Sukta 21
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras lineages for śānti hymns; specific r̥ṣi attribution depends on anukramaṇī)
Devata: Agni (plural forms), especially Vaiśvānara; implicitly the kravyād aspect to be appeased
Chandas: Anuṣṭubh (predominant cadence; exact metrical scan may vary by pada)
AV 3.21 એક શાંતિસૂક્ત છે. તેમાં અગ્નિને તેના અનેક અંતર્નિહિત સ્વરૂપોમાં—જળમાં, પથ્થરોમાં, વનસ્પતિમાં અને માનવ દેહમાં—વિદ્યમાન તરીકે સંબોધીને, સર્વ જોખમી ઉષ્ણતા શમાવી રક્ષાત્મક શક્તિમાં ફેરવાય એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. “તે તે અગ્નિઓને” કહી વારંવાર હવિષ અર્પણ કરીને, ખાસ કરીને ક્રવ્યાદ (માંસભક્ષક, ભયંકર) સ્વરૂપને શાંત કરવામાં આવે છે અને અગ્નિને વૈશ્વાનર—સર્વવ્યાપી, જીવનાધાર અગ્નિ—રૂપે ફરી સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. અગ્નિના ગુપ્ત નિવાસસ્થાનો અને સ્તરોને નામે ઓળખાવવું એ જ તેની શક્તિ છે; આમ દહનજન્ય હાનિના દરેક સંભવિત સ્ત્રોતને વિધિપૂર્વક “આવરી” લઈને તેને કલ્યાણ, તેજ અને સુરક્ષિત વ્યવસ્થામાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
Mantras
Mantra 1
शान्तिः। ये अ॒ग्नयो॑ अ॒प्स्व॑१न्तर्ये वृ॒त्रे ये पुरु॑षे॒ ये अश्म॑सु । य आ॑वि॒वेशोष॑धी॒र्यो वन॒स्पतीं॒स्तेभ्यो॑ अ॒ग्निभ्यो॑ हु॒तम॑स्त्वे॒तत्
શાન્તિઃ। જે અગ્નિઓ જળોમાં અંદર છે, જે અગ્નિઓ વૃત્રમાં અંદર છે, જે અગ્નિઓ પુરુષમાં અંદર છે, જે અગ્નિઓ પથ્થરોમાં અંદર છે; જે ઔષધિઓમાં પ્રવેશ્યો છે, જે વનસ્પતિઓમાં પ્રવેશ્યો છે—તે અગ્નિઓને આ હુતિ અર્પિત થાઓ.
Mantra 2
यः सोमे॑ अ॒न्तर्यो गोष्व॒न्तर्य आवि॑ष्टो॒ वयः॑सु॒ यो मृ॒गेषु॑ । य आ॑वि॒वेश॑ द्वि॒पदो॒ यश्चतु॑ष्पद॒स्तेभ्यो॑ अ॒ग्निभ्यो॑ हु॒तम॑स्त्वे॒तत्
જે સોમમાં અંદર છે, જે ગાયોમાં અંદર છે, જે પક્ષીઓમાં પ્રવેશ્યો છે, જે મૃગોમાં છે; જે દ્વિપદોમાં પ્રવેશ્યો છે અને જે ચતુષ્પદોમાં—તે અગ્નિઓને આ હુતિ અર્પિત થાઓ.
Mantra 3
य इन्द्रे॑ण स॒रथं॒ याति॑ दे॒वो वै॑श्वान॒र उ॒त वि॑श्वदा॒व्यः । यं जोह॑वीमि॒ पृत॑नासु सास॒हिं तेभ्यो॑ अ॒ग्निभ्यो॑ हु॒तम॑स्त्वे॒तत्
જે દેવ ઇન્દ્ર સાથે એક જ રથમાં યાત્રા કરે છે—વૈશ્વાનર, સર્વવિજયી; જેને હું યુદ્ધોમાં સદાસહાય, વિજયી તરીકે આહ્વાન કરું છું—તે અગ્નિઓને આ હુતિ અર્પિત થાઓ.
Mantra 4
यो दे॒वो वि॒श्वाद् यमु॒ काम॑मा॒हुर्यं दा॒तारं॑ प्रतिगृ॒ह्णन्त॑मा॒हुः । यो धीरः॑ श॒क्रः प॑रि॒भूरदा॑भ्य॒स्तेभ्यो॑ अ॒ग्निभ्यो॑ हु॒तम॑स्त्वे॒तत्
જે દેવને સર્વ દિશાઓથી ‘કામ’ (ઇચ્છા) કહીને બોલાવે છે; જેને પ્રતિફળ સ્વીકારનાર ‘દાતા’ કહે છે; જે ધીર, શક્તિશાળી, સર્વપરિભૂ (અધિપતિ) અને અદાભ્ય (અજય) છે—એવા અગ્નિઓને આ હુત અર્પિત થાઓ.
