Adhyaya 3

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे प्रजापतिवंशानुकीर्त्तनं नाम द्वितीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचु / देवानां दानवानां च दैत्यानां चैव सर्वशः / उत्पत्तिं विस्तरेणैव ग्रूहि वैवस्वतेंऽतरे

So heißt es im Śrī Brahmāṇḍa-Mahāpurāṇa, im mittleren Teil, den Vāyu verkündete, im dritten Einleitungsabschnitt: das zweite Kapitel „Verkündung der Linie Prajāpatis“. Die ṛṣis sprachen: „Berichte ausführlich von der Entstehung der Devas, Dānavas und Daityas in der Vaivasvata-Manvantara.“

Verse 2

सूत उवाच धर्म्मस्यैव प्रवक्ष्यामि निसर्गन्तं निबोधत / अरुन्धतीवसुर्जामालंबा भानुर्मरुत्वती

Sūta sprach: „Ich werde die Linie Dharmas darlegen; hört zu: Arundhatī, Vasu, Jāmā, Ālambā, Bhānu und Marutvatī.“

Verse 3

संकल्पा च मुहूर्त्ता च साध्या विश्वा तथैव च / धर्मस्य पत्न्यो दश ता दक्षः प्राचेतसो ददौ

Saṃkalpā, Muhūrttā, Sādhyā, Viśvā und weitere — so waren es zehn Gemahlinnen Dharmas; sie wurden ihm von Dakṣa Prācetasa gegeben.

Verse 4

साध्यापुत्रास्तु धर्मस्य साध्या द्वादशजज्ञिरे / देवेभ्यस्तान्परान्देवान्दैवज्ञाः परिचक्षते

Aus Sādhyā, Dharmas Gemahlin, wurden zwölf Sādhyasöhne geboren; die Kundigen des Göttlichen nennen sie Götter, die selbst die Devas überragen.

Verse 5

ब्राह्मणा वै मुखात्सृष्टा जया देवाः प्रजेप्सया / सर्वे मन्त्रशरीरस्ते समृता मन्वन्तरेष्विह

Die Brāhmaṇas wurden aus dem Mund erschaffen; aus dem Wunsch, Geschöpfe hervorzubringen, erschienen die Devas namens Jayā. Sie alle sind von Mantra-Leib und werden in den Manvantaras erinnert.

Verse 6

दर्शश्च पौर्णमासश्च बृहद्यच्च रथन्तरम् / वित्तिश्चैव विवित्तिश्च आकूतिः कूतिरेव च

Darśa und Paurṇamāsa, ebenso Bṛhad und Rathantara; ferner Vitti, Vivitti, Ākūti und Kūti—dies sind heilige Namen des Yajña.

Verse 7

विज्ञाता चैव विज्ञातो मनो यज्ञस्तथैव च / नामान्येतानि तेषां वै यज्ञानां प्रथितानि च

Vijñātā und Vijñāta, ebenso der Mano-Yajña; dies sind wahrlich die berühmten Namen jener Yajñas.

Verse 8

ब्रह्मशापेन तेजाताः पुनः स्वायंभुवे जिताः / स्वारोचिषे वै तुषिताः सत्यश्चैवोत्तमे पुनः

Durch Brahmās Fluch verloren sie ihren Glanz; und im Manvantara des Svāyaṃbhuva wurden sie wiederum besiegt. Im Manvantara des Svārociṣa hießen sie Tuṣita, und im Manvantara des Uttama wurden sie erneut als Satya bekannt.

Verse 9

तामसे हरयो नाम वैकुण्ठा रेवतान्तरे / ते साध्याश्चाक्षुषे नाम्ना छन्दजा जज्ञिरे सुराः

Im Manvantara des Tāmāsa hießen sie Harayaḥ, und im Manvantara des Revata Vaikuṇṭhas. Im Manvantara des Cākṣuṣa erschienen sie als Sādhya, als Götter, die aus dem Chandas (heiligem Versmaß) geboren sind.

Verse 10

धर्मपुत्रा महाभागाः साध्या ये द्वादशामराः / पूर्वं समनुसूयन्ते चाक्षुषस्यान्तरे मनोः

Jene zwölf Sādhya-Unsterblichen, hochbegnadet und Söhne Dharmas, werden seit jeher im Manvantara des Manu Cākṣuṣa mitgezählt.

Verse 11

स्वारोचिषेंऽतरे ऽतीता देवा ये वै महौजसः / तुषिता नाम ते ऽन्योन्यमूचुर्वै चाक्षुषेंऽतरे

Im Manvantara des Svārociṣa waren die hochglanzvollen Götter bereits vergangen; die Tuṣita genannten sprachen im Manvantara des Cākṣuṣa miteinander.

Verse 12

किञ्चिच्छिष्टे तदा तस्मिन्देवा वै तुषिताब्रुवन् / एतामेव महाभागां वयं साध्यां प्रविश्य वै

Als noch ein wenig übrig war, sprachen die Tuṣita-Götter: „O Hochbegnadete, wir werden eben dort als die Sādhya eintreten.“

Verse 13

मन्वन्तरे भविष्यामस्तन्नः श्रेयो भविष्यति / एवमुक्त्वा तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः

„Wir werden im Manvantara sein; das wird unser Heil sein.“ So sprachen sie und verweilten alle in der Zeit des Manu Cākṣuṣa.

Verse 14

तस्यां द्वादश संभूता धर्मात्स्वायंभुवात्पुनः / नरनारायणो तत्र जज्ञाते पुनरेव हि

Dort entstanden erneut zwölf aus Dharma Svāyaṃbhuva; und ebendort wurden Nara und Nārāyaṇa wahrlich wiedergeboren.

Verse 15

विपश्चिदिन्द्रो यश्चाभूत्तथा सत्यो हरिश्च तौ / स्वारोचिषेंऽतरे पूर्वमास्तां तौ तुषितासुतौ

Vipaścit und Indra sowie Satya und Hari — diese beiden waren einst im Manvantara des Svārociṣa Söhne der Tuṣita.

