Shloka 34
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
पृथिवी विषयं सर्वमरुन्धत्यामजायत / एष सर्गः समाख्यातो विद्वान्धर्मस्य शाश्वतः
Transliteration
pṛthivī viṣayaṃ sarvamarundhatyāmajāyata / eṣa sargaḥ samākhyāto vidvāndharmasya śāśvataḥ
Translation
Aus Arundhatī entstand der ganze Bereich der Erde; so wird dieser Sarga von den Weisen verkündet, die das ewige Dharma kennen.
Word by Word
pṛthivīthe Earth
pṛthivī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
viṣayamdomain/object
viṣayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
sarvamentire/all
sarvam:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
arundhatyāmin/through Arundhatī
arundhatyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootarundhatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
ajāyatawas born/was produced
ajāyata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√jan (जन् धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
sargaḥcreation
sargaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
samākhyātaḥhas been described
samākhyātaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ā-√khyā (ख्या धातु) + क्त (भूतकर्मणि कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘has been declared’
vidvānthe wise one
vidvān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Root√vid (विद् धातु) + वसुँ (कृदन्त)
Formविद्वस् (वसुँ-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
dharmasyaof Dharma
dharmasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
śāśvataḥeternal
śāśvataḥ:
Sambandha-anvaya (सम्बन्ध-विशेषण)
TypeAdjective
Rootśāśvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (धर्मस्य)