Adhyaya 41

Verse 1

करधम उवाच । केचिच्छिवं समाश्रित्य विष्णुमाश्रित्य वेधसम् । वर्णयंति परे मोक्षं त्वं तु कस्मात्तु मन्यसे

কৰধমে ক’লে: “কিছুমানে শিৱৰ শৰণ লয়, কিছুমানে বিষ্ণুৰ, আৰু কিছুমানে বেধস (ব্ৰহ্মা)ৰ; আৰু পৰম মোক্ষ বৰ্ণনা কৰে। কিন্তু তুমি মোক্ষৰ সত্য আধাৰ কাক মানা?”

Verse 2

महाकाल उवाच । अपारवैभवा देवास्त्रयोऽप्येते नरर्षभ । योगींद्राणामपि त्वत्र चेतो मुह्यति किं मम

মহাকালে ক’লে: “হে নৰশ্ৰেষ্ঠ, এই তিনিও দেৱ অপাৰ বৈভৱশালী। এই বিষয়ে যোগীন্দ্ৰসকলৰ মনোও বিভ্ৰান্ত হয়—তেন্তে মোৰ কথা ক’ত?”

Verse 3

पुरा किलैवं मुनयो नैमिषारण्यवासिनः । संदिह्यांतः श्रेष्ठतायां ब्रह्मलोकमुपागमन्

পূৰ্বে নৈমিষাৰণ্যত বাস কৰা মুনিসকল ‘শ্ৰেষ্ঠ কোন’ বুলি সন্দেহ কৰি ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল।

Verse 4

तस्मिन्क्षणे विरिंचोऽपि श्लोकं प्रह्वोऽब्रवीत्किल । अनंताय नमस्तस्मै यस्यांतो नोपलभ्यते

সেই মুহূর্ততে বিনয়ভাৱে প্ৰণাম কৰি বিৰিঞ্চ (ব্ৰহ্মা) এই শ্লোক উচ্চাৰণ কৰিলে: “সেই অনন্তক নমস্কাৰ, যাৰ অন্ত কেতিয়াও উপলব্ধ নহয়।”

Verse 5

महेशाय च भक्ते द्वौ कृपायेतां सदा मयि । ततः श्रेष्ठं च तं मत्वा क्षीरोदं मुनयो ययुः

“মহেশ আৰু ভক্ত—এই দুয়ো সদায় মোৰ ওপৰত কৃপা কৰক।” তাৰ পিছত তাক শ্ৰেষ্ঠ বুলি মানি মুনিসকল ক্ষীৰোদ, দুগ্ধসাগৰলৈ গ’ল।

Verse 6

तत्र योगेश्वरः श्लोकं प्रबुध्यन्नमुमब्रवीत् । ब्रह्माणं सर्वभूतेषु परमं ब्रह्मरूपिणम्

তাত যোগেশ্বৰজনে বোধ জাগ্ৰত কৰি এই শ্লোক ক’লে: “সৰ্বভূতৰ অন্তৰত অৱস্থিত ব্ৰহ্মাই পৰম, ব্ৰহ্ম-স্বৰূপধাৰী।”

Verse 7

सदाशिवं च वंदे तौ भवेतां मंगलाय मे । ततस्ते विस्मिता विप्रा अपसृत्य ययुः पुनः

“আৰু মই সদাশিৱক বন্দনা কৰোঁ; সেই দুয়ো মোৰ বাবে মঙ্গলময় হওক।” তাৰপিছত বিস্মিত বিপ্ৰ-মুনিসকল আঁতৰি গৈ পুনৰ প্ৰস্থান কৰিলে।

Verse 8

कैलासे ददृशुः स्थाणुं वदंतं गिरिजां प्रति । एकादश्यां प्रनृत्यानि जागरे विष्णुसद्मनि

কৈলাসত তেওঁলোকে স্থাণু (শিৱ)ক গিৰিজা (পাৰ্বতী)ৰ প্ৰতি কথা ক’তে দেখিলে। আৰু একাদশীত বিষ্ণুৰ ধামত জাগৰণ ৰাতিত নৃত্য-অনুষ্ঠান হৈছিল।

Verse 9

सदा तपस्यां चरामि प्रीत्यर्थं हरिवेधसोः । श्रुत्वेति चापसृत्यैव खिन्नास्ते मुनयोऽब्रुवन्

