Rukmāṅgada–Vāmadeva Saṃvāda: Ahimsa, Hunting, and the Fruit of Dvādaśī-Bhakti

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । ततः प्राह विशालाक्षी भर्तुर्वाक्यं निशम्य सा । सत्यमुक्तं त्वया राजन्पुत्रसौख्यात्परं सुखम् ॥ १ ॥

Vasiṣṭha dijo: Entonces la dama de grandes ojos, tras oír las palabras de su esposo, habló: «Oh Rey, es verdad lo que has dicho: no hay dicha mayor que la alegría que trae un hijo».

Verse 2

न भवेदिह राजेंद्र मुनीनां भाषितं यथा । तुल्यं भवति लोकेऽस्मिन् विष्ण्वाख्यस्य परस्य हि ॥ २ ॥

Oh, el mejor de los reyes, en este mundo nada puede igualar las palabras de los sabios, pues están en consonancia con el Supremo, conocido como Viṣṇu.

Verse 3

पुत्रे भारस्त्वया न्यस्तः सप्तद्वीपसमुद्भवः । मार्गी हिंसां परित्यज्य यज्ञैरिष्ट्वा जनार्दनम् ॥ ३ ॥

Hijo mío, sobre ti ha sido puesto el peso del gobierno del mundo—con sus siete continentes y sus océanos—. Por ello, siguiendo el sendero del dharma, abandona la violencia y adora a Janārdana mediante los yajñas.

Verse 4

भोगस्पृहां परित्यज्य सेवस्व सुरनिम्नगाम् । एतन्न्याय्यं भवति भो न न्याय्यो मृगनिग्रहः ॥ ४ ॥

Abandona el ansia por los placeres de los sentidos y entrégate al servicio del río divino. Esto es lo verdaderamente correcto, amigo mío; la matanza de animales no es correcta.

Verse 5

हृदये नखपातो हि वृद्धाया भूपते यथा । तथा विषयसेवा हि पितॄणां पुत्रिणां विदुः ॥ ५ ॥

Oh rey, así como el rasguño de uñas en el corazón de una anciana causa dolor, del mismo modo los sabios saben que la entrega a los objetos de los sentidos trae sufrimiento a los padres con hijos.

Verse 6

गृहे वापि हृषीकेशं पूजयस्व महीपते । निर्दोषमृगयूथानां न युक्तं सूदनं तव ॥ ६ ॥

Oh rey, adora a Hṛṣīkeśa (Viṣṇu) incluso dentro de tu propio hogar. No es digno de ti sacrificar rebaños de animales inocentes.

Verse 7

अहिंसा परमो धर्मः पुराणे परिकीर्तितः । हिंसया वर्तमानस्य व्यर्थो धर्म्मोभवेदिति । कुर्वन्नपि वृथा धर्मान्यो हिंसामनुवर्तते ॥ ७ ॥

En el Purāṇa se proclama que la ahiṁsā, la no violencia, es el dharma supremo. Para quien vive de la violencia, el dharma se vuelve estéril; aunque realice otros actos religiosos, son vanos, pues sigue el camino de la hiṁsā.

Verse 8

परैरुपहतां भूप नोपभुंजंति साधवः । षड्विधं नृप ते प्रोक्तं विद्वद्भिर्जीवघातनम् ॥ ८ ॥

Oh rey, los sādhus no participan de aquello que se ha obtenido mediante el daño causado por otros. Oh soberano, los sabios te han declarado que el matar (o herir) a los seres vivientes es de seis clases.

Verse 9

अनुमोदयिता पूर्वं द्वितीयो घातकः स्मृतः । विश्वासकस्तृतीयोऽपि चतुर्थो भक्षकस्तथा । पंचमः पाचकः प्रोक्तः षष्ठो भूपात्र विग्रही । हिं सया संयुतं धर्ममधर्मं च विदुर्बुधाः ॥ ९ ॥

Primero está quien aprueba el acto; segundo, se enseña, es el que mata. Tercero es quien incita o gana la confianza de otro para que lo haga; cuarto, el que come. Quinto se llama el cocinero; sexto, oh rey, el que se apodera de la tierra y del recipiente, es decir, de los medios y la propiedad. Los sabios saben que tanto el dharma como el adharma quedan manchados cuando se unen a la hiṁsā.

