Shloka 112
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
सत्त्वोद्रिक्ता तु या प्रोक्ता ब्रह्मणः पौरुषी तनुः / तस्याशेन च विज्ञेयो मनोः स्वायंभुवेन्तरे
Transliteration
sattvodriktā tu yā proktā brahmaṇaḥ pauruṣī tanuḥ / tasyāśena ca vijñeyo manoḥ svāyaṃbhuventare
Translation
Die männliche Gestalt Brahmas, von der gesagt wird, dass Sattva in ihr überwiegt: Durch ihren Anteil ist dies im Manvantara des Svayambhuva-Manu zu erkennen.
Word by Word
सत्त्व-उद्रिक्ताpredominant in sattva
सत्त्व-उद्रिक्ता:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक) + उद्रिक्त (उद्+रिच् धातु-जन्य कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (qualifier) तन्वाः
तुbut; indeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formसमुच्चय/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
याwhich (she)
या:
कर्ता (Karta/Subject of ‘proktā’)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
प्रोक्ताis declared; is said
प्रोक्ता:
क्रियाविशेष्य/विधेय (Predicate: ‘is said’)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
पौरुषीman-like; personal
पौरुषी:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootपौरुषी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier) तन्वाः
तनुःbody; form
तनुः:
कर्ता/विधेय (Subject/predicate head)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
अंशेनby a portion; as a part
अंशेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootअंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
विज्ञेयःis to be known
विज्ञेयः:
विधेय (Predicate: should be known)
TypeVerb
Rootवि + ज्ञा (धातु)
Formतव्यत्/य-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: ‘to be known’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मनोःof Manu
मनोः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
स्वायंभुव-अन्तरेin the Svāyambhuva manvantara
स्वायंभुव-अन्तरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; ‘स्वायंभुवस्य अन्तरम्’ (in the Svāyambhuva manvantara)