(তেওঁ ক’লে:) “হৰি আৰু বেধস (ব্ৰহ্মা)ৰ প্ৰীতিৰ বাবে মই সদায় তপস্যা আচৰণ কৰোঁ।” এই কথা শুনি মুনিসকল তৎক্ষণাৎ আঁতৰি গৈ খিন্নচিত্তে ক’লে।

Verse 10

यद्वा देवा न संयांति पारं ये च परस्परम् । तत्सृष्टसृष्टसृष्टेषु गणना काऽस्मदादिषु

যদি দেৱতাসকলেও পৰস্পৰৰ পৰম সীমা নাপায়, তেন্তে সৃষ্টিৰ ওপৰত সৃষ্টিৰ ওপৰত সৃষ্টিত—আমাৰ দৰে সত্তাসকলৰ কি গণনা বা তুলনা থাকিব পাৰে?

Verse 11

उत्तमाधममध्यत्वममीषां वर्णयंति ये । असत्यवादिनः पापास्ते यांति निरयं ध्रुवम्

যিসকলে এই দিৱ্য সত্তাসকলক ‘উত্তম, অধম বা মধ্যম’ বুলি বৰ্ণনা কৰে, সেই পাপী মিছলীয়াসকল নিশ্চিতভাৱে নৰকলৈ যায়।

Verse 12

एवं ते निश्चियामासुर्नैमिषेया स्तपस्विनः । सत्यमेतच्च राजेंद्र ममापीदं मतं स्फुटम्

এইদৰে নৈমিষাৰণ্যৰ তপস্বী ঋষিসকলে সিদ্ধান্ত কৰিলে। “হে ৰাজেন্দ্ৰ, ই নিশ্চয় সত্য; এইয়াই মোৰো স্পষ্ট মত।”

Verse 13

जापकानां सहस्राणि वैष्मवानां तथैव च । शैवानां च विधिं विष्णुं स्थाणुं चाप्यन्वमूमुचन्

জপকাৰীসকলৰ সহস্ৰ সহস্ৰ জন—বৈষ্ণৱ আৰু শৈৱ উভয়েই—বিধি (ব্ৰহ্মা), বিষ্ণু আৰু স্থাণু (শিৱ)কো বিধিমতে অনুসৰণ কৰি ভজনা কৰিলে।

Verse 14

तस्माद्यस्य मनोरागो यस्मिन्देवे भवेत्स्फुटम् । स तं भजेद्विपापः स्यान्ममेदं मतमुत्तमम्

সেয়ে যি দেৱতাত মনৰ অনুৰাগ স্পষ্ট হয়, মানুহে সেই দেৱতাকেই ভজনা কৰক; তাতে সি পাপমুক্ত হয়। এইয়াই মোৰ উত্তম মত।

Verse 15

करंधम उवाच । कानि पापानि विप्रेंद्र यैस्तु संमूढचेतसः । न वेदेषु न धर्मेषु रतिमापद्यते मनः

কৰন্ধম ক’লে: হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, কোনবোৰ পাপৰ ফলত মানুহৰ চিত্ত মোহগ্ৰস্ত হয়, যাতে বেদতো নহয়, ধৰ্মতো নহয়, মনৰ ৰতি জন্মে?

Verse 16

महाकाल उवाच । अधर्मभेदा विज्ञेयाश्चित्तवृत्तिप्रभेदतः । स्थूलाः सूक्ष्मा असूक्ष्माश्च कोटिभेदैरनेकशः

মহাকালে ক’লে: চিত্তবৃত্তিৰ নানা ভেদ অনুসাৰে অধৰ্মৰ ভেদসমূহ বুজিব লাগে। ই বহু প্ৰকাৰ—স্থূল, সূক্ষ্ম আৰু মধ্যম—কোটি কোটি ৰূপে প্ৰকাশ পায়।

Verse 17

तत्र ये पापनिचयाः स्थूला नरकहेतवः । ते समासेन कथ्यंते मनोवाक्कायसाधनाः

ইয়াৰ ভিতৰত যি স্থূল পাপসঞ্চয় নৰকৰ কাৰণ হয়, সেয়া এতিয়া সংক্ষেপে কোৱা হৈছে—মন, বাক্য আৰু দেহে কৰা কৰ্মসমূহ।

Verse 18

परस्त्रीद्रव्यसंकल्पश्चेतसानिष्टचिंतनम् । अकार्याभिनिवेशश्च चतुर्द्धा कर्म मानसम्

