Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 72, Shloka 48
भरतस्य मातृसदनगमनं कैकेय्या दारुणवृत्तान्तकथनं च
Bharata in Kaikeyi’s apartments: revelation of Daśaratha’s death and Rāma’s exile
न ब्राह्मणधनं किञ्चिद्धृतं रामेण कस्यचित्कश्चिन्नाढ्यो दरिद्रो तेनापापो विहिंसितः।न रामः परदारांश्च चक्षुर्भ्यामपि पश्यति।।2.72.48।।
na brāhmaṇadhanaṁ kiñcid dhṛtaṁ rāmeṇa kasyacit | kaścin nāḍhyo daridro vā tenāpāpo vihiṁsitaḥ | na rāmaḥ paradārāṁś ca cakṣurbhyām api paśyati || 2.72.48 ||
રામે કોઈ બ્રાહ્મણનું ધન અણુમાત્ર પણ હરણ કર્યું નથી; ધનવાન કે દરિદ્ર—કોઈ નિર્દોષને તેણે પાપપૂર્વક હિંસા કરી નથી। અને રામ તો પરસ્ત્રીને આંખે પણ જોઈ લેતા નથી.
My son, I on hearing of Rama's consecration asked your father to confer the kingdom on you and banish Rama.
FAQs
Dharma is shown through restraint: non-appropriation (asteya), non-violence toward the innocent, and sexual/moral propriety regarding others’ spouses.
Kaikeyī answers Bharata’s suspicion by affirming Rāma’s spotless conduct—implying exile was not due to any moral crime.
Rāma’s self-control, harmlessness, and adherence to social-ethical boundaries (maryādā).