Verse 10

न पापं कुरुते भूप पुत्रे भारं निवेश्य वै । धर्मं समाश्रयमन्सम्यक्संजातपलितः पिता ॥ १० ॥

Oh rey, cuando un padre anciano—con el cabello ya encanecido—ha depositado debidamente las responsabilidades en su hijo, no comete pecado; más bien se refugia rectamente en el dharma.

Verse 11

परित्यज्य इमं भावं मृगहिंसासमुद्भवम् । मृगशीला हि राजानो विनष्टाः शतशो नृप ॥ ११ ॥

Abandona esta disposición nacida de la caza y del daño a los animales. Pues, oh rey, cientos de gobernantes, adictos a la cacería, han perecido.

Verse 12

तस्माद्दुष्टं हि तन्मन्ये यत्र मृगपातनम् । दया वरा मृगेराज्ञां धर्मिणामपि दृश्यते ॥ १२ ॥

Por eso considero verdaderamente malvado aquel lugar donde se da muerte a los ciervos; pues aun entre los reyes de las bestias se ve una compasión más noble, y esa misma compasión aparece incluso en quienes se proclaman justos según el dharma.

Verse 13

निवारितो मया हि त्वं हितबुद्ध्या पुनः पुनः । एवं ब्रुवाणां तां भार्यां नृपो वचनमब्रवीत् ॥ १३ ॥

«En verdad te he contenido una y otra vez, con una mente puesta en tu bien.» Mientras ella hablaba así, el rey respondió a su esposa con estas palabras.

Verse 14

नहिहिंसे मृगान्देवि मृगव्याजेन कानने । पर्य्यटिष्ये धनुष्पाणिः कुर्वन्कंटकशोधनम् ॥ १४ ॥

«Oh Devi, no mato animales en el bosque con el pretexto de la caza. Con el arco en la mano, vagaré sólo para despejar espinas y obstáculos dañinos.»

Verse 15

जनमध्ये सुतो मेऽस्तु काननेऽहं वरानने । श्वापदेभ्यश्च दस्युभ्यः प्रजा रक्ष्या महीभृता ॥ १५ ॥

«Oh, de hermoso rostro, que yo tenga un hijo entre el pueblo y que yo habite en el bosque. Y el rey debe proteger a sus súbditos—tanto de las fieras como de los bandidos.»

Verse 16

आत्मनावाथ पुत्रेण गोपनीयाः प्रजा शुभे । प्रजा अरक्षन्नृपतिः सधर्म्मोऽपि व्रजत्यधः ॥ १६ ॥

Oh, auspiciosa, el pueblo debe ser protegido—por el propio rey o por su hijo. El soberano que no salvaguarda a sus súbditos, aunque sea justo en lo demás, desciende igualmente.

Verse 17

सोऽहं रक्षणमुद्दिश्यगमिष्यामि वनं प्रिये । विमुक्तभावोऽहमिति मेरुश्रृंगे रविर्यथा ॥ १७ ॥

Por ello, amada, con el propósito de proteger, iré al bosque—afirmado en la convicción: «Estoy libre, sin ataduras», como el sol asentado en la cumbre del monte Meru.

Verse 18

एवमुद्दिश्य तां राजा आरुरोह हयोत्तमम् । दोषापतिसमप्रख्यं निर्दोषं क्षितिभूषणम् ॥ १८ ॥

Habiendo así resuelto respecto de ella, el rey montó el mejor de los caballos—resplandeciente como el señor de la noche (la Luna), sin defecto, ornamento de la tierra.