মানসিক কৰ্ম চাৰিধা: পৰস্ত্ৰী বা পৰধনৰ প্ৰতি লোভ-সঙ্কল্প, চিত্তত অনিষ্ট চিন্তা, আৰু যি কৰা উচিত নহয় তাত হঠধৰ্মী আসক্তি।

Verse 19

अनिबद्धप्रलापित्वमसत्यं चाप्रियं च यत् । परापवादपैशुन्यं चतुर्धा कर्म वाचिकम्

বাচিক কৰ্ম চাৰিধা: অনিয়ন্ত্রিত বা ফালতু প্ৰলাপ, অসত্য বাক্য, কঠোৰ বা অপ্ৰিয় কথা, আৰু আনৰ নিন্দা-চুগলি (পৈশুন্য)।

Verse 20

अभक्ष्यभक्षणं हिंसा मिथ्या कामस्य सेवनम् । परस्वानामुपादानं चतुर्धा कर्म कायिकम्

কায়িক কৰ্ম চাৰিধা: অভক্ষ্য ভক্ষণ, হিংসা, মিথ্যা কামত লিপ্ত হোৱা, আৰু পৰৰ ধন গ্ৰহণ কৰা।

Verse 21

इत्येतद्द्वादशविधं कर्म प्रोक्तं त्रिसंभवम् । अस्य भेदान्पुनर्वक्ष्ये येषां फलमनंतकम्

এইদৰে মন, বাক্য আৰু দেহ—এই তিন পথৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা দ্বাদশবিধ কৰ্ম বৰ্ণিত হ’ল। এতিয়া মই ইয়াৰ অধিক ভেদ পুনৰ ক’ম, যাৰ ফল অনন্ত।

Verse 22

ये द्विषंति महादेवं संसारार्णवतारकम् । सुमहात्पातकोपेतास्ते यांति नरकाग्निषु

যিসকলে মহাদেৱক দ্বেষ কৰে—যি সংসাৰ-সাগৰৰ পৰা পাৰ কৰোৱা তৰণী—সিহঁত অতি মহাপাপৰে ভাৰাক্ৰান্ত; সিহঁত নৰকৰ অগ্নিত পতিত হয়।

Verse 23

महांति पातकान्याहुर्निरंतरफलानि षट् । नाभिनंदंति ये दृष्ट्वा शंकरं न स्तुवंति ये

অবিচ্ছিন্ন ফল দিয়া ছয় মহাপাপ কোৱা হৈছে। তাত সেইসকলও আছে, যিসকলে শংকৰক দেখি আনন্দ নকৰে, আৰু যিসকলে তেওঁৰ স্তৱ নকৰে।

Verse 24

यथेष्टचेष्टा निःशंकाः संतिष्ठंति रमंति च । उपचारविनिर्मुक्ताः शिवस्य गुरुसंनिधौ

শিৱৰ গুৰুৰ সন্নিধানত সিহঁতে নিৰ্ভয়ে নিজৰ ইচ্ছামতে আচৰণ কৰে—থিয় হয়, খেলি-মেলি থাকে—উপচাৰ আৰু বাহ্য আচাৰ-নীতিৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত।

Verse 25

शिवाचारं न मन्यंते शिवभक्तान्द्विषंति षट् । गुरुमार्त्तमशक्तं वा विदेशप्रस्थितं तथा

ছয় প্ৰকাৰ লোক আছে যিসকলে শৈৱ আচাৰ মান্য নকৰে আৰু শিৱভক্তক দ্বেষ কৰে: যিসকলে গুৰু দুঃখিত হ’লে, অক্ষম হ’লে, বা বিদেশলৈ প্ৰস্থিত হ’লে (আদি) গুৰুক ত্যাগ কৰে।

Verse 26

अरिभिः परिभूतं वा यस्त्यजति स पापकृत् । तद्भार्यापुत्रमित्रेषु यश्चावज्ञां करोति वा

যি শত্রুৰ দ্বাৰা অপমানিত হোৱা গুৰুক ত্যাগ কৰে, সি পাপকৃত; আৰু যি নিজৰ পত্নী, পুত্ৰ বা মিত্ৰসকলৰ প্ৰতি অৱজ্ঞা কৰে, সিও দোষী।

Verse 27

इत्येतत्पातकं ज्ञेयं गुरुनिंदासमं महत् । ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः

এই পাপক গুৰুনিন্দাৰ সমান এক মহান অপৰাধ বুলি জানিব লাগে। ব্ৰাহ্মণ-হন্তা, সুৰাপানী, চোৰ আৰু গুৰুৰ শয্যা লঙ্ঘনকাৰী—

