Rig Veda 5.40.4: Mandala 5, Sukta 40, Mantra 4

Sukta 5.40

Rishi: Atri Bhāuma (Atri of the Atris) (traditional attribution for RV 5.40)

Devata: Indra (as the arriving power at the Madhyandina Soma-pressing)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 5.40; needs padic verification across the hymn)

Samhita Patha (Devanagari)

ऋजीषी वज्री वृषभस्तुराषाट् छुष्मी राजा वृत्रहा सोमपावा । युक्त्वा हरिभ्यामुप यासदर्वाङ्माध्यंदिने सवने मत्सदिन्द्रः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.40.4

Transliteration

ṛjīṣī vajrī vṛṣabhás turāṣā́ṭ chuṣmī́ rājā vṛtrahā́ somapā́vā | yuktvā́ háribhyām úpa yāsad arvā́ṅ mādhyáṃdine sávane matsád índraḥ ||

Translation

Geradstrebig im Ansturm, der Vajra-Träger, der Stier der Kraft, der unwiderstehliche Bezwinger, der mächtige König, Vṛtrahan, Soma-Trinker und -Reiniger: Nachdem er die beiden Falben angespannt hat, naht er, uns zugewandt; beim Mittags-Pressen, in der Savana, setzt sich Indra in den Rausch.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋजीषी: having barley-meal (epithet of Indra)
• ऋजीषी: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: ऋजीषिन् (प्रातिपदिक) < ऋजीष (यव/धान्य-चूर्ण, ‘barley-meal’)

• वज्री: wielder of the thunderbolt
• वज्री: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक) < वज्र

• वृषभः: the bull (strong one)
• वृषभः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• तुराषाट्: overpowering in battle; victorious
• तुराषाट्: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: तुराषाट् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्राय)

• छुष्मी: vigorous, mighty
• छुष्मी: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: छुष्मिन् (प्रातिपदिक) < छुष्म (बल/तेज)

• राजा: king
• राजा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• वृत्रहा: slayer of Vṛtra
• वृत्रहा: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृत्रहन् (प्रातिपदिक; ‘वृत्र’ + ‘हन्’)

• सोमपावाः: Soma-drinker
• सोमपावाः: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सोमपावन् (प्रातिपदिक; ‘सोम’ + √पा ‘to drink’)

• युक्त्वा: having yoked
• युक्त्वा: पूर्वक्रिया (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Verb (absolutive)
• Root: √युज् (योजने)

• हरिभ्याम्: with the two bay steeds
• हरिभ्याम्: करण
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• उप: near, towards
• उप: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: उप

• यासत्: may he come/go
• यासत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √या (प्रापणे/गत्यर्थे)

• अर्वाङ्: hither, towards us
• अर्वाङ्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable/Adjective (directional)
• Root: अर्वाञ्च् (प्रातिपदिक)

• माध्यंदिने: at midday
• माध्यंदिने: अधिकारण
• Type: Noun/Adjective used substantively
• Root: माध्यंदिन (प्रातिपदिक) < मध्यंदिन

• सवने: at the pressing (Soma-rite)
• सवने: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: सवन (प्रातिपदिक)

• मत्सत्: may he rejoice/be exhilarated
• मत्सत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मद् (हर्षे/मत्तत्वे)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)