Adhyaya 210

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवर्षेर्नारदस्य च । सिद्धसेनो महीपालः प्राप्य तं योगमुत्तमम्

Dijo Viśvāmitra: Al oír las palabras del rishi divino Nārada, el rey Siddhasena alcanzó la suprema disciplina espiritual, el yoga excelso.

Verse 2

माधवे मासि संप्राप्ते अष्टम्यां सूर्यवासरे । सूर्योदये तु संप्राप्ते यावत्स्नात्वाऽर्चयेद्रविम्

Cuando llegó el mes de Mādhava (Vaiśākha)—en la octava luna, un domingo—al amanecer debía bañarse y luego adorar a Ravi (el Sol) durante el tiempo prescrito.

Verse 3

तावत्कुष्ठविनिर्मुक्तः सहसा समपद्यत । ततो दिव्यवपुर्भूत्वा सन्तोषं परमं गतः

En ese mismo instante quedó súbitamente libre de la lepra. Luego, tomando un cuerpo divino y resplandeciente, alcanzó la suprema plenitud.

Verse 4

प्रायश्चित्तं ततश्चक्रे तांबूलस्य च भक्षणम् । अज्ञानेन कृतं यच्च चूर्णपत्रसमन्वितम्

Entonces realizó prāyaścitta, la expiación, por el acto de mascar tāmbūla (betel), que por ignorancia había tomado junto con el polvo de ingredientes y la hoja.

Verse 5

ततश्च परमां लक्ष्मीं संप्राप्तः स महीपतिः । पितृपैतामहं राज्यं स प्रचक्रे यथा पुरा

Después, aquel rey alcanzó la suprema Lakṣmī, la prosperidad más alta, y volvió a gobernar el reino ancestral de sus padres y abuelos, tal como antes.

Verse 6

एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमि च्छसि

Todo esto te ha sido narrado: la grandeza que brota de Śaṃkhatīrtha. Oh el mejor de los reyes, ¿qué más deseas escuchar?

Verse 7

आनर्त उवाच । अत्याश्चर्यमिदं ब्रह्मन्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यल्लक्ष्मीस्तस्य सन्नष्टा चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

Ānarta dijo: Oh brāhmaṇa, es sumamente asombroso lo que has relatado: que su prosperidad se perdió por masticar la mezcla de hojas reducida a polvo.

Verse 8

कीदृक्तेन कृतं तस्य प्रायश्चित्तं विशुद्धय्रे । कीदृक्तेन कृतं तच्च निजराज्यं यथा पुरा

¿Con qué clase de acto realizó su expiación (prāyaścitta) para purificarse? ¿Y por qué medio recobró su propio reino como antes?

Verse 9

विश्वामित्र उवाच । एषा पुण्यतमा मेध्या नागवल्ली नराधिप । अयथावत्कृता वक्त्रे बहून्दोषान्प्रयच्छति । तस्माद्यत्नेन संभक्ष्या दत्त्वा चैव स्वशक्तितः

Viśvāmitra dijo: Oh rey, esta nāgavallī (la enredadera del betel) es sumamente meritoria y purificadora. Si se prepara de modo incorrecto y se pone en la boca, produce muchas faltas. Por eso debe masticarse con cuidado, y también han de ofrecerse dádivas según la propia capacidad.

Verse 10

आनर्त उवाच । नागवल्ली कथं जाता कस्माद्दोषो महान्स्मृतः । अयथावद्भक्षणाच्च तन्मे वक्तुमिहार्हसि

Ānarta dijo: ¿Cómo se originó la nāgavallī, y por qué se recuerda que de su consumo indebido surge una gran falta? Dímelo aquí, te lo ruego.

Verse 11

विश्वामित्र उवाच । प्रश्नभारो महानेष त्वया मे परिकीर्तितः । तथापि च वदिष्यामि यदि ते कौतुकं नृप । यस्मात्सञ्जायते दोषश्चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

Viśvāmitra dijo: Pesada es, en verdad, la carga de preguntas que me has expuesto. Con todo, si tu ánimo es de curiosidad, oh rey, te declararé por qué nace una falta al masticar la mezcla de hojas reducida a polvo.

Verse 12

अमृतार्थं पुरा देवैर्मथितः कलशोदधिः । मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम्

Antaño, en busca del amṛta, los dioses batieron el Océano del Kalasha, tomando al Mandara por vara de batido y a Vāsuki por cuerda de batido.