Verse 28

महापातकिनस्त्वेते तत्संसर्गी च पंचमः । क्रोधाद्द्वेषाद्भयाल्लोभाद्ब्राह्मणस्य वदंति ये

এইসকলেই মহাপাতকী; আৰু পঞ্চম বুলি গণ্য হয় তেওঁলোকৰ সঙ্গী। যিসকলে ক্ৰোধ, দ্বেষ, ভয় বা লোভৰ বশত ব্ৰাহ্মণৰ বিৰুদ্ধে কথা কয়—

Verse 29

मर्मांतिकं महादोषं ब्रह्मघ्नः स प्रकीर्तितः । ब्राह्मणं यः समाहूय याचमानमकिंचनम्

তেওঁক ব্ৰাহ্মণ-হন্তা বুলি ঘোষণা কৰা হয়—যি মর্মভেদী মহাদোষ কৰে—যি দীন-দৰিদ্ৰ ভিক্ষুক ব্ৰাহ্মণক মাতি আনি,

Verse 30

पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्स च वै ब्रह्महा स्मृतः । यश्च विद्याभिमानेन निस्तेजयति सद्द्विजम्

আৰু পাছত ‘এতিয়া একো নাই’ বুলি কয়, সিও ব্ৰাহ্মণ-হন্তা বুলি স্মৃত। আৰু যি বিদ্যাৰ অহংকাৰত সজ্জন দ্বিজৰ তেজ আৰু মৰ্যাদা নিস্তেজ কৰে—

Verse 31

उदासीनः सभामध्ये ब्रह्महा स प्रकीर्तितः । मिथ्यागुणैः स्वमात्मानं नयत्युत्कर्षतां बलात्

যিজন সভাত উদাসীন হৈ বহি থাকে, তেওঁক ব্ৰহ্মহত্যাকাৰী বুলি কোৱা হয়। আৰু যিজনে মিছা গুণৰ দ্বাৰা বলপূৰ্বক নিজকে শ্ৰেষ্ঠ বুলি প্ৰতিপন্ন কৰে।

Verse 32

विरुद्धं गुरुभिः सार्धं ब्रह्मघ्नः स प्रकीर्तितः । क्षुत्तृष्णातप्तदेहानां द्विजानां भोक्तुमिच्छताम्

যিজন গুৰুৰ বিৰোধিতা কৰে, তেওঁক ব্ৰহ্মহত্যাকাৰী বুলি কোৱা হয়। আৰু যিসকল দ্বিজৰ শৰীৰ ভোক আৰু পিয়াহত দগ্ধ হৈছে আৰু যিসকলে ভোজন কৰিব বিচাৰে...

Verse 33

यः समाचरते विघ्नं तमाहुर्ब्रह्मगातकम् । पिशुनः सर्वलोकानां छिद्रान्वेषणतत्परः

যিজনে ইচ্ছাকৃতভাৱে বাধাৰ সৃষ্টি কৰে তেওঁক ব্ৰহ্মহত্যাকাৰী বুলি কোৱা হয়। এজন চুগলখোৰ—যি সদায় সকলো মানুহৰ দোষ বিচাৰি ফুৰে—

Verse 34

उद्वेगजननः क्रूरः स च वै ब्रह्महा स्मृतः । गवां तृषाभिभूतानां जलार्थमुपसर्पताम्

যিজন নিষ্ঠুৰ আৰু উদ্বেগ সৃষ্টি কৰে, তেওঁক প্ৰকৃততে ব্ৰহ্মহত্যাকাৰী বুলি গণ্য কৰা হয়—বিশেষকৈ যিজনে পিয়াহত আতুৰ হৈ পানীৰ বাবে অহা গৰুক বাধা দিয়ে।

Verse 35

यः समाचरते विघ्नं तमाहुर्ब्रह्मघातकम् । परदोषं परिज्ञाय नृपकर्णे जपेत यः

যিজনে ইচ্ছাকৃতভাৱে বাধাৰ সৃষ্টি কৰে তেওঁক ব্ৰহ্মহত্যাকাৰী বুলি কোৱা হয়; আৰু তেওঁকো, যি আনৰ দোষ জানি ৰজাৰ কাণত মন্ত্ৰৰ দৰে ফুচফুচাই কয়।

Verse 36

पापीयान्पिशुनः क्रूरस्तमाहुर्ब्रह्मघातकम् । न्यायेनोपार्जितं विप्रैस्तद्द्रव्यहरणं च यत्

