
Rishi: Traditionally RV-derived; associated with Angiras/Bṛhaspati cycles (as transmitted in AV 20).
Devata: Bṛhaspati and Indra (dual protective invocation).
Chandas: Triṣṭubh (RV-style cadence; AV 20 largely RV-recitational).
AV 20.89 ઋગ્વેદીય શૈલીનું રક્ષા અને વિજયનું સૂક્ત છે. તેમાં ઇન્દ્રની યુદ્ધશક્તિને બૃહસ્પતિના યાજ્ઞિક રક્ષણ સાથે જોડીને, સર્વ દિશાઓથી સુરક્ષા પ્રાપ્ત થાય અને શત્રુઓના અવરોધો તૂટી જાય એવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. દુઃખ અને ભૂખથી પરે અહિત વિના પસાર થવાની (પશુધન અને યવ/જવ—બાર્લી દ્વારા પોષણ સાથે), રાજકીય સ્પર્ધાઓમાં પ્રાધાન્ય મેળવવાની, અને યોગ્ય સ્તુતિ તથા હવિષ્ય અર્પણથી દેવતાઓને બળ આપીને શત્રુઓનો સતત પરાજય થવાની કામના વ્યક્ત થાય છે.
Mantra 1
अस्ते॑व॒ सु प्र॑त॒रं लाय॒मस्य॒न् भूष॑न्निव॒ प्र भ॑रा॒ स्तोम॑मस्मै । वा॒चा वि॑प्रास्तरत॒ वाच॑म॒र्यो नि रा॑मय जरितः॒ सोम॒ इन्द्र॑म्
ઘરમાં રહેનાર જેવો, આનંદભરી ત્વરાથી માર્ગ ખુલ્લો કરતાં—પૂષન જેમ—તેના માટે સ્તુતિ-સ્તોમ આગળ ધરો. હે પ્રેરિત વિપ્રો, વાણી વડે આ ઉચ્ચારને આગળ વહાવો. હે આર્ય દાતા, હે જરિતર (ગાયક), શાંત કર—સોમ સાથે ઇન્દ્રને.
Mantra 2
दोहे॑न॒ गामुप॑ शिक्षा॒ सखा॑यं॒ प्र बो॑धय जरितर्जा॒रमिन्द्र॑म्। कोशं॒ न पू॒र्णं वसु॑ना॒ न्यृ॑ष्ट॒मा च्या॑वय मघ॒देया॑य॒ शूर॑म्
દોહનથી ગાયને જીત; મિત્ર પાસે નજીક જા. હે જરિતર, પ્રિય પરિચિત ઇન્દ્રને જગાડ. ધનથી ભરેલા કોશ (ભંડાર-પાત્ર) જેવો, સમૃદ્ધિથી સજ્જ કરીને મૂકાયેલ—દાન આપવા માટે શૂરને અહીં ખેંચી લાવ.
Mantra 3
किम॒ङ्ग त्वा॑ मघवन् भो॒जमा॑हुः शिशी॒हि मा॑ शिश॒यं त्वा॑ शृणोमि । अप्न॑स्वती॒ मम॒ धीर॑स्तु शक्र वसु॒विदं॒ भग॑मि॒न्द्रा भ॑रा नः
હે મઘવન, લોકો તને ‘ભોજ’ (ઉપકારક) કેમ કહે છે? મારા માટે તું તીક્ષ્ણ થા; હું તને ઘસું છું—હું તને સાંભળું છું. હે શક્ર, મારી ધી (બુદ્ધિ/પ્રેરણા) લાભવતી રહે. હે ઇન્દ્ર, અમારે માટે વસુવિદ્ ભાગ્ય—ધન શોધી આપનાર સૌભાગ્ય—અહીં લાવી દે.
Mantra 4
त्वां जना॑ ममस॒त्येष्वि॑न्द्र संतस्था॒ना वि ह्व॑यन्ते समी॒के। अत्रा॒ युजं॑ कृणुते॒ यो ह॒विष्मा॒न्नासु॑न्वता स॒ख्यं व॑ष्टि॒ शूरः॑
હે ઇન્દ્ર, મારી સત્યવિધિઓમાં, સમર-મેળામાં, એકત્ર થયેલા લોકો તને વિવિધ રીતે આહ્વાન કરે છે. અહીં જે હવિષ્યમાન છે તે તને જોડાયેલો સાથી (યુજ) બનાવે છે; પરંતુ જે સોમ ન પિષે/ન દબાવે, તેની સાથે હે શૂરવીર, તું મિત્રતા ઇચ્છતો નથી.
Mantra 5
धनं॒ न स्प॒न्द्रं ब॑हु॒लं यो अ॑स्मै ती॒व्रान्त्सोमां॑ आसु॒नोति॒ प्रय॑स्वान्। तस्मै॒ शत्रू॑न्त्सु॒तुका॑न् प्रा॒तरह्नो॒ नि स्वष्ट्रा॑न् यु॒वति॒ हन्ति॑ वृ॒त्रम्
ધન જેમ કંપતું હોય તેમ, બહુળ અને પોષિત એવો જે તેના માટે તીવ્ર સોમરસ દબાવે છે. તેના માટે ઇન્દ્ર પ્રાતઃથી લઈને દિવસભર સુસજ્જ શત્રુઓને નીચે દબાવે છે અને અવરોધક વૃત્રને સંહારે છે.