Verse 19

देववाहसमं रूपे प्रभंजनसमं जवे । धरामादृत्य भूपालो दत्वा तं दक्षिणं करम् ॥ १९ ॥

En figura era como la montura de los dioses, y en velocidad como el viento impetuoso. El rey, honrando a la tierra, le dio su mano derecha en señal de aceptación.

Verse 20

सहस्रकोटिदातारं कामिनीकुचपीडनम् । अशोकपल्लवाकारं वज्रांकुशविरोहणम् ॥ २० ॥

Es dador de miles de crores de dones y dádivas; el que oprime los pechos de la amada apasionada; de figura semejante al tierno brote de aśoka; y que porta las marcas del vajra y del aṅkuśa (aguijón).

Verse 21

संप्रतस्थे महीपालश्चालयानो महीतलम् । साधयानो ययौ देशान्काननं स नृपोत्तमः ॥ २१ ॥

Entonces el protector de la tierra—el mejor de los reyes—partió, como si hiciera temblar el suelo bajo sus pies; cumpliendo con firmeza su propósito, atravesó muchas regiones y entró en el bosque.

Verse 22

वाजिवेगेन निर्द्धूता वारणाः स्यंदना हयाः । पदातयो निपेतुस्ते मूर्च्छिताः क्षितिमण्डले ॥ २२ ॥

Azotados y arrojados por el impetuoso ímpetu de los caballos, elefantes, carros y corceles quedaron dispersos; y los soldados de a pie cayeron desvanecidos sobre la faz de la tierra.

Verse 23

स राजा सहसा प्राप्तो मुनीनामाश्रमं परम् । योजनानां समुत्तीर्य शतमष्टोत्तरं नृप ॥ २३ ॥

Oh rey, aquel soberano llegó de improviso al excelso āśrama de los sabios, tras haber recorrido ciento ocho yojanas.

Verse 24

प्रविवेशाश्रमं रम्यं कदलीखण्डमण्डितम् । अशोकबकुलोपेतं पुन्नागसरलावृतम् ॥ २४ ॥

Entró en un āśrama deleitoso, engalanado con arboledas de plátanos, embellecido por aśoka y bakula, y rodeado de punnāga y śarala.

Verse 25

मातुलिंगैः कपित्थैश्च खर्जूरैः पनसादिभिः । नारिकेलैस्तथा तालैः केतकैः सिंदुवारकैः ॥ २५ ॥

Había allí mātuliṅga (cidros), kapittha (manzanas de madera), kharjūra (dátiles), panasa (yacas) y otros frutos; también nārikela (cocos) y tāla; y flores de ketakī y de sinduvāra, aptas para la ofrenda sagrada.

Verse 26

चन्दनैः सतमालैश्च सालैः पिप्पलचंपकैः । क्रमुकैर्दाडिमैश्चैव धात्रीवृक्षैः सहस्रशः ॥ २६ ॥

Había miles y miles de árboles: sándalo, satamāla, śāla, pippala y campaka; además de palmas de areca (kramuka), granados (dāḍima) y, en número incontable, árboles de dhātrī (āmalakī).

Verse 27

निम्बवृक्षैश्च बहुशस्तथाम्रैर्लोध्रपादपैः । परिपक्वफलैर्नम्रैः खगारूढैः समावृतम् ॥ २७ ॥

Aquel lugar estaba cercado por todas partes por numerosos árboles de nim, así como por mangos y lodhras; sus ramas, inclinadas por frutos plenamente maduros, estaban llenas de aves posadas en ellas.

Verse 28

ह्यद्येन वायुना युक्तं पुष्पगन्धावृतेन हि । पश्यमानो मुनिं राजा ददर्श हुतभुक्प्रभम् ॥ २८ ॥

Entonces, llevado por aquella misma brisa, envuelta en fragancia de flores, el rey, al contemplar, vio al sabio, resplandeciente como el fuego del sacrificio.