Verse 16

तुषितानां तु साध्यात्वे नामान्येतानि चक्षते / मनो ऽनुमन्ता प्राणश्च नरो ऽपानश्च वीर्यवान्

Im Sādhya-Zustand der Tuṣita werden diese Namen genannt: Manas, Anumantā, Prāṇa, Nara und der kraftvolle Apāna.

Verse 17

वितिर्नयो हयश्चैव हंसो नारायणस्तथा / विभुश्चापि प्रभुश्चापि साध्या द्वादश जज्ञिरे

Viti, Naya, Haya, Haṃsa, Nārāyaṇa sowie Vibhu und Prabhu — so wurden die zwölf Sādhya geboren.

Verse 18

स्वायंभुवैंऽतरे पूर्वं ततः स्वारो चिषे पुनः / नामान्यासन्पुनस्तानि तुषितानां निबोधत

Zuerst im Manvantara Svāyaṃbhuva und dann erneut im Manvantara Svārociṣa waren die Namen der Tuṣita wieder dieselben; erkennet es.

Verse 19

प्राणापानावुदानश्च समानो व्यान एव च / चक्षुः श्रोत्रं रसो घ्राणं स्पर्शो बुद्धिर्मनस्तथा

Prāṇa, Apāna, Udāna, Samāna und Vyāna; ferner Auge, Ohr, Geschmack, Geruch, Tastsinn, Erkenntnis (buddhi) und Geist (manas).

Verse 20

नामान्येतानि वै पूर्वं तुषितानां स्मृतानि च / वसोस्तु वसवः पुत्राः साध्यानामनुजाः स्मृताः

Diese Namen wurden einst als die der Tuṣita überliefert; und die Vasus, Söhne des Vasu, gelten als die jüngeren Brüder der Sādhya.

Verse 21

धरो ध्रुवश्च सोमश्च आयुश्चैवानलो ऽनिलः / प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः

Dhara, Dhruva, Soma, Ayu, Anala, Anila, Pratyusha und Prabhasa—so werden die acht Vasus gerühmt.

Verse 22

धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यो रजस् तथा / ध्रुवपुत्रो ऽभवत्तात कालो लोकाप्रकालनः

Söhne Dharas waren Dravina, Hutahavya und Rajas; und Dhruvas Sohn, o Lieber, war Kala, der Ordner der Welten.

Verse 23

सोमस्य भगवान्वर्चा बुधश्च ग्रहबौधनः / धरोर्मी कलिलश्चैव पञ्च चन्द्रमसः सुताः

Somas Söhne sind Bhagavanvarcha, Budha, der das Wissen über die Grahas erweckt, sowie Dharormi und Kalila—fünf Söhne des Chandra.

Verse 24

आयस्य पुत्रो वैतण्ड्यः शमः शान्तस्तथैव च / स्कन्दः सनत्कुमारश्च जज्ञे पादेन तेजसः

Ayu hatte die Söhne Vaitandya, Shama und Shanta; und aus einem Anteil des Tejas wurden Skanda und Sanatkumara geboren.

Verse 25

अग्नेः पुत्रं कुमारं तु स्वाहा जज्ञे श्रिया षृतम् / तस्य शाखो विशाखश्च नैगमेयश्च प्रष्टजाः

Svaha gebar Kumara, den Sohn Agnis, erfüllt von der Herrlichkeit Shri; seine Söhne waren Shaka, Vishakha und Naigameya (Prashtaja).

Verse 26

अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रो मनोजवः / अविज्ञान गतिश्चैव द्वौ पुत्रावनिलस्य च

Anilas Gemahlin war Śivā; von ihr wurde der Sohn Manojava geboren. Anila hatte zudem zwei weitere Söhne: Avijñāna und Gati.

Verse 27

प्रत्यूषस्य विदुः पुत्रमृषिं नाम्नाथ देवलम् / द्वौ पुत्रौ देवलस्यापि क्षमावन्तौ मनीषिणौ

Man weiß, dass Pratyūṣas Sohn der ṛṣi namens Devala war. Auch Devala hatte zwei Söhne, geduldig und weise.

Verse 28

बृहस्पतेश्तु भगिनी भुवना ब्रह्मवादिनी / योगसिद्धा जगत्कृत्स्नमशक्ता चरति स्म ह

Bṛhaspatis Schwester Bhuvanā war eine Verkünderin des Brahman. Durch yogische Vollkommenheit wanderte sie ungehindert durch die ganze Welt.

Verse 29

प्रभासस्य तु भार्या सा वसूनामष्टमस्य ह / विश्वकर्मा सुतस्तस्याः प्रजापतिपतिर्विभुः

Sie war die Gemahlin Prabhāsas, des achten der Vasus. Von ihr wurde Viśvakarmā geboren, der Herr der Prajāpatis, der Mächtige.

Verse 30

विश्वेदेवास्तु विश्वाया जज्ञिरे दश विश्रुताः / क्रतुर्दक्षः श्रवः सत्यः कालः मुनिस्तथा

Aus Viśvā gingen die zehn berühmten Viśvedevas hervor: Kratu, Dakṣa, Śrava, Satya, Kāla, Muni und weitere.

Verse 31

पुरूरवो मार्द्रवसो रोचमानश्च ते दश / धर्मपुत्राः सुरा एते विश्वायां जज्ञिरे शुभाः

Purūrava, Mārdravasa und Rocamāna—jene zehn glückverheißenden Devas, Söhne des Dharma, wurden aus Viśvā in der Welt geboren.

Verse 32

मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो भानवो भानुजाः स्मृताः / मुहूर्ताश्च मुहूर्ताया घोषलंबा ह्यजायत

Aus Marutvatī gingen die Marutvant hervor; aus Bhānujā werden die Bhānava genannt; und aus Muhūrtā entstanden die Muhūrta sowie auch Ghoṣalambā.

Verse 33

संकल्पायां तु संजज्ञे विद्वान्संकल्प एव तु / नव वीथ्यस्तु जामायाः पथत्रयमुपाश्रिताः

In Saṃkalpā wurde der Weise namens Saṃkalpa geboren; und die neun vīthi der Jāmā stützten sich auf die drei Pfade.

