Rig Veda 3.34.3: Mandala 3, Sukta 34, Mantra 3

Sukta 3.34

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रो वृत्रमवृणोच्छर्धनीतिः प्र मायिनाममिनाद्वर्पणीतिः । अहन्व्यंसमुशधग्वनेष्वाविर्धेना अकृणोद्राम्याणाम् ॥

Recitation with translationRig Veda 3.34.3

Transliteration

índro vṛtrám avṛṇoc chárdha-nītiḥ prá māyínām aminād várpa-nītiḥ | áhann ví-aṃsam uśádhak váneṣv āvír dhénā akṛṇod rāmyā́ṇām ||

Translation

Indra entblößte Vṛtra, den Führer des Ansturms; er zerbrach die Gestalten der Māyins, der Zauberer – als Meister rechten Gestaltens. Er erschlug den Verhinderer in den Wäldern und machte die strahlenden Herden sichtbar – die Wonnen, die im Offenen sich bewegen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructor)
• वृत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• अवृणोत्: he split/opened (him)
• अवृणोत्: —
• Type: Verb
• Root: √वृ (वृणोति ‘to cover/obstruct’; here ‘to open/tear apart’ in Vedic usage)

• शर्धनीतिः: the leader/impeller of the host (epithet of Indra)
• शर्धनीतिः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: शर्धनीति (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास: शर्धन् ‘host, troop’ + नीति ‘leading/impulse’)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• मायिनाम्: of the sorcerers/illusionists
• मायिनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मायिन् (प्रातिपदिक)

• अमिनात्: he shattered/destroyed
• अमिनात्: —
• Type: Verb
• Root: √मी/मि (मिनाति ‘to diminish, damage, destroy’)

• वर्पणीतिः: the impeller of forms/strength (epithet of Indra)
• वर्पणीतिः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वर्पणीति (प्रातिपदिक; from वर्पस्/वर्पण ‘form, body, appearance’ + नीति ‘impulse/leading’)

• अहन्: he slew
• अहन्: —
• Type: Verb
• Root: √हन् (हन्ति ‘to strike, slay’)

• व्यम्: Vya (a demon/serpent)
• व्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: व्या (प्रातिपदिक; Vedic form, ‘the encompassing one/serpent’ used as a demon-name)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/निपात)

• उशधक्: Uśadhak (a demon)
• उशधक्: कर्म
• Type: Noun
• Root: उशधक् (प्रातिपदिक; Vedic demon-name; often analyzed as उशध्/उषध् + क्)

• वनेषु: in the woods/forests
• वनेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)

• आविः: openly, manifestly
• आविः: —
• Type: Indeclinable
• Root: आविस्/आविः (अव्यय)

• धेना: with the milch-cow (i.e., as a means; figuratively ‘with the nourishing stream’)
• धेना: करण
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• अकृणोत्: he made
• अकृणोत्: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति ‘to make, do’)

• अद्राम्याणाम्: of the untamed/wild (ones)
• अद्राम्याणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अद्राम्य (प्रातिपदिक; नञ्-समास: a- + द्राम्य ‘tame/settled’; ‘not-tame, wild’)