Verse 13

मुखदेशे बलिर्लग्नः पुच्छदेशेऽखिलाः सुराः । वासुदेवमतेनैव सन्दधाराथ कच्छपः

En el extremo de la boca se apostó Bali; en el extremo de la cola se situaron todos los dioses. Conforme al consejo de Vāsudeva, la Tortuga sostuvo la tensión y permaneció firme.

Verse 14

मन्दरे भ्रममाणे तु प्रागेव नृपसत्तम । आनर्त सहसा जातं रत्नत्रितयमेव च

Oh el mejor de los reyes, mientras Mandara era hecho girar, ya desde el comienzo surgió de improviso Ānarta, y también apareció una tríada de joyas preciosas.

Verse 15

नीलांबरधरः कृष्णः पुरुषो वक्रनासिकः । कृष्णदन्तः स्थूलशिरा दीर्घग्रीवो महोदरः । शूर्पाकारांघ्रिरेवाऽसौ चिपिटाक्षो भयावहः

Apareció un hombre oscuro, vestido con ropajes azules: de nariz torcida, dientes ennegrecidos, cabeza pesada, cuello largo y gran vientre; con pies en forma de pala y ojos aplanados y deformes, terrible a la vista.

Verse 16

तथा तद्रूपिणी तस्य कुभार्या राक्षसी यथा । शिशुनांगुलिलग्नेन गर्भश्रमपरायणा

Y del mismo modo apareció una mujer rākṣasī, conforme a su figura—su perversa esposa—agotada por la gravidez, con un infante aferrado a su dedo.

Verse 17

ततो देवगणाः सर्वे दानवाश्च विशेषतः । मन्थानं तत्परित्यज्य तान्ग्रहीतुं प्रधाविताः

Entonces todas las huestes de los dioses—y en especial los dānavas—abandonaron el batido y se precipitaron para apresarlos.

Verse 18

अथ तान्विकृतान्दृष्ट्वा सर्वे शंकासमन्विताः । जगृहुर्नैव राजेंद्र जहसुश्च परस्परम्

Pero al ver aquellas formas deformadas, todos quedaron llenos de duda; oh rey, no los apresaron, sino que se rieron unos de otros.

Verse 19

अथोवाच बलिर्दैत्यः कृतांजलिपुटः स्थितः । ब्रह्माऽदि यल्लभेत्सर्वं यत्पुरस्तात्प्रजायते

Entonces habló Bali, el daitya, de pie con las manos juntas en reverencia: «Que Brahmā y los demás reciban todo lo que primero surja, lo que nazca en primer lugar al frente».

Verse 20

रत्नत्रितयमेतद्धि तस्माद्गृह्णातु पद्मजः । येन सिद्धिर्भवेदस्मिन्मन्थने कस्य चाऽर्पणात्

«En verdad, ésta es la tríada de joyas; por ello, que el Nacido del Loto (Brahmā) la tome: por su aceptación y ofrenda, quede asegurado el éxito en este batido, para quien haya de recibirla».

Verse 21

तद्वाक्यं विष्णुना तस्य शंसितं शंकरेण तु । इंद्राद्यैश्च सुरैः सर्वैर्दानवैश्च विशेषतः

Aquel dicho suyo fue aprobado por Viṣṇu y también por Śaṅkara; por Indra y por todos los dioses, y de modo especial también por los dānavas.

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा जग्राह त्रितयं च तत् । दाक्षिण्यात्सर्वदेवानामनिच्छन्नपि पार्थिव । ममन्थुः सागरं राजन्पुनस्ते यत्नमाश्रिताः

Entretanto, Brahmā tomó aquella tríada—por deferencia hacia todos los dioses, aunque no lo deseaba, oh rey. Luego, oh soberano, ellos se aplicaron de nuevo con empeño y batieron otra vez el océano.

Verse 23

ततश्च वारुणी जाता दिव्यगन्धसमन्विता । बलिना संगृहीता सा प्रत्यक्षं बलविद्विषः

Entonces surgió Vāruṇī, colmada de fragancia divina; y fue tomada por Bali—claramente, en la misma presencia del enemigo de Bali (el Señor).

