Adhyaya 231

Verse 1

श्रीसूत उवाच । तथैव तीर्थस्तबकान् वक्ष्येऽहमृषिसत्तमाः । यैस्तु तीर्थावलीगुम्फः पूर्वोक्तैरेकतः कृतः

Śrī Sūta sprach: Ebenso, o beste der ṛṣis, werde ich die „Büschel“ der heiligen Furten (Tīrthas) beschreiben, durch die der zuvor gelehrte Kranz der Tīrthas zu einem Ganzen verwoben wird.

Verse 2

विभक्तो भक्तलोकानामानन्दप्रथनः शुभः । मृकण्डतनयः पूर्वं प्राह पार्थाय पृच्छते

Heilsam und glückverheißend—Freude unter der Schar der Bhaktas verbreitend—sprach einst Mṛkaṇḍas Sohn (Mārkaṇḍeya) diese Dinge zu Pārtha, als jener fragte.

Verse 3

यथा तथाहं वक्ष्यामि तीर्थानां स्तबकानिह । शिवाम्बुपानजा पुण्या रेवा कल्पलता किल

Dementsprechend werde ich hier die Büschel der Tīrthas darlegen. Denn wahrlich heißt es, die verdienstvolle Revā sei eine wunscherfüllende Ranke, geboren aus dem Trinken von Śivas Wassern.

Verse 4

तीरद्वयोद्भूततीर्थप्रसूनैः पुष्पिता शुभा । यत्पुण्यगन्धलक्ष्म्या वै त्रैलोक्यं सुरभीकृतम्

Glückverheißend und strahlend erblüht sie mit den Blüten der Tīrthas, die aus beiden Ufern hervorgehen; durch den Glanz ihres verdienstvollen Duftes werden die drei Welten wahrlich süß und wohlriechend gemacht.

Verse 5

तत्पुष्पमकरन्दस्य रसास्वादविदुत्तमः । भ्रमरः खलु मार्कण्डो मुनिर्मतिमतां वरः

Mārkaṇḍa — der Beste unter den einsichtsvollen Weisen — ist wahrlich wie eine Biene, höchst kundig im Kosten des Nektars aus dem Blütenstaub jener Blumen, der Tīrthas.

Verse 6

तत्पुष्पमालां हृदये तीर्थस्तबकचित्रिताम् । दधाति सततं पुण्यां मुनिर्भृगुकुलोद्वहः । तस्याः स्तबकसंस्थानं वक्ष्येऽहमृषिसत्तमाः

Diese verdienstvolle Blumengirlande, geschmückt mit bunt geordneten Büscheln von Tīrthas, trägt der Weise — Zierde des Geschlechts Bhṛgus — unablässig in seinem Herzen. O ihr besten der Ṛṣis, nun will ich die Anordnung jener Büschel darlegen.

Verse 7

ओङ्कारतीर्थमारभ्य यावत्पश्चिमसागरम् । संगमाः पञ्चत्रिंशद्वै नदीनां पापनाशनाः

Von Oṅkāra-tīrtha an bis hin zum Westmeer gibt es wahrlich fünfunddreißig Saṅgamas, Flusszusammenflüsse, die Sünden vernichten.

Verse 8

दशैकमुत्तरे तीरे सत्रिविंशति दक्षिणे । पञ्चत्रिंशत्तमः श्रेष्ठो रेवासागरसङ्गमः

Am nördlichen Ufer sind es elf, am südlichen Ufer siebenundzwanzig; der fünfunddreißigste, der vortrefflichste, ist der Zusammenfluss der Revā mit dem Ozean.

Verse 9

सङ्गमः सहितान्येवं रेवातीरद्वयेऽपि च । चतुःशतानि तीर्थानि प्रसिद्धानि द्विजोत्तमाः

So gibt es, die Zusammenflüsse mitgerechnet, an beiden Ufern der Revā vierhundert berühmte Tīrthas, o Bester der Zweimalgeborenen.

