Sukta 26
Rishi: Atharvanic tradition (often treated as anonymous/collective for dik-rakṣā hymns in later indexing)
Devata: Deities of the eastern quarter called Hetayaḥ; Agni as their missile-force
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (refrain-driven; close to anuṣṭubh in practical recitation)
AV 3.26 દિક્-રક્ષા (દિશાત્મક સ્વ-સંરક્ષણ) સૂક્ત છે. તે દિશાઓમાં સ્થિત દેવતાઓને સંબોધીને, તેમની પાસેથી હાનિ નહિ પરંતુ કૃપા માગી, વિધિ/યજ્ઞનું ક્ષેત્ર સુરક્ષિત કરે છે. દરેક મંત્રમાં એક દિશા ઓળખાય છે, તેના રક્ષક-સમૂહનું નામ લેવાય છે, અને અગ્નિ, વાત વગેરે બ્રહ્માંડશક્તિઓને તેમના “બાણો” તરીકે ગણવામાં આવે છે; આમ સંભવિત જોખમી ક્ષેપણશક્તિ રક્ષણકારી પહેરામાં રૂપાંતરિત થાય છે. “પ્રસન્ન રહો, અમારા ઉપર શુભ વચન બોલો; તમને નમસ્કાર, તમને જ સ્વાહા” એવો પુનરાવર્તિત પ્રત્યય શમન/પ્રસાદન પણ છે અને રક્ષણ-સીમાને મજબૂત રીતે ‘સીલ’ કરતો વિધીય બંધ પણ છે.
Mantras
Mantra 1
दिक्षु आत्मरक्षा। ये॒३स्यां स्थ प्राच्यां॑ दि॒शि हे॒तयो॒ नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ वो अ॒ग्निरिष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि॑ ब्रूत॒ तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
દિશાઓમાં આત્મરક્ષા. આ પૂર્વ દિશામાં જે સ્થિત છો—‘હેતયઃ’ નામના દેવો—તમારા બાણો અગ્નિ છે. અમારે પર કૃપા કરો; અમારે ઉપર અધિકારપૂર્વક વાણી બોલો. તમને નમસ્કાર; તમને સ્વાહા.
Mantra 2
ये॒३स्यां स्थ दक्षि॑णायां दि॒श्यऽ वि॒ष्यवो॒ नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ वः॒ काम॒ इष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि॑ ब्रूत॒ तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
હે જે આ દક્ષિણ દિશામાં સ્થિત છો—‘વિષ્યવ’ નામના દેવો—તમારા તે બાણો કામ (કામદેવ/ઇચ્છા) છે. અમારે પર કૃપા કરો; અમારે ઉપર અધિકારપૂર્વક વચન કહો. તમને નમસ્કાર; તમને સ્વાહા.
Mantra 3
ये॒३स्यां स्थ प्र॒तीच्यां॑ दि॒शि वै॑रा॒जा नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ व॒ आप॒ इष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि॑ ब्रूत॒ तेभ्यो॒ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
હે જે આ પશ્ચિમ દિશામાં સ્થિત છો—‘વૈરાજ’ નામના દેવો—તમારા તે બાણો આપઃ (જળ) છે. અમારે પર કૃપા કરો; અમારે ઉપર અધિકારપૂર્વક વચન કહો. તમને નમસ્કાર; તમને સ્વાહા.
Mantra 4
ये॒३स्यां स्थोदी॑च्यां दि॒शि प्र॒विध्य॑न्तो॒ नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ वो॒ वात॒ इष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि ब्रूत॒ तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
હે જે આ ઉત્તર દિશામાં સ્થિત છો—‘પ્રવિધ્યંત’ નામના દેવો—તમારા તે બાણો વાત (પવન) છે. અમારે પર કૃપા કરો; અમારે ઉપર અધિકારપૂર્વક વચન કહો. તમને નમસ્કાર; તમને સ્વાહા.
Mantra 5
ये॒३ऽस्यां स्थ ध्रु॒वायां॑ दि॒शि नि॑लि॒म्पा नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ व॒ ओष॑धी॒रिष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि॑ ब्रूत॒ तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
હે તમે, જે આ અચલ દિશામાં સ્થિત છો—‘નિલિમ્પ’ નામના દેવો—તમારા માટે ઔષધિઓ જ બાણો (ઇષવઃ) છે. તેઓ અમારે પર કૃપા કરો; અમારે ઉપર અધિકારપૂર્વક વચન કહો. તમને નમસ્કાર; તમને સ્વાહા.
Mantra 6
ये॒३स्यां स्थोर्ध्वायां॑ दि॒श्यव॑स्वन्तो॒ नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ वो॒ बृह॒स्पति॒रिष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि॑ ब्रूत॒ तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
હે દેવો, જે તમે આ ઊર્ધ્વ દિશામાં સ્થિત છો—નામથી જ બળ-સંપન્ન—તમારા અધિપતિ બૃહસ્પતિ છે અને ‘ઇષવઃ’ (બાણ-શક્તિઓ) તમારી શક્તિઓ છે. અમારે પર કૃપા કરો; અમારે ઉપર આશીર્વાદરૂપ વચન બોલો. તેમને તમારું નમસ્કાર; તેમને તમારું સ્વાહા.
Frequently Asked Questions
It protects the practitioner and ritual space from threats imagined as approaching from specific directions—hostile beings, ill-will, impurity, and destabilizing influences—by appeasing the quarter-guardians and turning their powers into protection.
The hymn treats elemental forces as the operative weapons of the quarters: fire can burn away danger, and wind can drive it off. By naming them as the guardians’ ‘arrows,’ the reciter ritually redirects these forces to strike outward rather than inward.
A fire or lamp supports the symbolism, especially for the eastern verse where Agni is explicit, but the hymn also works as spoken rakṣā: correct orientation, reverence (namas), and the sealing ‘svāhā’ refrain are the core actions.
Ask anything about Sukta 26 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.