Verse 29

वामदेवं द्विजवरं बहुशिष्यसमावृतम् । अवरुह्य हयाद्दृष्ट्वा प्रणनाम च सादरम् ॥ २९ ॥

Al ver a Vāmadeva—el más excelso de los dos veces nacidos—rodeado de muchos discípulos, desmontó de su caballo y se postró ante él con reverencia.

Verse 30

तेनापि मुनिना राजा ह्यर्घाद्यैरभिपूजितः । उपविश्यासने कौशे प्राह संहृष्टया गिरा ॥ ३० ॥

El sabio, a su vez, honró debidamente al rey con ofrendas como el arghya. Luego, sentado en un asiento de hierba kuśa, el rey habló con voz jubilosa.

Verse 31

अद्य मे पातकं क्षीणं संप्राप्तं कर्मणः फलम् । दृष्ट्वा तव पदांभोजं सम्यग्ध्यानपरस्य च ॥ ३१ ॥

Hoy se ha consumido mi pecado, y he alcanzado el verdadero fruto de mis actos pasados, pues he contemplado tus pies de loto y he visto a quien está por entero entregado a la recta meditación.

Verse 32

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य रुक्मांगदमहीपतेः । संपृष्ट्वा कुशलं प्राह वामदेवो मुदान्वितः ॥ ३२ ॥

Al oír las palabras del rey Rukmāṅgada, Vāmadeva, tras preguntar por su bienestar, habló lleno de júbilo.

Verse 33

राजंस्त्वयातिपुण्येन विष्णुभक्तेन वीक्षितः । ममाश्रमो महाभाग पुण्यो जातो धरातले ॥ ३३ ॥

Oh Rey, por tu inmenso mérito y por ser devoto de Viṣṇu, al posar tu mirada aquí, oh afortunado, mi ermita ha quedado santificada sobre la tierra.

Verse 34

कस्तेऽन्यस्तुल्यतामेति पार्थिवो धरणीतले । येन वैवस्वतो माग्रो भग्नो निर्जित्य वै यमम् ॥ ३४ ॥

¿Qué otro rey en esta tierra podría igualarte? Tú has quebrado el sendero de Vaivasvata (Yama), pues en verdad has vencido al propio Yama.

Verse 35

प्रापितः सकलो लोको वैकुंठं पदमव्ययम् । उपोषयित्वा नृपतेद्वादशीं पापनाशिनीम् ॥ ३५ ॥

Oh Rey, al observar el ayuno purificador de Dvādaśī, que destruye el pecado, todo el pueblo fue conducido a Vaikuṇṭha, la morada imperecedera.

Verse 36

चतुर्भिः शोभनोपायैः प्रजाः सयम्य भूतले । स्वकर्मस्था विकर्मस्था नीता मधुभिदः पदम् ॥ ३६ ॥

Por cuatro excelentes medios, al refrenar y disciplinar al pueblo en la tierra, tanto los firmes en su deber propio como aun los caídos en actos indebidos fueron conducidos a la morada de Madhubhidh (Viṣṇu).

Verse 37

सोऽस्माकं द्रष्टुकामानां संप्राप्तो दर्शनं नृप । श्वपचोऽपि महीपाल विष्णुभक्तो द्विजाधिकः ॥ ३७ ॥

Oh rey, él ha llegado ante la vista de nosotros, que anhelábamos contemplarlo, otorgándonos su darśana. Oh señor de la tierra, aun el más humilde de nacimiento, si es devoto de Viṣṇu, es superior a un dos veces nacido.

Verse 38

विष्णुभक्तिविहीनस्तु द्विजोऽपि श्वपचाधिकः । दुर्लभा भूप राजानो विष्णुभक्ता महीतले ॥ ३८ ॥

El dos veces nacido que carece de bhakti a Viṣṇu, aunque sea dvija, es tenido por más bajo que un comedor de perro. Oh rey, raros en esta tierra son los gobernantes que son devotos de Viṣṇu.