Verse 10

त्रिशतं शिवतीर्थानि त्रयीस्त्रिंशत्समन्वितम् । तत्रापि व्यक्तितो वक्ष्ये शृणुध्वं तानि सत्तमाः

Dreihundert sind die Śiva-tīrthas, dazu noch dreiunddreißig; und selbst unter ihnen werde ich sie deutlich einzeln darlegen—hört zu, o Edle.

Verse 11

मार्कण्डेश्वरतीर्थानि दश तेषु मुनीश्वराः । दशादित्यभवान्यत्र नवैव कपिलेश्वराः

Unter ihnen sind zehn Mārkaṇḍeśvara-tīrthas, o Herren der Weisen; hier gibt es zehn Āditya-verbundene Stätten und neun Kapileśvaras.

Verse 12

सोमसंस्थापितान्यष्टौ तावन्तो नर्मदेश्वराः । कोटितीर्थान्यथाष्टौ च सप्त सिद्धेश्वरास्तथा

Acht wurden von Soma eingesetzt, und ebenso gibt es acht Narmadeśvaras. Dann folgen acht Koṭi-tīrthas und auch sieben Siddheśvaras.

Verse 13

नागेश्वराश्च सप्तैव रेवातीरद्वयेऽपि तु । सप्तैव वह्निविहितान्यथाप्यावर्तसप्तकम्

Auch gibt es sieben Nāgeśvaras an beiden Ufern der Revā. Sieben wurden ebenso von Vahni (dem Feuer) eingesetzt, und ebenso gibt es die Siebenergruppe der Āvarta, der heiligen Strudelstätten.

Verse 14

केदारेश्वरतीर्थानि पञ्च पञ्चेन्द्रजानि च । वरुणेशाश्च पञ्चैव पञ्चैव धनदेश्वराः

Fünf sind die Kedāreśvara-tīrthas, und fünf sind aus Indra hervorgegangen; fünf sind auch die Varuṇeśas, und fünf ebenso die Dhanadeśvaras.

Verse 15

देवतीर्थानि पञ्चैव चत्वारो वै यमेश्वराः । वैद्यनाथाश्च चत्वारश्चत्वारो वानरेश्वराः

Fünf sind die Deva-tīrthas; wahrlich gibt es vier Yameśvaras; vier sind die Vaidyanāthas, und vier die Vānareśvaras.

Verse 16

अङ्गारेश्वरतीर्थानि तावन्त्येव मुनीश्वराः । सारस्वतानि चत्वारि चत्वारो दारुकेश्वराः

Die Aṅgāreśvara-tīrthas sind von derselben Zahl, o Herren der Weisen; es gibt vier Sārasvata-tīrthas und vier Dārukeśvaras.

Verse 17

गौतमेश्वरतीर्थानि त्रीणि रामेश्वरास्त्रयः । कपालेश्वरतीर्थानि त्रीणि हंसकृतानि च

Der Weise verkündete: Drei sind die als Gautameśvara bekannten Tīrthas; drei die Heiligtümer des Rāmeśvara; drei die Tīrthas des Kapāleśvara; und auch drei heilige Stätten, die Haṃsa, der göttliche Schwan, errichtete.

Verse 18

त्रीण्येव मोक्षतीर्थानि त्रयो वै विमलेश्वराः । सहस्रयज्ञतीर्थानि त्रीण्येव मुनिरब्रवीत्

Der Weise sprach: Genau drei sind die Tīrthas, die dafür berühmt sind, Befreiung zu schenken; und wahrlich drei sind die Vimaleśvaras. Ebenso erklärte er, dass es genau drei Tīrthas gibt, die Sahasra-yajña, die „Tausend Opfer“, heißen.

