Sukta 8
Rishi: Atharvanic tradition (hymn-seer not securely fixed in all anukramaṇīs)
Devata: Āpaḥ (Waters) as healing and lustre-conferring powers
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (mixed; Atharvanic meters often irregular)
આ અથર્વવેદીય સૂક્ત અભિષેક (છાંટવું/અભ્યંગ) દ્વારા જળને પ્રતિષ્ઠિત કરી, દીક્ષા અને ઉપચારક ‘જળ-મંત્ર’ તરીકે કાર્ય કરે છે. તેના પ્રભાવથી ગ્રહીતામાં પ્રાણશક્તિ, સૌંદર્ય અને સામાજિક તેજ (વાર્ચસ્) દૃશ્યરૂપે ફરી પ્રગટ થાય છે. રાજકીય પરિસ્થિતિમાં તે સત્તાધિકારને સ્થિર કરે છે—પોષક ‘દૂધસમાન’ સાર રાજામાં આકર્ષી—શાસન સાથે જોડાયેલ જોખમ (મૃત્યુ)ને વિધિપૂર્વક નિયંત્રિત કરે છે, તેમજ પ્રજાની વફાદારી અને સર્વ દિશાઓમાં વિસ્તરણને સુનિશ્ચિત કરે છે.
Mantras
Mantra 1
राज्याभिषेकः। भू॒तो भू॒तेषु॒ पय॒ आ द॑धाति॒ स भू॒ताना॒मधि॑पतिर्बभूव । तस्य॑ मृ॒त्युश्च॑रति राज॒सूयं॒ स राजा॑ रा॒ज्यमनु॑ मन्यतामि॒दम्
રાજ્યાભિષેક. સત્તા-રૂપે તે સર્વ ભૂતોમાં દૂધ (પયઃ) સ્થાપે છે; તેથી તે પ્રજાઓનો અધિપતિ બને છે. તેના માટે મૃત્યુ પણ રાજસૂયની પરિક્રમા કરે છે; એ રાજા આ રાજ્યાધિકારને પોતાનો યોગ્ય હક માની સ્વીકારે.
Mantra 2
अ॒भि प्रेहि॒ माप॑ वेन उ॒ग्रश्चे॒त्ता स॑पत्न॒हा। आ ति॑ष्ठ मित्रवर्धन॒ तुभ्यं॑ दे॒वा अधि॑ ब्रुवन्
આગળ વધ; કામનામાં ભટકી ન જા. તું ઉગ્ર, ચેતન, સપત્નહા છે. હે મિત્રવર્ધન, તું તારો સ્થાન ગ્રહણ કર; તારા વિષે દેવોએ પોતાનો આદેશ ઉચ્ચાર્યો છે.
Mantra 3
आ॒तिष्ठ॑न्तं॒ परि॒ विश्वे॑ अभूषं॒छ्रियं॒ वसा॑नश्चरति॒ स्वरो॑चिः । म॒हत् तद् वृष्णो॒ असु॑रस्य॒ नामा वि॒श्वरू॑पो अ॒मृता॑नि तस्थौ
જે અડગ ઊભો છે તેને સર્વે તરફથી ઘેરીને શોભાવ્યો છે; શ્રી (તેજ) ધારણ કરીને તે ચાલે છે, સ્વયં પ્રકાશમાન. વૃષણ—પ્રભુ અસુરનું તે નામ મહાન છે; વિશ્વરૂપ તે અમૃત શક્તિઓમાં અચળ સ્થિત છે.
Mantra 4
व्या॒घ्रो अधि॒ वैया॑घ्रे॒ वि क्र॑मस्व॒ दिशो॑ म॒हीः । विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छ॒न्त्वापो॑ दिव्याः पय॑स्वतीः
વાઘ્રાસન પર વાઘ સમાન—તું મહાન દિશાઓમાં વ્યાપક રીતે પગલાં ભરી આગળ વધ. સર્વ પ્રજાઓ તને ઇચ્છે; દૈવી આપઃ (જળ) દૂધસમાન પોષક રસવાળી, તારી તરફ અભિલાષાથી આવે.
Mantra 5
या आपो॑ दि॒व्याः पय॑सा॒ मद॑न्त्य॒न्तरि॑क्ष उ॒त वा॑ पृथि॒व्याम्। तासां॑ त्वा॒ सर्वा॑साम॒पाम॒भि॑ षि॑ञ्चामि॒ वर्च॑सा
જે આપઃ (જળ) દિવ્ય છે, દૂધિયા રસથી આનંદિત થાય છે—અંતરિક્ષમાં હોય કે ફરી પૃથ્વી પર—તે સર્વ આપઃમાંથી હું તને અભિષિંચન/છાંટું છું, જેથી તું વર્ચસ્ (તેજ) અને પ્રાણવંત કાંતિથી આવૃત થા.
Mantra 6
अ॒भि त्वा॒ वर्च॑सासिच॒न्नापो॑ दि॒व्याः पय॑स्वतीः । यथासो॑ मित्र॒वर्ध॑न॒स्तथा॑ त्वा सवि॒ता क॑रत्
દિવ્ય, પોષક રસથી ભરપૂર આપઃ (જળો) તેજથી તને અભિષિંચન કરે છે. જેમ તું મિત્રવર્ધન (મિત્રોને વધારનાર) છે, તેમ સવિતા તને સદા એમ જ ઘડે.
Mantra 7
ए॒ना व्या॒घ्रं प॑रिषस्वजा॒नाः सिं॒हं हि॑न्वन्ति मह॒ते सौभ॑गाय । स॒मु॒द्रं न सु॒भुव॑स्तस्थि॒वांसं॑ मर्मृ॒ज्यन्ते॑ द्वी॒पिन॑म॒प्स्व॑१न्तः
આ મંત્રથી તેઓ વ્યાઘ્રને ચારે તરફથી આલિંગન કરીને, મહાન સૌભાગ્ય માટે સિંહને પ્રેરિત કરે છે. જેમ જળોમાં, સમુદ્ર સમાન સ્થિર ઊભેલા દ્વીપિન (ચિત્તા/ચિત્તલ) ને ઘસીને ચમકાવે છે, તેમ તેની કાંતિ પ્રગટ થાય છે.
Frequently Asked Questions
It consecrates a person—especially a king—by sprinkling empowered waters so that health, vitality, and visible lustre (vārchas) return, while prosperity and authority become socially established.
The hymn gathers all forms of water into one total power-source, implying that the consecration draws on a complete, cosmic reservoir of healing and radiance, not merely local water.
Its imagery is royal, but its mechanism—charging water and transferring vārchas by aspersion—also fits non-royal aims such as recovery after illness, restoring confidence/attractiveness, and removing dullness or inauspiciousness.
Ask anything about Sukta 8 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.