Verse 34

पृथिवी विषयं सर्वमरुन्धत्यामजायत / एष सर्गः समाख्यातो विद्वान्धर्मस्य शाश्वतः

Aus Arundhatī entstand der ganze Bereich der Erde; so wird dieser Sarga von den Weisen verkündet, die das ewige Dharma kennen.

Verse 35

मुहूर्ताश्चैव तिथ्याश्च प्रतिभिः सह सुव्रताः / नामतः संप्रवक्ष्यामि ब्रुवतो मे निबोधत

O ihr von reinen Gelübden! Die Muhūrta und die Tithi samt den Pratibhi—nun werde ich ihre Namen nennen; hört meine Worte aufmerksam.

Verse 36

अहोरात्रविभागश्च नक्षत्राणि समाश्रितः / मुहुर्त्ताः सर्वनक्षत्रा अहोरात्रभिदस्तथा

Die Einteilung von Tag und Nacht stützt sich auf die Nakṣatras; in allen Nakṣatras zeigen auch die Muhūrtas gleichermaßen die Unterschiede von Tag und Nacht an.

Verse 37

अहोरात्रकलानां तु षडशीत्यधिकाः स्मृताः / रवेर्गति विशेषेण सर्वर्त्तुषु च नित्यशः

Die Kalās von Tag und Nacht gelten als mehr als sechsundachtzig; je nach Besonderheit der Sonnenbewegung bleibt dies in allen Jahreszeiten stets so.

Verse 38

ततो वेदविदश्चैतां गतिमिच्छन्ति पर्वसु / अविशेषेषु कालेषु ज्ञेयः सवितृमानतः

Darum wünschen die Kenner der Veden diese Bewegung an den Parva-Tagen; in Zeiten ohne Besonderheit ist sie nach dem Maß Savitṛs (der Sonne) zu erkennen.

Verse 39

रौद्रः सार्पस्तथा मैत्रः पित्र्यो वासव एव च / आप्यो ऽथ वैश्वदेवश्च ब्राह्मो मध्याह्नसंश्रितः

Raudra, Sārpa, Maitra, Pitrya, Vāsava, Āpya, Vaiśvadeva und Brāhma—diese Muhūrtas sind dem Mittag zugeordnet.

Verse 40

प्राजापत्यस्तथैवेन्द्र इन्द्राग्नी निरृतिस्तथा / वारुणश्च यथार्यम्णो भगश्चापि दिनश्रिताः

Prājāpatya, Aindra, Indrāgnī, Nairṛti, Vāruṇa, Aryaman und Bhaga—auch diese Muhūrtas sind den Abschnitten des Tages zugeordnet.

Verse 41

एते दिनमुहूर्ताश्च दिवाकरविनिर्मिताः / शङ्कुच्छाया विशेषेण वेदितव्याः प्रमाणतः

Dies sind die Muhūrta des Tages, vom Sonnengott festgesetzt; sie sind genau nach den Unterschieden des Schattens des Śaṅku (Gnomon) gemäß dem rechten Maß zu erkennen.

Verse 42

अजैकपादहिर्बुध्न्यः पूषाश्वियमदेवताः / आग्नेयश्चापि विज्ञेयः प्राजापत्यस्तथैव च

Ajaikapād und Ahirbudhnya, ebenso Pūṣā, die Aśvin und der Gott Yama sind die Gottheiten; ebenso sind auch das Āgneya und das Prājāpatya zu erkennen.

Verse 43

सौम्यश्चापि तथादित्यो बार्हस्पत्यश्च वैष्मवः / सावित्रश्च तथा त्वाष्ट्रो वायव्यश्चेति संग्रहः

Saumya und Āditya, Bārhaspatya und Vaiṣṇava; ebenso Sāvitra, Tvāṣṭra und Vāyavya—dies ist die Zusammenfassung.

Verse 44

एते रात्रेर्मुहूर्त्ताः स्युः क्रमोक्ता दश पञ्च च / इन्दोर्गत्युदया ज्ञेया नाडिका आदितस्तथा

Dies sind die Muhūrta der Nacht, der Reihe nach genannt—fünfzehn. Nach dem Lauf und Aufgang des Mondes sind sie zu erkennen; ebenso ist von Anfang an die Nāḍikā zu bestimmen.

Verse 45

कालावस्थास्त्विमास्त्वेते मुहूर्त्ता देवताः स्मृताः / सर्वग्रहाणां त्रीण्येव स्थानानि विहितानि च

Diese Zeit-Zustände gelten als die Gottheiten der Muhūrta; und für alle Graha (Planeten) sind nur drei Standorte festgesetzt.

Verse 46

दक्षिणोत्तरमध्यानि तानि विद्याद्यथाक्रमम् / स्थानं जारद्गवं सध्ये तथैरावतमुत्तरम्

Man soll sie der Reihe nach als südlich, nördlich und mittig erkennen. In der Mitte liegt der Ort Jāradgava, und im Norden befindet sich Airāvata (die vīthī).

Verse 47

वैश्वानरं दक्षिणतो निर्दिष्टमिह तत्त्वतः / अश्विनी कृत्तिका याम्यं नागवीथीति विश्रुता

Hier wird in Wahrheit Vaiśvānara im Süden bezeichnet. Aśvinī und Kṛttikā liegen im yāmya (südlichen) Bereich, der als Nāgavīthī berühmt ist.

Verse 48

ब्राह्मं सौम्यं तथार्द्रा च गजवीथीति शब्दिता / पुष्याश्लेषे तथादित्यं वीथी चैरावती मता

Brāhma, Saumya und Ārdrā werden Gajavīthī genannt. Und Āditya zusammen mit Puṣya und Āśleṣā gilt als die vīthī Airāvatī.

Verse 49

तिस्रस्तु विथयो ह्येता उत्तरो मार्ग उच्यते / पूर्वोत्तरे च फल्गुन्यौ मघा चैवार्षभी स्मृता

Diese drei vīthī heißen Uttaro Mārga, der nördliche Pfad. Und im Nordosten (pūrvottara) werden die beiden Phalgunī und Maghā als Ārṣabhī (vīthī) erinnert.