Verse 24

आवर्ते चापरे जाते निष्क्रांतः कौस्तुभो मणिः । स गृहीतो महाराज विष्णुना प्रभविष्णुना

Cuando surgió otro remolino, emergió la joya Kaustubha; y esa joya, oh gran rey, fue tomada por Viṣṇu, el Señor de poder supremo.

Verse 25

अथापरे स्थिते तत्र महावर्ते निशापतिः । सञ्जातः स वृषांकेन संगृहीतश्च तत्क्षणात्

Luego, cuando allí se formó otro gran remolino, surgió el Señor de la Noche (la Luna); y al instante fue tomado por Vṛṣāṅka (Śiva).

Verse 26

पारिजातस्ततो जातो दिव्यगन्धसमन्वितः । स गृहीत्वा सुरैः सर्वैः स्थापितो नंदने वने

Entonces surgió el árbol Pārijāta, colmado de fragancia celestial; y todos los dioses, tomándolo, lo instalaron en el bosque de Nandana.

Verse 27

तस्यानंतरमेवाथ सुरभी वत्ससंयुता । निष्क्रांता व्योममार्गेण गोलोकं समवस्थिता

Inmediatamente después, Surabhī—junto con su ternero—apareció; y, viajando por la senda del cielo, tomó su morada en Goloka.

Verse 28

ततो धन्वंतरिर्जातो बिभ्रद्धस्ते कमंडलुम् । संपूर्णममृतेनैव स देवैर्दानवैनृप

Luego surgió Dhanvantari, llevando en su mano un kamaṇḍalu colmado de amṛta; y al instante fue encarado por los dioses y los dānavas, oh rey.

Verse 29

गृहीतो युगपत्क्रुद्धैः परस्परजिगीषया । देवानां हस्तगो वैद्यो दैत्यानां च कमण्डलुः

Fue apresado a la vez por las partes airadas, cada una deseosa de vencer a la otra: el médico (Dhanvantari) quedó en manos de los dioses, mientras el kamaṇḍalu quedó en manos de los daityas.

Verse 30

ततस्तं लोभसंयुक्ता ममंथुः सागरं नृप । पद्महस्तात्र संजाता ततो लक्ष्मीः सितांबरा

Entonces, movidos por la codicia, oh rey, volvieron a batir aquel océano; y allí surgió Lakṣmī, vestida de blanco, con un loto en la mano.

Verse 31

स्वयमेव वृतो विष्णुस्तया पार्थिवसत्तम । मथ्यमाने ततोतीव समुद्रे देवदानवैः

Oh excelso rey, cuando el océano era batido con gran fuerza por los dioses y los dānavas, ella, por su propia voluntad, eligió a Viṣṇu.

Verse 32

कालकूटं समुत्पन्नं येन सर्वे सुरासुराः । संप्राप्ताः परमं कष्टं प्रभग्नाश्च दिशो दश

Entonces surgió el veneno Kālakūṭa, por el cual todos los dioses y los asuras cayeron en extrema aflicción, y las diez direcciones quedaron trastornadas.

Verse 33

तं दृष्ट्वा भगवाञ्छंभुस्तीव्रं तीवपराक्रमः । भक्षयामास राजेंद्र नीलकण्ठस्ततोऽभवत्

Al ver aquel veneno terrible, Bhagavān Śambhu—de valor irresistible—lo tragó, oh rey; y por ese acto fue celebrado como Nīlakaṇṭha, el Señor de la Garganta Azul.

Verse 34

अथ संत्यज्य मंथानं मंदरं वासुकिं तथा । अमृतार्थेऽभवद्युद्धं दैत्यानां विबुधैः सह

Luego, dejando el instrumento del batido—el monte Mandara y también a Vāsuki—, por el anhelo del amṛta estalló la guerra entre los Daityas y los dioses.

Verse 35

अथ स्त्रीरूपमाधाय विष्णुर्दैत्यानुवाच तान् । ततो हृष्टो बलिस्तस्यै दत्त्वा पीयूषमेव तत्

Entonces Viṣṇu, tomando forma de mujer, habló a aquellos Daityas; y Bali, lleno de júbilo, le entregó ese mismo pīyūṣa, el néctar.