Verse 19

भीमेश्वरास्त्रयः ख्याताः स्वर्णतीर्थानि त्रीणि च । धौतपापद्वयं प्रोक्तं करञ्जेशद्वयं तथा

Drei Bhīmeśvaras sind berühmt; und es gibt auch drei Svarṇa-tīrthas. Ferner werden zwei Stätten genannt, die Dhautapāpa heißen, „Wäscher der Sünde“, und ebenso zwei Heiligtümer des Karañjeśa.

Verse 20

ऋणमोचनतीर्थे द्वे तथा स्कन्देश्वरद्वयम् । दशाश्वमेधतीर्थे द्वे नन्दीतीर्थद्वयं द्विजाः

O ihr Zweifachgeborenen: Es gibt zwei Ṛṇamocana-Tīrthas, heilige Furten, die von Schuld befreien, und ebenso zwei Heiligtümer des Skandeśvara. Es gibt zwei Daśāśvamedha-Tīrthas und auch ein Paar Nandī-Tīrthas, o Dvijas.

Verse 21

मन्मथेशद्वयं चैव भृगुतीर्थद्वयं तथा । पराशरेश्वरौ द्वौ च अयोनीसंभवद्वयम्

Ferner gibt es ein Paar Manmatheśa und ebenso ein Paar Bhṛgu-Tīrthas. Genannt werden zwei Heiligtümer des Parāśareśvara, und auch das Paar namens Ayonīsaṃbhava, „ohne Schoß geboren“.

Verse 22

व्यासेश्वरद्वयं प्रोक्तं पितृतीर्थद्वयं तथा । नन्दिकेश्वरतीर्थे द्वे द्वौ च गोपेश्वरौ स्मृतौ

Es wird verkündet: ein Paar Heiligtümer des Vyāseśvara, und ebenso ein Paar Pitṛ-Tīrthas, die heiligen Furten der Ahnen. Es gibt zwei Nandikeśvara-Tīrthas, und auch zwei Gopeśvara werden im Gedenken bewahrt.

Verse 23

मारुतेशद्वयं तद्वद्द्वौ च ज्वालेश्वरौ स्मृतौ । शुक्लतीर्थद्वयं पुण्यमप्सरेशद्वयं तथा

In gleicher Weise gibt es ein Paar Heiligtümer des Māruteśa, und zwei Jvāleśvara werden im Gedächtnis bewahrt. Das Paar der Śukla-Tīrthas ist heilig und verdienstvoll, und ebenso das Paar der Apsareśa-Heiligtümer.

Verse 24

पिप्पलेश्वरतीर्थे द्वे माण्डव्येश्वरसंज्ञिते । द्वीपेश्वरद्वयं चैव प्राह तद्वद्भृगूद्वहः । उत्तरेश्वरतीर्थे द्वे अशोकेशद्वयी तथा

Es gibt zwei Pippaleśvara-Tīrthas, die unter dem Namen Māṇḍavyeśvara bekannt sind. Der erhabene Spross des Bhṛgu verkündete ebenso ein Paar Heiligtümer des Dvīpeśvara. Ebenso gibt es zwei Uttareśvara-Tīrthas und auch ein Paar Aśokeśa-Heiligtümer.

Verse 25

द्वे योधनपुरे चैव रोहिणीतीर्थकद्वयम् । लुङ्केश्वरद्वयं ख्यातमाख्यानं मुनिना तथा

Auch in Yodhanapura gibt es zwei (Tīrthas) sowie ein Paar Rohiṇī-Tīrthas. Berühmt ist das Paar der Luṅkeśvara-Schreine—so bezeugt es die Erzählung des Muni.

Verse 26

सैकोनविंशतिशतं तीर्थान्येकैकशो द्विजाः । स्तबकेषु कृतं तीर्थं द्विशतं सचतुर्दशम्

O ihr Zweifachgeborenen, es gibt hundertneunzehn Tīrthas, einzeln aufgezählt. Und in den «Stabakas», den Gruppen, beläuft sich die Zahl der errichteten Tīrthas auf zweihundertvierzehn.