Verse 50

हस्तश्चित्रा तथा स्वाती गोवीथीति तु शब्दिता / ज्येष्ठा विशाखानुराधा वीथी जारद्गवी मता

Hasta, Citrā und Svātī werden Govīthī genannt. Und Jyeṣṭhā, Viśākhā und Anurādhā gelten als die vīthī Jāradgavī.

Verse 51

एतास्तु वीथयस्तिस्रो मध्यमो मार्ग उच्यते / मूलं पूर्वोत्तराषाढे अजवीथ्याभिशब्दिते

Dies sind die drei vīthi; sie heißen der «mittlere Pfad». In Pūrvottarāṣāḍhā ist die Nakṣatra Mūla als «Ajavīthī» bekannt.

Verse 52

श्रवणं च धनिष्ठा च मार्गी शतभिषक्तथा / वैश्वानरी भाद्रपदे रेवती चैव कीर्त्तिता

Śravaṇa und Dhaniṣṭhā sowie Śatabhiṣak heißen «mārgī». Im Bhādrapada werden auch Vaiśvānarī und Revatī als berühmt gepriesen.

Verse 53

एतास्तु वीथयस्तिस्रो दक्षिणे मार्ग उच्यते / अष्टाविशति याः कन्या दक्षः सोमाय ता ददौ

Diese drei vīthi heißen der «südliche Pfad». Die achtundzwanzig Jungfrauen gab Dakṣa dem Soma (Candra).

Verse 54

सर्वा नक्षत्रनाम्न्यस्ता ज्यौतिषे परिकीर्त्तिताः / तासामपत्यान्यभवन्दीप्तयो ऽमिततेजसः

All diese, die Namen von Nakṣatras tragen, werden in der Jyotiṣa-Lehre gepriesen. Ihre Nachkommen wurden strahlend, von unermesslicher Leuchtkraft.

Verse 55

यास्तु शेषास्तदा कन्याः प्रतिजग्राह कश्यपः / चतुर्दशा महाभागाः सर्वास्ता लोकमातरः

Die damals übrigen Jungfrauen nahm Kaśyapa an. Diese vierzehn, hochbegnadet, sind allesamt Mütter der Welten (Lokamātā).

Verse 56

अदितिर्दितिर्दनुः काष्ठारिष्टानायुः खशा तथा / सुरभिर्विनता ताम्रा मुनिः क्रोधवशा तथा

Aditi, Diti, Danu, Kastha, Arishta, Anayu und Khasha; ebenso Surabhi, Vinata, Tamra, Muni und Krodhavasha—sie alle waren Gemahlinnen des Prajapati.

Verse 57

कद्रूर्माता च नागानां प्रजास्तासां निबोधत / स्वायंभुवे ऽन्तरे तात ये द्वादश सुरोत्तमाः

Kadru war die Mutter der Nagas; erkenne ihre Nachkommenschaft. O Kind, im Manvantara des Svayambhuva gab es zwölf erhabenste Götter.

Verse 58

वैकुण्ठा नाम ते साध्या बभूवुश्चाक्षुषेंऽतरे / उपस्थितेंऽतरे ह्यस्मिन्पुनर्वैवस्वतस्य ह

Die Sādhya, die den Namen „Vaikuntha“ tragen, erschienen im Manvantara des Cākṣuṣa; und wenn dieser Zeitraum eintritt, folgt wiederum das Manvantara des Vaivasvata.

Verse 59

आराधिता आदित्या ते समेत्योचुः परस्परम् / एतामेव महाभागामदितिं संप्रविश्य वै

Die Ādityas, durch Verehrung besänftigt, kamen zusammen und sprachen zueinander: „Lasst uns in diese hochbegnadete Aditi eingehen (um aus ihr geboren zu werden).“

Verse 60

वैवस्वतेंऽतरे ह्यस्मिन्योगादर्द्धेन तेजसा / गच्छेम पुत्रतामस्यास्तन्नः श्रेयो भविष्यति

In diesem Manvantara des Vaivasvata wollen wir durch die Kraft des Yoga, mit der Hälfte unseres Glanzes, ihre Sohnschaft erlangen; das wird uns zum Heil gereichen.

Verse 61

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे वर्त्तमानेंऽतरे तदा / जज्ञिरे द्वादशादित्या मारीयात्कश्यपात्पुनः

Nachdem dies so gesprochen war, in jener Zwischenzeit; wurden erneut die zwölf Ādityas geboren, von Kaśyapa durch die Tochter Marīci’s.

Verse 62

शतक्रतुश्च विष्णुश्च जज्ञाते पुनरेव हि / वैवस्वतेंऽतरे ह्यस्मिन्नरनारायणौ तदा

Śatakratu (Indra) und Viṣṇu wurden wahrlich ebenfalls wiedergeboren; in diesem Vaivasvata-Manvantara erschienen sie damals als Nara und Nārāyaṇa.

Verse 63

तेषामपि हि देवानां निधनोत्पत्तिरुच्यते / यथा सूर्यस्य लोके ऽस्मिन्नुदयास्तमयावुभौ

Auch von jenen Göttern heißt es, es gebe Entstehen und Vergehen; wie in dieser Welt die Sonne sowohl Aufgang als auch Untergang hat.

Verse 64

दृष्टानुश्रविके यस्मात्सक्ताः शब्दादिलक्षणे / अष्टात्मके ऽणिमाद्ये च तस्मात्ते जज्ञिरे सुराः

Weil sie am Gesehenen und Gehörten hingen, an Merkmalen wie Klang und anderem, und an den acht Siddhis wie aṇimā; darum wurden sie als Suras (Götter) geboren.

Verse 65

इत्येष विषये रागः संभूत्याः कारणं स्मृतम् / ब्रह्मशापेन संभूता जयाः स्वायंभुवे जिताः

So gilt die Anhaftung an die Gegenstände als Ursache des Entstehens; die ‘Jaya’, durch Brahmās Fluch hervorgebracht, wurden im Svāyambhuva-Manvantara besiegt.