Verse 39

नावैष्णवो भवेद्राजा क्षितिलक्ष्मीप्रसाधकः । यो न राजा हरेर्भक्तो देवेष्वन्येषु भक्तिमान् ॥ ३९ ॥

Un rey no debe ser no-vaiṣṇava si ha de adornar y gobernar la prosperidad de la tierra. Aquel rey que no es devoto de Hari, aunque sea devoto de otros dioses, no es un verdadero soberano.

Verse 40

यथा जारे पतिं त्यक्त्वा रता स्त्री स तथा नृपः । एवं व्यतिक्रमस्तस्य नृपतेर्भवति ध्रुवम् ॥ ४० ॥

Así como una mujer, abandonando a su esposo, se apega a un amante, así también el rey que abandona su deber legítimo. Por ello, para ese rey, la transgresión del dharma acontece sin duda.

Verse 41

धर्मस्यार्थस्य कामस्य प्रज्ञायाश्च गतेरपि । तत्त्वया न्यायविहितं कृतं विष्णोः प्रपूजनम् ॥ ४१ ॥

La adoración de Viṣṇu ha sido realizada conforme al rito correcto y a los principios verdaderos, convirtiéndose en medio para el Dharma, el Artha, el Kāma y también para el progreso de la sabiduría (prajñā).

Verse 42

तेन धन्योऽसि नृपते वयं धन्यास्तवेक्षणात् । इत्येवं भाषमाणं तु वामदेवं नृपोत्तमः ॥ ४२ ॥

Por eso, oh rey, tú eres bienaventurado; y nosotros también somos bienaventurados al contemplarte. Mientras Vāmadeva hablaba así, el excelso monarca le respondió.

Verse 43

उवाचावनतो भूत्वा प्रकृत्या विनयान्वितः । क्षामये त्वा द्विजश्रेष्ठ नाहमेतादृशो विभो ॥ ४३ ॥

Inclinándose con reverencia, y dotado por naturaleza de humildad, dijo: «Oh el mejor de los dos veces nacidos, perdóname. Oh poderoso, no soy alguien así».

Verse 44

त्वत्पादपांसुना तुल्यो नाहं विप्र भवामि हि । न विप्रेभ्योऽधिका देवा भवंतीह कदाचन ॥ ४४ ॥

Oh brāhmaṇa, no soy ni siquiera igual al polvo de tus pies. En verdad, en este mundo, los dioses jamás, en ningún tiempo, son superiores a los brāhmaṇas.

Verse 45

परितुष्टैर्द्विजैर्भक्तिर्जंतोर्भवति माधवे । द्वेष्यो भवति तै रुष्टैः सत्यमेतन्मयेरितम् ॥ ४५ ॥

Cuando los dos veces nacidos quedan complacidos, nace en el ser la bhakti hacia Mādhava (Viṣṇu); pero cuando se irritan, esa persona se vuelve odiosa para ellos. Esta es la verdad que he declarado.

Verse 46

तमाह वामदेवस्तु ब्रूहि किं ते ददाम्यहम् । नादेयं विद्यते राजन्गृहायातस्य तेऽधुना ॥ ४६ ॥

Entonces Vāmadeva dijo: «Dime, ¿qué he de darte? Oh rey, ahora que has venido a mi casa, no hay nada que no pueda ofrecerte».

Verse 47

अभीष्टं हि महीपाल यो ददाति महीतले । पटहं वासरे विष्णोः प्रजाभोजनवारणम् ॥ ४७ ॥

Oh rey, quien concede en la tierra lo que se desea debe también, en el día sagrado de Viṣṇu, hacer proclamar con toque de tambor la prohibición de dar banquetes o alimentar al pueblo.

Verse 48

तमाह नृपतिर्विप्रं कृतांजलिपुटस्तदा । प्राप्तमेव मया सर्वं त्वदंघ्रियुगलेक्षणात् ॥ ४८ ॥

Entonces el rey dijo al brahmán, con las manos juntas en reverencia: «En verdad lo he alcanzado todo con solo contemplar tus dos pies».