Verse 36

विश्वासं परमं गत्वा युद्धं चक्रे सुरैः सह । ततो विष्णुः परित्यज्य स्त्रीरूपं पुरुषाकृतिः

Habiendo alcanzado plena confianza, combatió junto a los dioses; luego Viṣṇu, volviendo a su forma varonil, desechó el disfraz de mujer.

Verse 37

तदेवामृतमादाय ययौ यत्र दिवौकसः । अब्रवीत्तान्सुहृष्टात्मा पिवध्वममृतं सुराः

Tomando aquel mismo néctar, fue adonde estaban los dioses y, con el corazón jubiloso, les dijo: «Bebed el amṛta, oh Devas».

Verse 38

येनामरत्वमासाद्य व्यापादयत दानवान् । ते तथेति प्रतिज्ञाय पपुः पीयूषमुत्तमम्

Por él alcanzarían la inmortalidad y aniquilarían a los Dānavas; así, diciendo «Así sea», bebieron el supremo néctar.

Verse 39

अमराश्च ततो जाता जघ्नुः संख्ये महासुरान्

Y entonces, hechos inmortales, abatieron en combate a los grandes Asuras.

Verse 40

तेषां पानविधौ तत्र वर्तमाने महीपते । राहुर्विबुधरूपेण पपौ पीयूषमुत्सुकः

Mientras allí se realizaba el rito de beber, oh señor de la tierra, Rāhu, ansioso, bebió el néctar tomando la forma de un dios.

Verse 41

स लक्षितो महादैत्यश्चंद्रार्काभ्यां च तत्क्षणात् । निवेदितो हरे राजन्नायं देवो महासुरः

Ese gran Daitya fue reconocido de inmediato por la Luna y el Sol, y se informó a Hari: "Oh rey, este 'dios' es un poderoso Asura".

Verse 42

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तस्य चक्रं सुदर्शनम् । वधाय पार्थिवश्रेष्ठ मुक्तं वज्रसमप्रभम्

Al oír esto, Vāsudeva lanzó su disco Sudarśana para matarlo, oh el mejor de los reyes, brillando con un esplendor como el de un rayo.

Verse 43

यावन्मात्रं शरीरं तत्तस्य व्याप्तं महीपते । अमृतेन ततः कृत्तममोघेनापि तच्छिरः

Oh rey, en la medida en que su cuerpo había sido impregnado por el néctar, hasta ahí se volvió inmortal; pero su cabeza, aunque abatida por el infalible disco, ya había sido cortada después de probar el amṛta.

Verse 44

ततोऽमरत्वमापन्नः स यावत्सिंहिकासुतः । तावत्प्रोक्तोऽच्युतेनाथ साम्ना परमवल्गुना

Entonces, el hijo de Siṃhikā se volvió inmortal en esa medida; luego Acyuta se dirigió a él con palabras de suprema gentileza y conciliación.

Verse 45

त्यज दैत्यान्महाभाग देवानां संमतो भव । संप्राप्स्यसि परां पूजां सदा त्वं ग्रहमंडले

Oh afortunado, abandona a los Daityas y sé aceptado por los Devas; entonces recibirás siempre la adoración más alta en el círculo de los planetas.

Verse 46

स तथेति प्रतिज्ञाय त्यक्त्वा तान्दैत्यसत्तमान् । पूजां प्राप्नोति मर्त्यानां संस्थितो ग्रहमण्डले

Él prometió: «Así sea», y, dejando a aquellos excelsos Daityas, vino a recibir la adoración de los mortales, establecido en el círculo de los planetas.

Verse 47

एतस्मिन्नंतरे दैत्या निर्जिताः सुरसत्तमैः । दिशो जग्मुः परित्रस्ताः केचिन्मृत्युमुपागताः

Entretanto, los Daityas, vencidos por los más excelsos de los dioses, huyeron aterrados en todas direcciones, y algunos incluso hallaron la muerte.

Verse 48

पीतशेषं च पीयूषं स्थापितं नन्दने वने । नागराजस्य यत्रैव स्थितमालानमेव च

El néctar restante tras ser bebido fue depositado en el bosque de Nandana, allí mismo donde también se hallaba el poste de amarre (ālāna) del rey de los Nāgas.

Verse 49

अहर्निशं मदस्रावी करींद्रः सोऽपि संस्थितः । तत्प्रभावैः प्रभिन्नः स पीयूषस्य कमंडलुः

Allí también estaba el elefante señorial, destilando su celo día y noche; y por esa influencia, el recipiente de néctar (kamaṇḍalu) se abrió en una hendidura.