Mantra 6
यस्मि॑न् व॒यं द॑धि॒मा शंस॒मिन्द्रे॒ यः शि॒श्राय॑ म॒घवा॒ काम॑म॒स्मे। आ॒राच्चि॒त् सन् भ॑यतामस्य॒ शत्रु॒र्न्यऽस्मै द्यु॒म्ना जन्या॑ नमन्ताम्
જેનામાં—ઇન્દ્રમાં—અમે સ્તુતિ સ્થાપી છે; જે દાનવીર મઘવાને અમારી કામના અમારી તરફ વાળી છે. દૂરથી પણ હાજર રહી, તેનો શત્રુ ભયભીત રહે; અને જનસમુદાયોની તેજસ્વિતાઓ (દ્યુમ્ન) તેની સામે નમી પડે.
Mantra 7
आ॒राच्छत्रु॒मप॑ बाधस्व दू॒रमु॒ग्रो यः शम्बः॑ पुरुहूत॒ तेन॑ । अ॒स्मे धे॑हि॒ यव॑म॒द् गोमदिन्द्र कृ॒धी धियं॑ जरि॒त्रे वाज॑रत्नाम्
દૂરથી શત્રુને દૂર હાંકી દે—તેને બહુ દૂર દબાવી દે—હે ઉગ્ર છતાં શુભ (શમ્ભ), પુરુહૂત! એ જ શક્તિથી. હે ઇન્દ્ર, અમને જવ-સમૃદ્ધ અને ગો-સમૃદ્ધ ઐશ્વર્ય આપ; અને સ્તોતાને વાજ અને રત્ન ધરાવતી બુદ્ધિ (ધિ) રચી આપ.
Mantra 8
प्र यम॒न्तर्वृ॑षस॒वासो॒ अग्म॑न् ती॒व्राः सोमा॑ बहु॒लान्ता॑स॒ इन्द्र॑म्। नाह॑ दा॒मानं॑ म॒घवा॒ नि यं॑स॒न् नि सु॑न्व॒ते व॑हति॒ भूरि॑ वा॒मम्
વૃષભબળ અંદર ધરાવતા, તીવ્ર સોમરસના પાન—ઘણા પ્રવાહોમાં—ઇન્દ્ર તરફ આગળ વધ્યા છે. દાનશીલ મઘવા ‘ના’ નથી કહેતો, દાન અટકાવતો નથી; સોમ પીસનાર પાસે તે બહુ કલ્યાણ અને સમૃદ્ધિ વહન કરીને ઉતારે છે.
Mantra 9
उ॒त प्र॒हामति॑दीवा जयति कृ॒तमि॑व श्व॒घ्नी वि चि॑नोति काले। यो दे॒वका॑मो॒ न धनं॑ रु॒णद्धि॒ समित् तं रा॒यः सृ॑जति स्व॒धाभिः॑
અને જે દિવસમાં પ્રહાર કરીને આગળ વધે છે, તે જાણે તૈયાર લાભ હોય તેમ જીતે છે; કાળે કાળે, શ્વઘ્ની (કૂતરાં મારનાર) જેમ, તે સંચય કરે છે. જે દેવકામે ધનને અટકાવતો નથી—તેને તો સંપત્તિઓ પોતાની સ્વધાઓથી જ મુક્ત કરી આપે છે, વહેવા દે છે.
Mantra 10
गोभि॑ष्टरे॒माम॑तिं दु॒रेवां॒ यवे॑न वा॒ क्षुधं॑ पुरुहूत॒ विश्वे॑ । व॒यं राज॑सु प्रथ॒मा धना॒न्यरि॑ष्टासो वृज॒नीभि॑र्जयेम
ગાયો વડે અમે દુઃખ અને દુર્દશા પાર કરીએ; જવાર (યવ) વડે પણ, હે પુરુહૂત, સર્વ રીતે ભૂખ પાર કરીએ. રાજાઓમાં અમે અક્ષત રહી પ્રથમ બનીએ, અને અમારી યુદ્ધ-ટોળીઓ વડે ધનો જીતીએ.
Mantra 11
बृह॒स्पति॑र्नः॒ परि॑ पातु प॒श्चादु॒तोत्त॑रस्मा॒दध॑रादघा॒योः । इन्द्रः॑ पु॒रस्ता॑दु॒त म॑ध्य॒तो नः॒ सखा॒ सखि॑भ्यो॒ वरी॑यः कृणोतु
બૃહસ્પતિ અમને સર્વ તરફથી રક્ષે—પાછળથી, ઉત્તર તરફથી અને નીચેથી—દુષ્ટ કરનારથી. ઇન્દ્ર આગળથી અને મધ્યમાંથી, અમારો મિત્ર બની, અમારા મિત્રોને વધુ ઉત્તમ (સુરક્ષિત) અવસ્થા કરાવે.
For protection from every direction and for safe success in conflicts or competitions—shielding a group while seeking victory, wealth, and freedom from distress.
Bṛhaspati provides priestly guardianship and right counsel, while Indra provides forceful defense and victory; together they form a complete protection-and-triumph pairing.
No. It is primarily mantra-based; barley and cattle are mentioned as prosperity supports, so barley may be used symbolically, but the text does not require substances.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.