Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 79

Devanagari script

राजोवाच । तदर्थमपि मे ब्रूहि प्रायश्चित्तं मुनीश्वर । कदाचिद्भक्षणं मे स्यात्तांबूलस्य तथाविधम्

Transliteration

rājovāca | tadarthamapi me brūhi prāyaścittaṃ munīśvara | kadācidbhakṣaṇaṃ me syāttāṃbūlasya tathāvidham

Translation

El Rey dijo: «Por esa misma razón, oh señor de los sabios, dime también la expiación (prāyaścitta). Puede ocurrir que en algún momento yo participe de tal betel de manera impropia».

Word by Word

• राजा: the king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तदर्थम्: the reason for that
• तदर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (तस्य अर्थः)

• अपि: also/indeed
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपेक्षा-अर्थे निपात (particle)

• मे: my/to me
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (enclitic)

• ब्रूहि: tell (me)
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• प्रायश्चित्तम्: expiation
• प्रायश्चित्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मुनीश्वर: O lord of sages
• मुनीश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनाम् ईश्वरः)

• कदाचित्: at some time/ever
• कदाचित्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of time)

• भक्षणम्: eating/consumption
• भक्षणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भक्ष् (धातु) + ल्युट् (कृदन्त)
• Form: क्रियानाम (ल्युट्-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (enclitic)

• स्यात्: might be/should occur
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ताम्बूलस्य: of betel
• ताम्बूलस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ताम्बूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• तथाविधम्: of that kind/such
• तथाविधम्: Karta (Subject qualifier/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तथा + विध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः (तथा-प्रकारेण विधः) विशेषण (भक्षणम्-विशेषण)

Speaker

Rājā (the king)

Skanda Dialogue

Listener: Munīśvara (sage)

Visual Art Cues

Scene: The king rises slightly from his seat, hands folded, asking the sage for expiation; the sage sits composed, ready to instruct; a small betel box (tāmbūla-pātra) appears as a prop.

Characters & Entities

• King (rājā)
• munīśvara (sage addressed—Nārada in context)
• tāmbūla
• prāyaścitta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes remedies: when faults occur, sincere seeking of prāyaścitta restores inner order and purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this line; it prepares for a purificatory instruction typical of Tīrthamāhātmya chapters.

What ritualistic prescription is mentioned?

The king requests prāyaścitta for an improper tāmbūla act; details are given in the subsequent verses.