Verse 66

स्वारोचिषे वै तुषिताः सत्यश्चैवोत्तमे पुनः / तामसे हरयो देवा जाताश्चा रिष्टवे तु वै

Im Manvantara des Svārociṣa erschienen die Götter Tuṣita und Satya; und im Manvantara des Uttama werden sie erneut genannt. Im Manvantara des Tāmasa wurden die Haraya-Götter geboren, und auch um Ariṣṭa willen offenbarten sich die Götter.

Verse 67

वैकुण्ठाश्चाश्रुषे साध्या आदित्याः सप्तमे पुनः / धातार्यमा च मित्रश्च वरुणोंऽशो भगस्तथा

Im Manvantara des Āśruṣa gab es die Götter Vaikuṇṭha und die Sādhya; und im siebten Manvantara erschienen die Āditya: Dhātā, Aryamā, Mitra, Varuṇa, Aṃśa und Bhaga.

Verse 68

इन्द्रो विवस्वान्पूषा च पर्जन्यो दशमः स्मृतः / ततस्त्वष्टा ततो विष्णुरजघन्यो जघन्यजः

Indra, Vivasvān, Pūṣā und Parjanya—sie werden als der zehnte (unter den Āditya) erinnert. Danach kommen Tvaṣṭā, danach Viṣṇu; und auch Ajaghanya und Jaghanyaja werden genannt.

Verse 69

इत्येते द्वादशादित्याः कश्यपस्य सुता विभोः / सुरभ्यां कश्यपाद्रुद्रा एकादश विजज्ञिरे

So sind diese zwölf Āditya die Söhne des mächtigen Kaśyapa. Von Surabhī wurden durch Kaśyapa elf Rudras geboren.

Verse 70

महादेवप्रसादेन तपसा भाविता सती / अङ्गारकं तथा सर्पं निरृतिं सदसत्पतिम्

Durch die Gnade Mahādevas, durch Askese gereift, wurde jene Satī (Surabhī) erfüllt von Kraft; und sie gebar Aṅgāraka, Sarpa, Nirṛti und Sadasatpati.

Verse 71

अचैकपादहिर्बुध्न्यौ द्वावेकं च ज्वरं तथा / भुवनं चेश्वरं मृत्युं कपालीति च विशुतम्

Acaikapāda und Ahirbudhnya—zwei; dazu einer namens Jvara. Ebenso sind die Namen Bhuvana, Īśvara, Mṛtyu und Kapālī weithin bekannt.

Verse 72

देवानेकादशैतांस्तु रुद्रांस्त्रिभुवनेश्वरान् / तपसोग्रेण महाता सुरभिस्तानजीजनत्

Durch die Kraft großer, glühender Askese gebar Surabhi jene elf Rudras, die Herren der drei Welten.

Verse 73

ततो दुहितरावन्ये सुरभिर्देव्यजायत / रोहिणी चैव सुभगां गान्धवी च यशस्विनीम्

Daraufhin wurden der Göttin Surabhi noch zwei Töchter geboren: die glückverheißende Rohiṇī und die ruhmreiche Gāndhavī.

Verse 74

रोहिण्या जज्ञिरे कन्याश्चतस्रो लोकविश्रुताः / सुरूपा हंसकाली च भद्रा कामदुघा तथा

Aus Rohiṇī wurden vier Töchter geboren, in der Welt berühmt: Surūpā, Haṃsakālī, Bhadrā und Kāmadughā.

Verse 75

सुषुवे गाः कामदुघा सुरूपा तनयद्वयम् / हंसकाली तु महिषान्भद्रायस्त्वविजातयः

Kāmadughā gebar die Kühe; Surūpā gebar zwei Söhne. Haṃsakālī gebar Büffel; und aus Bhadrā ging eine andere Nachkommenschaft hervor, Avijāta genannt.

Verse 76

विश्रुतास्तु महाभागा गान्धर्व्या वाजिनः सुताः / उच्चैःश्रवादयो जाताः खेचरास्ते मनोजवाः

Die hochbegnadeten Söhne Vājinas, aus Gandharvī geboren, wurden weithin berühmt; Uccaiḥśravā und die anderen entstanden als Himmelswanderer, schnell wie der Gedanke.

Verse 77

श्वेताः शोणाः पिशङ्गास्च सारङ्गा हरि तार्जुनाः / उक्ता देवोपवाह्यास्ते गान्धर्वियोनयो हयाः

Man sagt, sie seien weiß, rot, gelblich, gescheckt, goldgrün und tārjuna gewesen; diese Pferde, aus der Gandharvī-Linie geboren, gelten als würdig, die Götter zu tragen.

Verse 78

भूयो जज्ञे सुरभ्यास्तु श्रीमांश्चन्द्रप्रभो वृषः / स्रग्वी ककुद्मान्द्युतिमा नमृतालयसंभवः

Dann wurde aus Surabhī erneut ein herrlicher Stier geboren, leuchtend wie der Glanz des Mondes; mit Blumengirlande, mit hervortretendem Höcker, strahlend, und nicht aus der Wohnstatt des Amṛta entsprossen.

Verse 79

सुरभ्यनुमते दत्तो ध्वजो माहेश्वरस्तु सः / इत्येते कश्यपसुता रुद्रादित्याः प्रकीर्त्तिताः

Mit Surabhīs Zustimmung wurde er als Banner Maheśvaras gegeben; so werden diese Söhne Kaśyapas als Rudrādityas gerühmt.

Verse 80

धर्मपु पुत्राः स्मृताः साध्या विश्वे च वसवस्तथा / यथेन्धनवशाद्वह्निरेकस्तु बहुधा भवेत्

Die Sādhyas, die Viśves und die Vasus gelten als Söhne Dharmas; wie ein einziges Feuer, das je nach Brennstoff in vielerlei Gestalten erscheint.

Verse 81

भवत्येकस्तथा तद्वन्मूर्त्तीनां स पिता महः / एको ब्रह्मान्तकश्चैव पुरुषश्चैति तत्र यः

Er ist der Eine; er ist der große Vater aller Gestalten. Dort wird der Eine Brahmā, Antaka und Puruṣa genannt.