Verse 27

शैवान्येतानि तीर्थानि वैष्णवानि च सत्तमाः । शृणुध्वं प्रोच्यमानानि ब्राह्मशाक्तानि च क्रमात्

Dies sind die śivaitischen Tīrthas und ebenso die vaiṣṇavischen, o Beste der Tugendhaften. Hört nun der Reihe nach, wie die brāhma (Brahmā) und śākta (Göttin) Tīrthas beschrieben werden.

Verse 28

अष्टविंशतितीर्थानि वैष्णवान्यब्रवीन्मुनिः । तेषु वाराहतीर्थानि षडेव मुनिसत्तमाः

Der Muni erklärte, es gebe achtundzwanzig vaiṣṇavische Tīrthas. Unter ihnen, o Bester der Weisen, sind sechs eigens Varāha-Tīrthas.

Verse 29

चत्वारि चक्रतीर्थानि शेषाण्यष्टादशैव हि । विष्णुनाधिष्ठितान्येव प्राह पूर्वं मृकण्डजः

Vier sind die Cakra-Tīrthas; die übrigen sind wahrlich achtzehn. Alle stehen unter der Obhut Viṣṇus—so hatte es zuvor Mṛkaṇḍaja (Mārkaṇḍeya) verkündet.

Verse 30

तथैव ब्रह्मणा सिद्ध्यै सप्ततीर्थान्यवीवदत् । त्रिषु च ब्रह्मणः पूजा ब्रह्मेशाश्चतुरोऽपरे । अष्टाविंशन्मया ख्याता यथासङ्ख्यं यथाक्रमम्

Ebenso, zur Erlangung der Siddhi Brahmās, legte er sieben Tīrthas dar. An dreien wird Brahmā verehrt; und vier weitere sind Brahmeśa-Tīrthas. So habe ich achtundzwanzig beschrieben—ihrer Zahl gemäß und in rechter Reihenfolge.

Verse 31

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

Dies ist unvergleichlich an Reinheit; dies ist das Höchste zur Tilgung der Sünde. Diese heilige Erzählung von der Narmadā—dieses Māhātmya—wurde vom Muni verkündet.

Verse 32

सूत उवाच । एवमुद्देशतः प्रोक्तो रेवातीर्थक्रमो मया । यथा पार्थाय संक्षेपान्मार्कण्डो मुनिरब्रवीत्

Sūta sprach: So habe ich in knapper Übersicht die Reihenfolge der Revā-Tīrthas dargelegt—so wie der Muni Mārkaṇḍa sie einst Pārtha (Arjuna) kurz mitteilte.

Verse 33

अवान्तराणि तीर्थानि तेषु गुप्तान्यनेकशः । यत्र यावत्प्रमाणानि तान्याकर्णयतानघाः

In ihnen gibt es untergeordnete Tīrthas, viele davon verborgen. Hört nun, o Schuldlose, wo sie liegen und bis zu welchem Maß ihr heiliger Bereich bemessen wird.

Verse 34

ओङ्कारतीर्थपरितः पर्वतादमरकण्टात् । क्रोशद्वये सर्वदिक्षु सार्धकोटीत्रयी मता

Rings um Oṅkāra-Tīrtha, vom Berge Amarakāṇṭa aus, innerhalb eines Umkreises von zwei Krośas in alle Richtungen, gilt die heilige Zahl als dreieinhalb Krore (an Tīrthas).

Verse 35

तीर्थानां संख्यया गुप्तप्रकटानां द्विजोत्तमाः । कोटिरेका तु तीर्थानां कपिलासङ्गमे पृथक्

Nach der Zählung der Tīrthas, der verborgenen wie der offenbaren, o Bester der Zweimalgeborenen: allein am Kapilā-saṅgama sind die Tīrthas ein Krore plus eins, gesondert gerechnet.