Mantra 5
यं त्वा॒ होता॑रं॒ मन॑सा॒भि सं॑वि॒दुस्त्रयो॑दश भौव॒नाः पञ्च॑ मान॒वाः । व॒र्चो॒धसे॑ य॒शसे॑ सू॒नृता॑वते॒ तेभ्यो॑ अ॒ग्निभ्यो॑ हु॒तम॑स्त्वे॒तत्
હે તું—જેનને મનથી ‘હોતૃ’ તરીકે સ્વીકાર્યો છે; તેર ભુવન અને પાંચ માનવ જાતિઓ (પંચ માનવાઃ) છે—વર્ચસ (તેજ)ની વૃદ્ધિ માટે, યશ માટે, અને સૂનૃતા (મધુર-સત્ય વાણી)ના ધારણ માટે—એવા અગ્નિઓને આ હુત અર્પિત થાઓ.
Mantra 6
उ॒क्षान्ना॑य व॒शान्ना॑य॒ सोम॑पृष्ठाय वे॒धसे॑ । वै॒श्वा॒न॒रज्ये॑ष्ठेभ्य॒स्तेभ्यो॑ अ॒ग्निभ्यो॑ हु॒तम॑स्त्वे॒तत्
જેનુ આહાર ઉક્ષાન (વૃષભ) છે, જેને આહાર વશા છે, સોમપૃષ્ઠ વેધસ (વિધાતા)ને—વૈશ્વાનર મુખ્ય એવા તે અગ્નિઓને, તે અગ્નિઓને આ હુતિ અર્પિત થાઓ; હા, એમ જ થાઓ.
Mantra 7
दिवं॑ पृथि॒वीमन्व॒न्तरि॑क्षं॒ ये वि॒द्युत॑मनुसं॒चर॑न्ति । ये दि॒क्ष्व॑१न्तर्ये वाते॑ अ॒न्तस्तेभ्यो॑ अ॒ग्निभ्यो॑ हु॒तम॑स्त्वे॒तत्
જે દ્યૌ, પૃથ્વી અને અંતરિક્ષમાં વિચરે છે, જે વિદ્યુતની સાથે અનુસરીને સંચરે છે; જે દિશાઓની અંદર છે, જે પવનની અંદર છે—તે અગ્નિઓને આ હવિ અર્પિત થાઓ; એમ જ થાઓ.
Mantra 8
हिर॑ण्यपाणिं सवि॒तार॒मिन्द्रं॒ बृह॒स्पतिं॒ वरु॑णं मि॒त्रम॒ग्निम्। विश्वा॑न् दे॒वानङ्गि॑रसो हवामह इ॒मं क्रव्यादं॑ शमयन्त्व॒ग्निम्
સુવર્ણહસ્ત સવિતા, ઇન્દ્ર, બૃહસ્પતિ, વરુણ, મિત્ર, અગ્નિ—હા, સર્વ દેવો અને અંગિરસો—અમે આહ્વાન કરીએ છીએ; તેઓ આ ક્રવ્યાદ (માંસભક્ષક) અગ્નિને શાંત કરે.
Mantra 9
शा॒न्तो अ॒ग्निः क्र॒व्याच्छा॒न्तः पु॑रुष॒रेष॑णः । अथो॒ यो वि॑श्वदा॒व्य॑१स्तं क्र॒व्याद॑मशीशमम्
ક્રવ્યાદ (માંસભક્ષક) વિષયે અગ્નિ શાંત થયો છે; પુરુષ-શોધક પણ શાંત થયો છે. અને જે સર્વભક્ષક છે—તે ક્રવ્યાદને મેં સંપૂર્ણ રીતે શમાવ્યો છે.
Mantra 10
ये पर्व॑ताः॒ सोम॑पृष्ठा॒ आप॑ उत्तान॒शीव॑रीः । वातः॑ प॒र्जन्य॒ आद॒ग्निस्ते क्र॒व्याद॑मशीशमन्
સોમપૃષ્ઠ પર્વતો, વિસ્તૃતપણે પથરાયેલાં જળો, પવન, પર્જન્ય અને અગ્નિ—આ બધાંના બળથી તે ક્રવ્યાદ (માંસાહારી) શાંત કરવામાં આવ્યો છે.
Frequently Asked Questions
It treats fire as a pervasive principle of heat and transformation. By naming Agni’s presence in different places, the hymn ritually addresses every form of heat—visible or hidden—so it becomes orderly and safe.
Both. Its primary aim is śānti (pacification) of dangerous heat/fire, which functions as protection; it also becomes bhaiṣajya/paustika by converting that power into vitality (varcas) and well-being.
No. Traditionally it is paired with an offering, but a small controlled flame (lamp) and a simple ghee/food offering can represent the rite; the key is disciplined recitation with the intent to pacify harmful heat.
Ask anything about Sukta 21 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.