Verse 82

एकस्यैताः स्मृतास्तिस्रस्तनवस्तु स्वयंभुवः / ब्राह्मी च पौरुषी चैव कालाख्या चेति ताः स्मृताः

Vom einen Svayambhū werden drei Leiber überliefert: Brāhmī, Pauruṣī und der sogenannte Kālākhyā.

Verse 83

या तत्र राजसी तस्य तनुः सा वै प्रजाकरी / मता सा या तु कालाख्या प्रजाक्षयकरी तु सा

Unter ihnen gilt sein rajasischer Leib als der, der die Geschöpfe hervorbringt; doch der Leib namens Kālākhyā bewirkt ihr Vergehen.

Verse 84

सात्त्विकी पौरुषी या तु सा तनुः पालिका स्मृता / राजसी ब्रह्मणो या तु मारीचः कश्यपो ऽभवत्

Der sattvische Pauruṣī-Leib gilt als der Bewahrende. Und aus dem rajasischen Leib Brahmās gingen Marīci und Kaśyapa hervor.

Verse 85

तामसी चान्तकृद्या तु तदंशो विष्णुरुच्यते

Und der tamasische Leib, der das Ende bewirkt: sein Anteil wird Viṣṇu genannt.

Verse 86

त्रैलोक्ये ताः स्मृतास्तिस्रस्तनवो वै प्रजाकरी / मता सा या तु कालाख्या प्रजाक्षयकरी तु सा

In den drei Welten gedenkt man dreier Gestalten als Hervorbringer der Wesen; doch die, die Kāla, die Zeit, heißt, gilt als die, welche die Wesen verzehrt.

Verse 87

सृजत्यथानुगृह्णाति तथा संहरति प्रजाः / एवमेताः स्मृतास्तिस्रस्तनवो हि स्वयंभुवः

Er erschafft die Wesen, dann erweist er Gnade und ebenso zieht er sie wieder ein; so werden die drei Gestalten des Svayambhū, des Selbstseienden, erinnert.

Verse 88

प्राजापत्या च रौद्रा च वैष्णवी चेति तास्त्रिधा / एतास्तन्वः स्मृता देवा धर्मशास्त्रे पुरातने

Sie sind dreifach: prājāpatya, raudra und vaiṣṇavī; im alten Dharmaśāstra werden diese Gestalten als göttlicher Natur erinnert.

Verse 89

सांख्ययोगरतैर्धीरैः पृथगेकार्थदर्शिभिः / अभिजातिप्रभावज्ञैर्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

So sprechen die standhaften Weisen, dem Sāṃkhya und dem Yoga zugetan: obgleich sie unterscheiden, schauen sie einen einzigen Sinn; sie kennen die Wirkung der Herkunft und sind Seher der Wahrheit.

Verse 90

एकत्वेन पृथक्त्वेन तासु भिन्नाः प्रजास्त्विमाः / इदं परमिदं नेति ब्रुवते भिन्नदर्शिनः

Je nach Sicht auf Einheit oder Getrenntheit unterscheiden sich diese Wesen in jenen Gestalten; die verschieden Schauenden sagen: „Dies ist das Höchste, dies nicht.“

Verse 91

ब्रह्माणां कारणं के चित्केचिदाहुः प्रजापतिम् / केचिद्भवं परत्वेन प्राहुर्विष्णुं तथापरे

Einige nennen Prajāpati die Ursache des Weltalls; andere verkünden Bhava (Śiva) als das Höchste, und wieder andere Viṣṇu.

Verse 92

अभिज्ञानेन संभूताः सक्तारिष्टविचेतसः / सत्त्वं कालं च देशं च कार्यं चावेक्ष्य कर्म च

Aus Erkenntnis hervorgegangen, doch im Geist durch Anhaftung und Furcht gebunden, betrachten sie Sattva, Zeit, Ort, Werk und Handlung.

Verse 93

कारणं तु स्मृता ह्येते नानार्थेष्विह देवताः / एकं प्रशंसमानस्तु सर्वानेवप्रशसति

Hier gelten diese Gottheiten in vielfältigem Sinn als Ursache; doch wer einen preist, preist in Wahrheit alle.

Verse 94

एकं निन्दति यस्त्वेषां सर्वानेव स निन्दति / न प्रद्वेषस्ततः कार्यो देवतासु विजानता

Wer einen von ihnen tadelt, tadelt alle; darum soll der Wissende keinen Hass gegen die Gottheiten hegen.

Verse 95

न शक्या ईश्वराज्ञातुमैश्वर्येण व्यवस्थिताः / एकत्वात्स त्रिधा भूत्वा संप्रमोहयति प्रजाः

Der Wille des Herrn ist nicht zu erkennen, denn er steht in seiner Souveränität; als Einer wird er dreigestaltig und verwirrt so die Geschöpfe.

Verse 96

एतेषां वै त्रयाणां तु विचिन्वन्त्यन्तरं जनाः / जिज्ञासवः परीहन्ते सक्ता दुष्टा विचेतसः

Zwischen diesen dreien suchen die Menschen Unterschiede. Selbst Wissbegierige verirren sich; die Anhaftenden, Verderbten und geistig Verwirrten werden betört.

Verse 97

इदं परमिदं नेति संरंभाद्भिन्नदर्शिनः / यातुधाना विशेषा ये पिशाचाश्चैव नान्तरम्

Aus Starrsinn: „Dies ist das Höchste, dies nicht“, werden sie zu Anderssehenden. Selbst in besonderen Gestalten wie Yātudhānas und Piśācas gibt es in Wahrheit keinen Unterschied.

Verse 98

एकः स तु पृथक्त्वेन स्वयं भूत्वा च तिष्ठति / गुणमात्रात्मिकाभिस्तु तनुभिर्मोहयन्प्रजाः

Er ist der Eine; und doch, als wäre er getrennt, wird er aus sich selbst und bleibt. Durch Leiber, die nur aus Guṇas bestehen, betört er die Geschöpfe.