Verse 36

अशोकवनिकायाश्च तीर्थं लक्षं प्रतिष्ठितम् । शतमं गारगर्तायाः सङ्गमे मुनिसत्तमाः

Auch im Aśoka-Hain sind hunderttausend Tīrthas gegründet. Und an der Mündung der Gāragartā, o Bester der Weisen, gibt es hundert (Tīrthas).

Verse 37

तीर्थानामयुतं तद्वत्कुब्जायाः सङ्गमे स्थितम् । शतं हिरण्यगर्भायाः सङ्गमे समवस्थितम्

Am Zusammenfluss der Kubjā weilt ebenso eine Menge von Tīrthas, zehntausend an der Zahl; und am Zusammenfluss namens Hiraṇyagarbhā sollen hundert Tīrthas fest gegründet sein.

Verse 38

तीर्थानामष्टषष्टिश्च विशोकासङ्गमे स्थिता । तथा सहस्रं तीर्थानां संस्थितं वागुसङ्गमे

Am Zusammenfluss der Viśokā befinden sich achtundsechzig heilige Tīrthas; ebenso wird am Zusammenfluss der Vāgu verkündet, dass tausend Tīrthas gegründet sind.

Verse 39

शतं सरस्वतीसङ्गे शुक्लतीर्थे शतद्वयम् । सहस्रं विष्णुतीर्थेषु महिष्मत्यामथायुतम्

Am Zusammenfluss der Sarasvatī gibt es hundert Tīrthas; am Śukla-Tīrtha zweihundert. In den Viṣṇu-Tīrthas sind es tausend; und in Mahīṣmatī weitere zehntausend.

Verse 40

शूलभेदे च तीर्थानां साग्रं लक्षं स्थितं द्विजाः । देवग्रामे सहस्रं च तीर्थानां मुनिरब्रवीत्

O Brahmanen, in Śūlabheda weilen hunderttausend Tīrthas und noch mehr; und in Devagrāma, so verkündete der Weise, sind tausend Tīrthas gegründet.

Verse 41

लुङ्केश्वरे च तीर्थानां साग्रा सप्तशती स्थिता । तीर्थान्यष्टोत्तरशतं मणिनद्याश्च सङ्गमे । वैद्यनाथे च तीर्थानां शतमष्टाधिकं विदुः

In Luṅkeśvara weilen siebenhundert Tīrthas und noch mehr. Am Zusammenfluss der Maṇinadī sind es hundertacht Tīrthas. Und in Vaidyanātha, so weiß man, zählen die Tīrthas hundertacht.

Verse 42

एवं तावत्प्रमाणानि तीर्थे कुम्भेश्वरे द्विजाः । साग्रं लक्षं च तीर्थानां स्थितं रेवोरसङ्गमे

So weit, o Brahmanen, reichen die Zahlen am Tīrtha von Kumbheśvara. Und am Zusammenfluss von Revora weilen hunderttausend Tīrthas und noch mehr.

Verse 43

ततश्चाप्यधिकानि स्युरिति मार्कण्डभाषितम् । अष्टाशीतिसहस्राणि व्यासद्वीपाश्रितानि च

Und darüber hinaus, so heißt es, gebe es noch mehr — so sprach Mārkaṇḍeya. Achtundachtzigtausend (Tīrthas) werden auch als mit Vyāsa-dvīpa verbunden genannt.

Verse 44

सङ्गमे च करञ्जायाः स्थितमष्टोत्तरायुतम् । एरण्डीसङ्गमे तद्वत्तीर्थान्यष्टाधिकं शतम्

Am Zusammenfluss der Karañjā weilen zehntausendundacht Tīrthas. Und am Zusammenfluss der Eraṇḍī sind es ebenso hundertacht Tīrthas.

Verse 45

धूतपापे च तीर्थानां षष्टिरष्टाधिका स्थिता । स्कन्दतीर्थे शतं पुण्यं तीर्थानां मुनिरुक्तवान्

In Dhūtapāpa sind achtundsechzig Tīrthas eingesetzt. Und in Skanda-tīrtha, so hat der Weise verkündet, sind hundert heilige Tīrthas gegenwärtig.

