર દાતા આર્ય માટે તો બહુધા દાન પણ (થાય); અમે આંતરિક પૂર્ણતામાં આનંદિત થઈ, હે દેવો, તમને અમારા અંદર કાર્ય કરવા પ્રેરિત કરીએ.
Mantra 10
ऋतं दिवे तदवोचं पृथिव्या अभिश्रावाय प्रथमं सुमेधाः । पातामवद्याद्दुरितादभीके पिता माता च रक्षतामवोभिः ॥
ઋત—સત્યક્રમ—તે મેં સ્વર્ગને કહ્યું; અને પૃથ્વીને પ્રથમ શ્રવણ માટે, હે સુમેધાઓ. પિતા અને માતા પોતાના પોષક અવસોથી અમને નજીકથી, નિંદાથી અને દુષ્કૃત્યના કઠિન માર્ગથી રક્ષા કરે.
Mantra 11
इदं द्यावापृथिवी सत्यमस्तु पितर्मातर्यदिहोपब्रुवे वाम् । भूतं देवानामवमे अवोभिर्विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
હે દ્યાવાપૃથિવી—પિતા અને માતા—અહીં હું તમને જે કહું છું તે સત્ય થાઓ. તમારા પોષક અવસોથી દેવોમાંથી અમને સૌથી નજીક રહો, જેથી અમે પ્રેરણા, વિજયી માર્ગ, અને ચિરંજીવી દાન આપનારને જાણી શકીએ.
It reflects on the mystery and order of Day and Night and then invokes Heaven and Earth as universal parents to protect and guide the worshipper according to ṛta (cosmic truth-order).
The question highlights that the deepest origins of cosmic cycles are beyond ordinary knowing, while still affirming that the cycle itself is steady and purposeful in sustaining the world.
It can be recited at dawn or dusk to cultivate regularity and clarity, and to pray for protection from adversity, balanced living through cycles, and steadfast progress on a “victorious path.”
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.