Verse 50

ततो वल्ली समुत्पन्ना तस्माच्चैव कमण्डलोः । तत्रालानसमारूढा वृद्धिं च परमां गता

Entonces brotó una enredadera de aquel mismo kamaṇḍalu; y, trepando por el poste de amarre allí, creció hasta una abundancia extraordinaria.

Verse 51

तदुद्भवानि पत्राणि गृहीत्वा सुरसत्तमाः । अपूर्वाणि सुगंधीनि मत्वा ते भक्षयंति च

Los más excelsos de los dioses tomaron las hojas que de allí brotaron; al hallarlas inéditas y fragantes, también las comieron.

Verse 52

वक्त्रशुद्धिकृते राजन्विशेषेण प्रहर्षिताः

Oh rey, se regocijaron de manera especial, pues ello otorgaba la purificación de la boca (y de la palabra).

Verse 53

अथ धन्वतरिर्वैद्यः स्वबुद्ध्या पृथिवीपते । नागालाने यतो जाता नागवल्ली भविष्यति

Entonces Dhanvantari, el médico divino, por su propia intuición, oh señor de la tierra, declaró: «Puesto que ha surgido en el recinto de Nāgālaya, será conocida como Nāgavallī (la enredadera del betel)».

Verse 54

सदा स्मरस्य संस्थानं मम वाक्याद्भविष्यति । नागवल्लीति वै नाम तस्याश्चक्रे ततः परम्

«Por mi palabra, será por siempre un asiento de Smara (Kāma).» Después de ello, le otorgó formalmente el nombre de «Nāgavallī».

Verse 55

संयोगं च चकाराथ तांबूलं जायते यथा । पूगीफलेन चूर्णेन खदिरेणापि पार्थिव

Luego, oh rey, preparó la combinación adecuada por la cual se hace el tāmbūla, mezclándolo con polvo de nuez de areca y también con khadira (catecú).

Verse 56

कस्यचित्त्वथ कालस्य वाणीवत्सरको नृपः । प्रतोषं नीतवाञ्छक्रं तपसा निर्मलेन च

Pasado algún tiempo, el rey Vāṇīvatsaraka, mediante una austeridad pura e inmaculada, colmó de satisfacción a Śakra (Indra).

Verse 57

ततस्तत्तपसा तुष्ट इन्द्रो वचनमब्रवीत्

Entonces Indra, complacido por aquella austeridad, pronunció estas palabras.

Verse 58

इन्द्र उवाच । भोभोः पार्थिव तुष्टोऽस्मि तपसाऽनेन सांप्रतम् । ब्रूहि यत्ते वरं दद्मि मनसा वांछितं सदा

Dijo Indra: «Oh rey, ahora estoy complacido con esta austeridad tuya. Habla: el don que siempre anhelas en tu corazón, ése te lo concederé».

Verse 59

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो यदि देयो वरो मम । विमानं खेचरं देहि येनागच्छामि ते गृहे । नित्यमेव धरापृष्ठाद्वंदनार्थं तव प्रभो

Él dijo: «Si estás complacido conmigo y si ha de concedérseme un don, dame un vimāna que surque el cielo, para que pueda llegar a tu morada cada día desde la faz de la tierra, a fin de postrarme y rendirte homenaje, oh Señor».

Verse 60

स तथेति प्रतिज्ञाय हंसबर्हिणनादितम् । विमानं प्रददौ तस्मै मनोमारुतवेगधृक्

Él (Indra) prometió: «Así sea», y le otorgó un vimāna que resonaba como cisnes y pavos reales, veloz como el pensamiento y como el viento en su ímpetu.

Verse 61

स तत्र नित्यमारुह्य प्रयाति त्रिदशालयम् । भक्त्या परमया युक्तः सहस्राक्षं प्रवंदितुम्

Montándolo cada día, partía a la morada de los Treinta (los dioses), colmado de suprema devoción, para postrarse ante Sahasrākṣa (Indra).

Verse 62

तस्य शक्रः स्वहस्तेन तांबूलं च प्रयच्छति । स च तद्भक्षयामास प्रहृष्टेनांतरात्मना

A él, Śakra (Indra) le ofrecía personalmente el tāmbūla con su propia mano; y él lo tomaba, con el corazón íntimamente jubiloso.