Verse 49

ममैकः संशयो ब्रह्मन् वर्तते बहुकालतः । तं पृच्छामि द्विजाग्र्यं त्वां सर्वसंदेहभञ्जनम् ॥ ४९ ॥

Oh Brahmán, desde hace mucho tiempo mora en mí una sola duda. Por eso te pregunto a ti, oh el más excelso entre los dos veces nacidos, destructor de toda incertidumbre.

Verse 50

त्रैलोक्यसुन्दरी भार्या मम केन सुकर्मणा । या विलोकयते दृष्ट्या मां सदा मन्मथाधिकम् ॥ ५० ॥

¿Por qué mérito mío he obtenido una esposa, belleza de los tres mundos, que siempre me mira con una mirada que me juzga más encantador que Manmatha, dios del amor?

Verse 51

यत्र यत्र पदं देवी ददाति वरवर्णिनी । तत्र तत्र निधानानि प्रकाशयति मेदिनी ॥ ५१ ॥

Dondequiera que la Diosa de hermosa tez posa su huella, allí mismo la Tierra revela tesoros ocultos.

Verse 52

यस्याश्चांगं जराहीनं वलीपलितवर्जितम् । सदा भाति मुनिश्रेष्ठ शारदेंदुप्रभा यथा ॥ ५२ ॥

Oh, el mejor de los sabios: su cuerpo está libre de vejez, sin arrugas ni canas, y resplandece siempre como el fulgor de la luna de otoño.

Verse 53

विनाग्निनापि सा विप्र साधयत्येव षड्रसम् । अन्नं पचति यत्स्वल्पं तस्मिन्भुञ्जंति कोटयः ॥ ५३ ॥

Oh brāhmaṇa, aun sin fuego ella prepara los seis sabores. Por poco alimento que cocine, de ello se alimentan millones.

Verse 54

पतव्रता दानशीला सर्वभूतसुखावहा । नावज्ञा क्रियते ब्रह्मन् वाक्येनापि प्रसूप्तया ॥ ५४ ॥

Firme en su voto conyugal, dada a la caridad y portadora de dicha para todos los seres. Oh brahmán, no muestra desprecio, ni siquiera con una sola palabra, aun cuando otros estén negligentes o distraídos.

Verse 55

यस्यां जातस्तु तनयो ममाज्ञायां स्थितः सदा । अहमेव धरापृष्ठे पुत्री द्विजवरोत्तम ॥ ५५ ॥

En ella nació un hijo que siempre permaneció obediente a mi mandato. Y yo mismo, oh el mejor de los dos veces nacidos, me convertí en hija sobre la faz de la tierra.

Verse 56

यस्य पुत्रः पितुर्भक्तो ह्यधिको गुणसंचयैः । एकद्वीपपतिश्चाहं विदितो धरणीतले ॥ ५६ ॥

Su hijo es devoto de su padre y aun lo supera por la acumulación de virtudes. Ese soy yo, conocido en la tierra como el señor de un solo continente-isla.

Verse 57

पुत्रो ममाधिको जातः सप्तद्वीपप्रपालकः । मदर्थे येन विप्रेंद्र समानीता नृपात्मजा ॥ ५७ ॥

Ha nacido un hijo superior a mí—protector de los siete continentes; y por mi causa, oh el mejor de los brahmanes, ha traído aquí a la hija del rey.

Verse 58

विद्युल्लेखेति विख्याता रणे जित्वा महीभुजः । अथ तेनाधिपतिना रूपद्रविणशालिना ॥ ५८ ॥

Fue célebre con el nombre de Vidyullekhā. Tras vencer al rey en la batalla, quedó ligada a aquel soberano, dotado de belleza y riquezas.

