Rig Veda 1.185.2: Mandala 1, Sukta 185, Mantra 2

Sukta 1.185

Rishi: Not specified in input (traditions vary for RV 1.185)

Devata: Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

भूरिं द्वे अचरन्ती चरन्तं पद्वन्तं गर्भमपदी दधाते । नित्यं न सूनुं पित्रोरुपस्थे द्यावा रक्षतं पृथिवी नो अभ्वात् ॥

Transliteration

bhū́riṃ dve ácarantī cárantaṃ padvántaṃ gárbham apádī dadhāte | nítyaṃ ná sūnúṃ pitrór upásthe dyā́vā rakṣataṃ pṛthivī no abhvā́t ||

Translation

બે વિશાળ સત્તાઓ, અચળ હોવા છતાં, ચાલતા ગર્ભને—પગવાળાને—સ્થાપે છે; જ્યારે તે પોતે અપદી છે. પિતૃ-માતૃ સમા પોતાના નિત્ય પુત્રને ઉરુ ઉપસ્થમાં ધારણ કરતાં, હે દ્યાવા-પૃથિવી, અમને મહા આઘાતથી રક્ષો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• भूरिम्: much, abundantly
• भूरिम्: Karma (परिमाण/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भूरि (प्रातिपदिक)

• द्वे: two (f.)
• द्वे: Kartā
• Type: Numeral/Pronoun-like
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)

• अचरन्ती: moving, going
• अचरन्ती: Kartā
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: चर् (धातु) → चरन्ती (वर्तमान-कृदन्त)

• चरन्तम्: the moving one
• चरन्तम्: Karma
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: चर् (धातु) → चरन्त (वर्तमान-कृदन्त)

• पद्वन्तम्: footed, having feet
• पद्वन्तम्: Karma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पद्वन्त् (प्रातिपदिक; ‘पद्’ + वन्त्)

• गर्भम्: embryo, child in the womb
• गर्भम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)

• अपदी: footless (without feet)
• अपदी: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-पद (प्रातिपदिक; नञ्-समास/उपसर्ग ‘अ-’)

• दधाते: they place, they set/hold
• दधाते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) + दधा- (वर्तमान) ; आत्मनेपद

• नित्यम्: always, continually
• नित्यम्: Adhikaraṇa (काल/नित्यत्व)
• Type: Indeclinable (adverbial accusative)
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)

• न: as, like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• सूनुम्: son
• सूनुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)

• पित्रोः: of the two parents
• पित्रोः: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• उपस्थे: in the lap, in the bosom
• उपस्थे: Adhikaraṇa (स्थान)
• Type: Noun
• Root: उपस्थ (प्रातिपदिक)

• द्यावा: Heaven (and) Earth / the two: Heaven
• द्यावा: Kartā (सम्बोधनार्थे अपि पठ्यते)
• Type: Noun
• Root: द्याव्/द्यौ (प्रातिपदिक; द्विवचन-रूप)

• रक्षतम्: protect (you two)!
• रक्षतम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)

• पृथिवी: Earth
• पृथिवी: Kartā (सम्बोधन-सन्निकर्ष)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• नः: for us / of us
• नः: Sampradāna (हितार्थ)/Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अभ्वात्: from harm, from danger
• अभ्वात्: Apādāna (यतः/हेतोः)
• Type: Noun (ablative of cause/source)
• Root: अभ्व (प्रातिपदिक; ‘भयानक/विपत्ति’)