Verse 63

वृद्धभावेऽपि संप्राप्ते तस्य कामोऽत्यवर्द्धत । तांबूलस्य प्रभावेन सुमहान्पृथिवीपते

Oh señor de la tierra, aunque la vejez ya lo había alcanzado, su pasión creció en demasía: tan grande era el poder del tāmbūla.

Verse 64

अथ शक्रमुवाचेदं स राजा विनयान्वितः । नागवल्लीप्रदानेन प्रसादो मे विधीयताम्

Entonces aquel rey, lleno de humildad, dijo a Śakra (Indra): «Concédeme tu gracia otorgándome la nāgavallī, la enredadera del betel».

Verse 65

मर्त्यलोके समानेतुं प्रचारं येन गच्छति । स तथेति प्रतिज्ञाय तस्मै तां प्रददौ तदा

Para que se difundiera y fuese llevado al mundo de los mortales, él asintió diciendo: «Así sea», y entonces se lo entregó.

Verse 66

गत्वा निजपुरं सोपि स्वोद्यानेऽस्थापयत्तदा । ततः कालेन महता प्रचारं सा गता क्षितौ

Al volver a su propia ciudad, lo plantó en su jardín. Luego, con el paso de mucho tiempo, se extendió ampliamente por la tierra.

Verse 67

यस्याः स्वादनतो लोकः कामात्मा समपद्यत । न कश्चिद्यजनं चक्रे याजनं च विशेषतः । अन्या धर्मक्रियाः सर्वाः प्रणष्टा धर्मसंभवाः

Al probarlo, la gente quedó dominada por el deseo. Nadie realizó yajña, ni dispuso que se celebraran sacrificios; y todas las demás prácticas del dharma, nacidas de la rectitud, fueron destruidas.

Verse 68

ततो देवगणाः सर्वे यज्ञभागविवर्जिताः । पीड्यमानाः क्रुधा विष्टा गत्वा प्रोचुः पितामहम्

Entonces todas las huestes de los dioses, privadas de su parte en los yajña, afligidas y colmadas de ira, fueron y hablaron con Pitāmaha (Brahmā).

Verse 69

मर्त्यलोके सुरश्रेष्ठ नष्टा धर्मक्रिया भृशम् । कामासक्तो यतो लोकस्तांबूलस्य च भक्षणात् । तस्मात्कुरु प्रसादं नो येनास्माकं क्रिया भवेत्

«Oh excelso entre los dioses, en el mundo de los mortales han perecido gravemente los ritos del dharma, pues la gente se ha apegado al deseo por mascar tāmbūla. Por ello, muéstranos tu favor, para que vuelvan a realizarse nuestros debidos ritos y ofrendas».

Verse 70

एतस्मिन्नेव काले तु पुष्करस्थं पितामहम् । यजनार्थे समायातं दरिद्रो वीक्ष्य पार्थिव

En ese mismo momento, oh rey, un hombre pobre, al ver a Pitāmaha (Brahmā) en Puṣkara, que había acudido allí para el yajña, se acercó.

Verse 71

प्रणिपत्य ततः प्राह विनयावनतः स्थितः । निर्विण्णोऽहं सुरश्रेष्ठ ब्राह्मणानां गृहे स्थितः

Tras postrarse, habló de pie con humildad: «Oh excelso entre los dioses, estoy cansado de vivir en las casas de los brāhmaṇas, dependiendo de ellos».

Verse 72

तस्मात्कीर्तय मे स्थानं श्रेष्ठं वित्तवतां हि यत् । तत्र सञ्जायते तृप्तिः शाश्वती प्रचुरा प्रभो

«Por ello, Señor, háblame de la morada excelsa de los prósperos, donde nace una satisfacción abundante y eterna, oh Prabhu.»

Verse 73

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा पितामहः । अब्रवीच्च दरिद्रं तं छिद्रार्थं धनिना मिह

Al oír sus palabras, el Abuelo del mundo (Brahmā) meditó largo tiempo. Luego dijo al pobre: «He aquí los medios para ‘perforar’ a los ricos: sus puntos vulnerables.»