Verse 99

तेष्वेकं यजते यो वै स तदा यजते त्रयम् / तस्माद्देवास्त्रयो ह्येते नैरन्तर्येणधिष्टताः

Wer unter ihnen einen verehrt, verehrt damit die drei. Darum sind diese drei Götter ohne Unterbrechung in ein und demselben Grund verankert.

Verse 100

तस्मात्पृथक्त्वमेकत्वं संख्या संख्ये गतागतम् / अल्पत्वं वा बहुत्वं वा तेषु को ज्ञातुमर्हति

Darum: Trennung oder Einheit in ihnen, das Hin und Her von Zahl und Zählung, Weniges oder Vieles — wer vermag dies gewiss zu erkennen?

Verse 101

तस्मात्सृष्ट्वानुगृह्णति ग्रसते चैव सर्वशः / गुणात्मकत्ववै कल्पये तस्मादेकः स उच्यते

Darum erschafft Er und gewährt Gnade, und ebenso verschlingt Er alles überall. Man denkt Ihn als Wesen aus den Guṇas; deshalb wird Er der Eine genannt.

Verse 102

रुद्रं ब्रह्माणमिन्द्रं च लोकपालानृषीन्मनून् / देवं तमेकं बहुधा प्राहुर्नारायणं द्विजाः

Rudra, Brahmā, Indra, die Weltenhüter, die ṛṣis und die Manus: diesen einen Gott verkünden die Zweimalgeborenen auf vielerlei Weise als Nārāyaṇa.

Verse 103

प्राजापत्या च रौद्री च तनुर्या चैव वैष्णवी / मन्वन्तरेषु वै तिस्र आवर्त्तन्ते पुनः पुनः

Die prājāpatya-, die raudrī- und die vaiṣṇavī-Gestalt: diese drei Erscheinungsformen kehren in den Manvantaras immer wieder zurück.

Verse 104

क्षेत्रज्ञा अपि चान्ये ऽस्य विभोर्जायन्त्यनुग्रहात् / तेजसा यशसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च

Durch die Gnade dieses Erhabenen entstehen auch andere Kenner des Feldes (kṣetrajñas), ausgestattet mit Glanz, Ruhm, Einsicht, offenbartem Wissen und Kraft.

Verse 105

जायन्ते तत्समाश्चैव तानपीमान्निबोधत / राजस्या ब्रह्मणोंऽशेन मारीचः कश्यपो ऽभवत्

Auch andere, Ihm ähnliche, entstehen — erkennt auch sie. Aus dem rajasischen Anteil Brahmās wurde Marīci zu Kaśyapa.

Verse 106

तामस्यास्तस्य चांशेन कालो रुद्रः स उच्यते / सात्त्विक्याश्च तथांशेन यज्ञो विष्णुरजा यत

Aus seinem tamasischen Anteil heißt es, dass die Zeit Rudra ist; und aus seinem sattvischen Anteil erscheint Vishnu als Gestalt des Yajña.

Verse 107

त्रिषु कालेषु तस्यैता ब्रह्ममस्तनवो द्विजाः / मन्वन्तरेष्विह स्रष्टुमावर्त्तन्ते पुनः पुनः

In den drei Zeiten sind dies die großen Gestalten Brahmas, o Dvijas; und in den Manvantaras kehren sie immer wieder zurück, um zu erschaffen.

Verse 108

मन्वन्तरेषु सर्वेषु प्रजाः स्थावरजङ्गमाः / युगादौ सकृदुत्पन्नास्तिष्ठन्तीहाप्रसंयमात्

In allen Manvantaras entstehen die unbeweglichen und beweglichen Geschöpfe einmal zu Beginn des Yuga und bleiben hier, da die Zügel der Auflösung noch nicht greifen.

Verse 109

प्राप्ते प्राप्ते तु कल्पान्ते रुद्रः संहरति प्रजाः / कालो भूत्वा युगात्मासौ रुद्रः संहरते पुनः

Jedes Mal, wenn das Ende des Kalpa eintritt, zieht Rudra die Geschöpfe ein und vernichtet sie; als Kāla, die Seele des Yuga, zerstört derselbe Rudra erneut.

Verse 110

संप्राप्ते चैव कल्पान्ते सप्तरशिमर्दिवाकरः / भूत्वा संवर्त्तकादित्यस्त्रींल्लोकांश्च दहत्युत

Wenn das Ende des Kalpa eintritt, nimmt der siebenspeichige Divākara die Gestalt des Samvartaka-Āditya an und verbrennt auch die drei Welten.

Verse 111

विष्णुः प्रजानुग्रहकृत्सदा पालयति प्रजाः / तस्यां तस्यामवस्थायां तत उत्पाद्य कारणम्

Vishnu, stets gnadenvoll zu den Geschöpfen, behütet die Wesen. In jedem Zustand ist Er selbst die Ursache jener Hervorbringung.

Verse 112

सत्त्वोद्रिक्ता तु या प्रोक्ता ब्रह्मणः पौरुषी तनुः / तस्याशेन च विज्ञेयो मनोः स्वायंभुवेन्तरे

Die männliche Gestalt Brahmas, von der gesagt wird, dass Sattva in ihr überwiegt: Durch ihren Anteil ist dies im Manvantara des Svayambhuva-Manu zu erkennen.

Verse 113

आकृत्यां मनसा देव उत्पन्नः प्रथमं विभुः / ततः पुनः स वै देवः प्राप्ते स्वारोचिषे ऽन्तरे

Der allmächtige Deva entstand zuerst in einer vom Geist gebildeten Gestalt. Dann, als das Manvantara des Svarocisa eintrat, offenbarte sich derselbe Deva erneut.

Verse 114

तुषितायां समुत्पन्नो ह्यजितस्तुषितैः सह / औत्तमे ह्यन्तरे वापि ह्यजितस्तु पुनः प्रभुः

Unter den Tusita-Göttern entstand Ajita zusammen mit den Tusitas. Und auch im Manvantara des Uttama offenbarte sich der Herr Ajita erneut.