Verse 46

कोहनेश च तीर्थानां षष्टिरष्टाधिका स्थिता । सार्धकोटी च तीर्थानां स्थिता वै कोरिलापुरे

In Kohaneśa sind achtundsechzig Tīrthas eingesetzt. Und in Korilāpura, wahrlich, heißt es, weilen anderthalb Krore an Tīrthas.

Verse 47

रामकेशवतीर्थे च सहस्रं साग्रमुक्तवान् । अस्माहके सहस्रं च तीर्थानि निवसन्ति हि

Er verkündete, dass es in Rāmakeśava-tīrtha tausend Tīrthas und noch mehr gibt; und dass auch in Asmāhaka wahrlich tausend heilige Furten weilen.

Verse 48

लक्षाष्टकं सहस्रे द्वे शुक्लतीर्थे द्विजोत्तमाः । तीर्थानि कथयामास पुरा पार्थाय भार्गवः

O Bester der Zweifachgeborenen, in Śukla-tīrtha schilderte Bhārgava einst dem Pārtha die heiligen Furten: acht Lakhs und dazu zweitausend.

Verse 49

शतमष्टाधिकं प्राह प्रत्येकं सङ्गमेषु च । नदीनामवशिष्टानां कावेरीसङ्गमं विना

Er sprach, dass an jeder Flussmündung, an jedem Zusammenfluss, für die übrigen Flüsse jeweils hundertacht Tīrthas seien — außer am Zusammenfluss der Kāverī.

Verse 50

कावेर्याः सङ्गमे विप्राः स्थिता पञ्चशती तथा । तीर्थानां पर्वसु तथा विशेषो मुनिनोदितः

Am Zusammenfluss der Kāverī, o Brahmanen, sind fünfhundert Tīrthas gegründet. Ebenso hat der Weise besondere Vorzüge der Tīrthas an Festtagen und heiligen Anlässen verkündet.

Verse 51

मोक्षतीर्थं हि सत्प्राहुः पुराणपुरुषाश्रितम् । भृगोः क्षेत्रे च तीर्थानां कोटिरेका समाश्रिता

Die Frommen nennen es «Mokṣa-Tīrtha», denn es steht unter dem Schutz des uranfänglichen Puruṣa. Und im heiligen Kṣetra des Bhṛgu, so heißt es, sind ein Krore und noch ein Tīrtha gegründet.

Verse 52

साधिकानामृषिश्रेष्ठा वक्तुं शक्तो हि को भवेत् । सर्वामराश्रयं प्रोक्तं सर्वतीर्थाश्रयं तथा

O Bester der Ṛṣis, wer vermöchte sie in Gänze zu schildern? Diese Gegend wird als Zuflucht aller Devas bezeichnet und ebenso als Zuflucht aller Tīrthas.

Verse 53

त्रिषु लोकेषु विख्यातं पूजितं सिद्धिसाधनम् । भारभूत्यां च तीर्थानां स्थितमष्टोत्तरं शतम्

In den drei Welten berühmt, verehrt und ein Mittel zur Erlangung von Siddhi — auch in Bhārabhūti sind hundertacht Tīrthas gegründet.

Verse 54

अक्रूरेश्वरतीर्थे च सार्धं तीर्थशतं स्थितम् । विमलेश्वरतीर्थे तु रेवासागरसङ्गमे । दशायुतानि तीर्थानां साधिकान्यब्रवीन्मुनिः

Am Akrūreśvara-Tīrtha sind hundert Tīrthas und noch ein halbes gegründet. Am Vimaleśvara-Tīrtha jedoch, am Zusammenfluss der Revā mit dem Ozean, erklärte der Weise, es gebe zehntausend Tīrthas — und noch mehr dazu.

Verse 231

अध्याय

Das heilige Kapitel