Verse 74

चूर्णपत्रे त्वया वासः सदा कार्यो दरिद्र भोः । तांबूलस्य तु पर्णाग्रे भार्यया मम वाक्यतः

«Oh pobre, has de morar siempre en la hoja reducida a polvo. Y, por mi mandato, que mi esposa permanezca en la punta de la hoja de tāmbūla (betel).»

Verse 75

पर्णानां चैव वृंतेषु सर्वेषु त्वत्सुतेन च । रात्रौ खदिरसारे च त्वं ताभ्यां सर्वदा वस

«Y en todos los tallos de las hojas, junto con tu hijo, establece tu morada. De noche, habita también en la esencia del khadira; así permanece siempre con ellos.»

Verse 76

धनिनां छिद्रकृत्प्रोक्तमेतत्स्थानचतुष्टयम् । पार्थिवानां विशेषेण मम वाक्या द्व्रज द्रुतम्

«Estas cuatro “estaciones” han sido declaradas como las que abren brechas de vulnerabilidad para los ricos, y en especial para los reyes. Por mi mandato, ve allí sin demora».

Verse 77

नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप

Nārada dijo: «Oh señor de los hombres, te he expuesto por completo todo cuanto me preguntaste».

Verse 78

तांबूलोत्थानि छिद्राणि यथा स्युर्धनिनामिह । तानि सर्वाणि चीर्णानि त्वया राजन्नजानता । तेन वै विभवोच्छित्तिः संजाता सहसा नृप

«Las vulnerabilidades que nacen del tāmbūla (betel) en el caso de los ricos—esas mismas faltas las habéis cometido todas, oh Rey, sin saberlo. Por ello, oh soberano, la ruina de tu prosperidad ha sobrevenido de repente».

Verse 79

राजोवाच । तदर्थमपि मे ब्रूहि प्रायश्चित्तं मुनीश्वर । कदाचिद्भक्षणं मे स्यात्तांबूलस्य तथाविधम्

El Rey dijo: «Por esa misma razón, oh señor de los sabios, dime también la expiación (prāyaścitta). Puede ocurrir que en algún momento yo participe de tal betel de manera impropia».

Verse 80

येन सञ्जायते शुद्धिः कुतांबूलसमुद्भवा

«¿Por qué medio surge la purificación para la impureza producida por el betel impropio (kutāmbūla)?»

Verse 81

विश्वा मित्र उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि प्रायश्चित्तं तु यच्चरेत् । आश्वासनेन शुद्ध्यर्थं कुतांबूलस्य भक्षणात्

Viśvāmitra dijo: «Escucha, oh Rey; declararé la expiación (prāyaścitta) que debe realizarse. Para la purificación—después de haber consumido betel impropio—debe emprenderse el rito de “āśvāsana”, acto de apaciguamiento y consuelo».

Verse 82

पर्वकालं समुद्दिश्य सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । आनयेद्ब्राह्मणं राजन्वेदवेदांगपारगम्

«Habiendo escogido el tiempo sagrado de festividad (parva-kāla) y estando plenamente dotado de fe, oh Rey, debe invitarse a un brāhmaṇa versado en los Vedas y en sus auxiliares, los Vedāṅgas».

Verse 83

प्रक्षाल्य चरणौ तस्य वाससी परिधापयेत् । संपूज्य गंधपुष्पाद्यैस्ततः पत्रं हिरण्मयम् । स्वशक्त्या कारयित्वाऽथ चूर्णे मुक्ताफलं न्यसेत्

«Tras lavarle los pies, debe vestírsele con ropas. Habiéndolo honrado debidamente con fragancias, flores y demás, hágase preparar, según las propias posibilidades, una hoja de betel de oro, y colóquese una perla sobre el polvo aromático».

Verse 84

पूगीफलं च वैडूर्यं खदिरं रूप्यमेव च । मन्त्रेणानेन विप्राय तथैव च समर्पयेत्

«Y asimismo, junto con este mantra, debe ofrecerse al brāhmaṇa: nuez de areca (pūgī), la gema vaiḍūrya (ojo de gato), khadira y también plata».

Verse 85

यन्मया भक्षितं पूर्वं वृन्तं पत्रसमुद्भवम् । चूर्णपत्रं तथैवान्यद्रात्रौ खदिरमेव च

«Cualquier cosa que yo haya consumido antes—tallos y lo que nace de las hojas, preparaciones de hoja con polvo, y también otras cosas, e incluso khadira durante la noche—».