Verse 115

सत्यायामभवत्सत्यः सह सत्यैः सुरोत्तमैः / तामसस्यातरे चापि स देवः पुनरेव हि

Unter den Satya-Göttern erschien der Deva Satya zusammen mit den erhabenen Suras, die «Satya» genannt werden. Und auch im Manvantara des Tamasa offenbarte sich derselbe Deva gewiss erneut.

Verse 116

हरिण्यां हरिभिः सार्द्धं हरिरेव बभूव ह / वैवस्वतेन्तरे चापि हरिर्देवेः पुनस्तु सः

Mit Hariṇyā und in Gemeinschaft der Haris erschien Hari selbst. Auch im Manvantara des Vaivasvata wurde derselbe Hari erneut aus dem Schoß der Göttin geboren.

Verse 117

वैकुण्ठो नामतो जज्ञे विधूतरजसैः सह / मरीचात्कश्यपाद्विष्णुरदित्यां संबभूव ह

Er wurde mit dem Namen „Vaikuṇṭha“ geboren, zusammen mit den von Rajas gereinigten Göttern. Von Kaśyapa aus dem Geschlecht Marīcis erschien Viṣṇu im Schoß Aditis.

Verse 118

त्रिभिः क्रमैरिमांल्लोकञ्जित्वा विष्णुस्त्रिविक्रमः / प्रत्यपादयदिन्द्राय दैवतैश्चैव स प्रभुः

Mit drei Schritten besiegte Viṣṇu, der Trivikrama, diese Welten. Jener Herr gab Indra, zusammen mit den Göttern, sein Reich zurück.

Verse 119

इत्येतास्तनवो जाता व्यतीताः सप्तसप्तसु / मन्वन्तरेष्वतीतेषु याभिः संरक्षिताः प्रजाः

So wurden diese Gestalten der Inkarnation geboren und vergingen in den vergangenen Manvantaras, je sieben und sieben; durch sie wurden die Geschöpfe behütet.

Verse 120

यस्माद्विश्वमिदं सर्वं जायते लीयते पुनः / यस्यांशेनामराः सर्वे जायन्ते त्रिदिवेश्वराः

Aus Ihm entsteht dieses ganze Universum und in Ihm löst es sich wieder auf; aus einem Anteil von Ihm werden alle Unsterblichen geboren, die Herren des Himmels.

Verse 121

वर्द्धन्ते तेजसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च / यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा

Diejenigen, die durch Tejas, Einsicht, gehörte heilige Lehre und Kraft wachsen; jedes Wesen, das Vibhūti, Śrī und Stärke besitzt, erstrahlt eben so.

Verse 122

तत्तदेवावगच्छध्वं विष्णोस्तेजोंऽशसंभवम् / स एव जायतेंऽशेन केचिदिच्छन्ति मानवाः

Erkennt: Dies entstammt einem Anteil (aṃśa) des Tejas Viṣṇus; Er selbst wird als Anteil geboren, wie es manche Menschen ersehnen.

Verse 123

एके विवदमानास्तु दृष्टान्ताच्च ब्रुवन्ति हि / एषां न विद्यते भेदस्त्रयाणां द्युसदामिह

Einige streiten und sprechen mit Beispielen: Hier gibt es keinen Unterschied zwischen diesen drei Himmelsbewohnern.

Verse 124

जायन्ते पोहयन्त्यं शैरीश्वरा योगमायया

Jene Śairīśvara werden durch Yogamāyā geboren und betören damit auch (die Welt).

Verse 125

तस्मात्तेषां प्रचारे तु युक्तायुक्तं न विद्यते / भूतानुवादिना माद्या मध्यस्था भूतवादिनाम्

Darum gibt es in ihrem Treiben keinen Unterschied zwischen angemessen und unangemessen; sie folgen Reden über Bhūtas, sind dem Rauschtrank ergeben und wirken als Mittler unter den Bhūtavādins.

Verse 126

भूतानुवादिनः सक्तस्त्रयश्चैव प्रवादिनाम् / परीक्ष्य चानुगृह्णन्ति निगृह्णन्ति खलान्स्वयम्

Unter den Erzählern gibt es drei Arten, die an den Berichten über die Wesen hängen; nach Prüfung gewähren sie den Guten Gnade und zügeln die Bösen aus eigener Hand.

Verse 127

मत्तः पूर्व्वे च ते तस्मात्प्रभवश्च ततो ऽधिकाः / तथाधिकरणैरतैर्यथा तत्त्वनिदर्शकाः

Sie sind sogar vor mir; daher geht ihr Ursprung von mir aus, und doch gelten sie als noch erhabener; sie ruhen in Grundlagen, die die Wahrheit des Tattva aufzeigen.

Verse 128

देवानां देवभूताश्च ते वै सर्वप्रवर्त्तकाः / कर्म्मणां महतां ते हि कर्त्तारो जगदीश्वराः

Sie sind Götter selbst für die Götter; sie sind die Beweger von allem. Die großen Werke vollbringen sie, die Herren der Welt.

Verse 129

श्रुतिज्ञैः कारणैरेतैश्चतुर्भिः परिकीर्त्तिताः / बालिशास्ते न जानन्ति दैवतानि प्रभागशः

Die Kenner der Śruti haben diese vier Ursachen verkündet; doch die Unverständigen erkennen die Gottheiten nicht nach ihren Einteilungen und Graden.

Verse 130

इमं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं योगेश्वरान्प्रति / कुर्याद्योगबलं प्राप्य तैश्च सर्वैर्महांश्चरेत्

Hier wird dieser Śloka an die Yogēśvaras gerichtet angeführt: Hat man die Kraft des Yoga erlangt, so handle man so und wandle in Größe mit ihnen allen.

Verse 131

प्राप्नुयाद्विषयांश्चैव पुनश्चोर्द्ध्व तपश्चरेत् / संहरेत पुनः सर्व्वान्सूर्य्यो ज्योतिर्गणानिव

Er erlangt auch die Gegenstände der Sinne und steigt dann wieder empor, um Askese zu üben. Danach zieht er alles erneut in sich zurück, wie die Sonne ihre Scharen von Lichtstrahlen sammelt.