Verse 59

षण्मासेन रणे जित्वा कृत्वा सर्वान्निरायुधान् । यो गत्वा प्रमदाराज्यं जित्वा ताः प्रमदा रणे ॥ ५९ ॥

Aquel que, en seis meses, vence en la guerra, dejando a todos los adversarios sin armas; y luego va al reino de las Pramadās y también derrota a esas Pramadās en combate.

Verse 60

आजहार शुभास्तासां मध्यादष्टौ वरांगनाः । प्रददौ मयि ताः सर्वाः प्रणम्य च पुनः पुनः ॥ ६० ॥

De entre aquellas mujeres auspiciosas, trajo al frente a ocho doncellas excelentes; y, postrándose una y otra vez, me las ofreció a todas.

Verse 61

यानि वासांसि दिव्यानि यानि रत्नानि भूतले । तानि मे प्रददौ पुत्रो जनन्या तूपवर्णितः ॥ ६१ ॥

Cuantas vestiduras divinas había y cuantas joyas había sobre la tierra, mi hijo me lo entregó todo, tal como su madre se lo había descrito.

Verse 62

एकाह्ना पृथिवीं सर्वामतीत्य बहुयोजनाम् । पुनरायाति शर्वर्यां मत्पादाभ्यंगकारणात् ॥ ६२ ॥

En un solo día recorre toda la tierra—de muchas yojanas de extensión—y por la noche vuelve de nuevo, porque ha ungido y servido mis pies sagrados.

Verse 63

निशीथेंऽगानि संवाह्य द्वारि तिष्ठति दंशितः । प्रबोधयन्प्रेष्यजनान्निद्रया संकुलेंद्रियान् ॥ ६३ ॥

A medianoche, el que ha sido mordido se queda en la puerta, frotándose los miembros, y despierta a los sirvientes de la casa, cuyos sentidos están nublados por el sueño.

Verse 64

तथायं मे मुनिश्रेष्ठ देहो रोगविवर्जितः । अप्रमेयं मम सुखं वशगा हि प्रिया गृहे ॥ ६४ ॥

Así pues, oh el mejor de los sabios, mi cuerpo está libre de enfermedad; mi dicha es inconmensurable, y mi amada esposa, aquí en el hogar, me es obediente.

Verse 65

वाजिनो वारणाश्चैव धनधान्यमनंतकम् । वर्तते हि जनः सर्वो ममाज्ञापालकः क्षितौ ॥ ६५ ॥

Caballos y elefantes, y riquezas y granos sin límite: en verdad, toda la gente en la tierra actúa obedeciendo mi mandato.

Verse 66

केन कर्मप्रभावेण ममेदं सांप्रतं सुखम् । इह जन्मकृतं वापि परजन्मकृतं तथा ॥ ६६ ॥

¿Por la influencia de qué karma me ha llegado esta dicha presente: por actos realizados en esta vida, o también por actos hechos en un nacimiento anterior?

Verse 67

मम पुण्यं वद ब्रह्मन् विचार्य स्वमनीषया ॥ ६७ ॥

Oh venerable brāhmaṇa, tras reflexionar con tu propio discernimiento, háblame de mi mérito (puṇya).

Verse 68

देहे न रोगो वशगाप्रिया च गृहे विभूतिर्नृहरौ च भक्तिः । विद्वत्सु पूजा द्विजदानशक्तिर्मन्येऽहमेतत्सुकृतप्रसूतम् ॥ ६८ ॥

En el cuerpo, ausencia de enfermedad; una esposa amada y en armonía; prosperidad en el hogar; y devoción a Nṛhari (el Señor Viṣṇu como Narasiṃha)—junto con honrar a los sabios y la capacidad de dar caridad a los dvija: considero que todo esto nace de méritos pasados (sukṛta).

Verse 69

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे रुक्मांगद वामदेवसंवादो नाम दशमोऽध्यायः ॥ १० ॥

Así concluye el capítulo décimo, llamado “El diálogo entre Rukmāṅgada y Vāmadeva”, en la Uttara-bhāga del venerable Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.