Verse 86

तस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं तांबूलं प्रतिगृह्यताम् । ततस्तु ब्राह्मणो मंत्रमेवं राजन्नुदाहरेत्

Para la purificación de ese pecado, acéptese el tāmbūla. Luego, oh Rey, el brāhmaṇa debe recitar el mantra de esta manera.

Verse 87

यजमानहितार्थाय सर्वपापविशुद्धये । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि कुतांबूलं प्रभक्षितम्

Por el bien del yajamāna y para la purificación de todos los pecados: ya sea por ignorancia o incluso a sabiendas, se ha consumido tāmbūla impuro/prohibido—

Verse 88

भक्षयिष्यसि यच्चान्यत्कदाचिन्मे प्रसादनात् । तस्य दोषो न ते भावी मम वाक्यादसंशयम्

Y cualquier otra cosa que comas en cualquier momento por mi complacencia, su falta no recaerá sobre ti; por mi palabra, no hay duda.

Verse 89

अनेन विधिना दत्त्वा तांबूलं शुद्धिमाप्नुयात् । कुतांबूलस्य दोषेण गृह्यते न नरो नृप

Dando el tāmbūla conforme a este rito prescrito, se alcanza la purificación. Oh Rey, el hombre no es alcanzado por la falta nacida del tāmbūla indebido.

Verse 90

तस्मात्त्वं हि महाराज व्रतमेतत्समाचर । बहु पुण्यतमं ह्येतन्महाभोगविवर्द्धनम्

Por ello, oh gran Rey, observa este voto (vrata). En verdad es sumamente meritorio y acrecienta la gran prosperidad y los gozos.

Verse 91

यः प्रयच्छति राजेन्द्र विधिनानेन भक्तितः । जन्मजन्मान्तरे वापि न तांबूलेन मुच्यते

Oh señor de los reyes, quien ofrezca este tāmbūla con devoción y conforme a este rito, aun a través de nacimiento tras nacimiento, no quedará privado de su bendición auspiciosa.

Verse 92

तांबूलं भक्षयित्वा यो नैतद्दानं प्रयच्छति । तांबूलवर्जितः सोऽत्र भवेज्जन्मनिजन्मनि

Pero quien consuma tāmbūla y no entregue la ofrenda correspondiente, en este mundo quedará sin tāmbūla, nacimiento tras nacimiento.

Verse 93

तांबूलवर्जितं यस्य मुखं स्यात्पृथिवीपते । कृपणस्य दरिद्रस्य तद्बिलं न हि तन्मुखम्

Oh señor de la tierra, la boca de quien está sin tāmbūla es como un agujero; en verdad, para el avaro y el pobre, no es digna del nombre de “boca”.

Verse 94

तांबूलं ब्राह्मणेन्द्राय यो दत्त्वा प्राक्प्रभक्षयेत् । सुरूपो भाग्यवान्दक्षो भवेज्जन्मनिजन्मनि

Quien, tras ofrecer primero el tāmbūla a un eminente brāhmaṇa, lo consume después, será hermoso, afortunado y hábil, nacimiento tras nacimiento.

Verse 95

एतत्ते सर्वमाख्यातं कुतांबूलस्य भक्षणात् । यत्फलं जायते पुंसां यद्दानेन महीपते

Oh rey, te he expuesto por completo los frutos que obtienen los hombres al consumir el tāmbūla y al ofrecerlo en caridad.

Verse 96

शंखादित्यानुषंगेण तांबूलस्य च भक्षणे । ये दोषा ये गुणा राजन्दानं चैव प्रभक्षणे

Oh rey, ya he expuesto las faltas y las virtudes vinculadas al comer tāmbūla, junto con las observancias que lo acompañan; y asimismo los méritos y las consideraciones relativas a su ofrenda como dāna y a su consumo.

Verse 210

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये तांबूलोत्पत्ति तांबूलमाहात्म्यवर्णनंनाम दशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Así concluye, en el Śrī Skanda Mahāpurāṇa—en la Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, en el sexto libro, el Nāgara-khaṇḍa—dentro del Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya, el capítulo doscientos diez, titulado «El origen del Tāmbūla y la descripción de la gloria del Tāmbūla».