অতি পাপী, নিন্দুক আৰু নিষ্ঠুৰ কুটিল-চুগলখোৰক ব্ৰাহ্মণঘাতক বুলি কোৱা হয়; আৰু ব্ৰাহ্মণসকলে ন্যায়েৰে উপাৰ্জন কৰা ধন-সম্পদ হৰণ কৰাও তেনে পাপ।

Verse 37

छद्मना वा बलाद्वापि ब्रह्महत्यासमं मतम् । अधीत्य यश्च शास्त्राणि परित्यजति मूढधीः

ছলৰে হওক বা বল প্ৰয়োগেৰে—এনে আচৰণ ব্ৰহ্মহত্যাৰ সমান বুলি মানা হয়। আৰু যি মূঢ়বুদ্ধি শাস্ত্ৰ অধ্যয়ন কৰি পুনৰ সেয়া ত্যাগ কৰে, সিও দোষী।

Verse 38

सुरापानसमं ज्ञेयं जीवनायैव वा पठेत् । अग्निहोत्रपरित्यागः पंचयज्ञोपकर्मणाम्

ইয়াক সুৰাপানৰ সমান বুলি জানিব লাগে—যদি কোনোবাই কেৱল জীৱিকাৰ বাবে (শাস্ত্ৰ) পাঠ কৰে। তদুপৰি অগ্নিহোত্ৰ আৰু পঞ্চ-মহাযজ্ঞৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰ্ম ত্যাগ কৰাও তেনে পাপ।

Verse 39

मातृपितृपरित्यागः कूटसाक्षी सुहृद्वधः । अभक्ष्यभक्षणं वन्यजंतूनां काम्यया वधः

মাতৃ-পিতৃ ত্যাগ কৰা, মিছা সাক্ষী দিয়া, বন্ধু বধ কৰা, নিষিদ্ধ আহাৰ ভক্ষণ কৰা, আৰু কামনাৰ বশে বনীয়া জন্তু হত্যা কৰা—এই সকলো ঘোৰ পাপ।

Verse 40

ग्रामं वनं गवावासं यश्च क्रोधेन दीपयेत् । इति घोराणि पापानि सुरापानसमानि च

যি ক্ৰোধত গাঁও, বন বা গৰু-আবাস জ্বলাই দিয়ে—এইবোৰ ঘোৰ পাপ, আৰু সুৰাপানৰ সমান বুলি গণ্য।

Verse 41

दीनसर्वस्वहरणं नरस्त्रीगजवाजिनाम् । गोभूरत्नसुवर्णानामौषधीनां रसस्य च

অসহায় লোকৰ সৰ্বস্ব হৰণ কৰা, নৰ-নাৰী, হাতী, ঘোঁৰা, গৰু, ভূমি, ৰত্ন, সোণ, ঔষধ আৰু বহুমূলীয়া ৰস অপহৰণ কৰা (এক গুৰুতৰ পাপ)।

Verse 42

चंदनागरुकर्पूरकस्तूरीपट्टवाससाम् । हस्तन्यासापहरणं स्कमस्तेयसमं स्मृतम्

চন্দন, অগৰু, কৰ্পূৰ, কস্তুৰী, পাটবস্ত্ৰ আৰু আনৰ হাতত ন্যাস হিচাপে ৰখা বস্তু অপহৰণ কৰাক চুৰিৰ সমতুল্য বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 43

कन्यानां वरयोग्यानामदानं सदृशे वरे । पुत्रमित्रकलत्रेषु गमनं भगिनीषु च

বিবাহযোগ্য কন্যাৰ উপযুক্ত বৰৰ সৈতে বিবাহ নিদিয়া, আৰু পুত্ৰৰ পত্নী, বন্ধুৰ পত্নী বা নিজৰ ভগ্নীৰ সৈতে অবৈধ সম্পৰ্ক ৰখা (গুৰুতৰ পাপ)।

Verse 44

कुमारीसाहसं घोरमंत्यजस्त्रीनिषेवणम् । सवर्णायाश्च गमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम्

কুমাৰীৰ ওপৰত অত্যাচাৰ কৰা, অন্ত্যজ শ্ৰেণীৰ নাৰীৰ সৈতে সহবাস কৰা আৰু নিজৰ বৰ্ণৰ নিষিদ্ধ নাৰীৰ সৈতে গমন কৰা—এইবোৰক গুৰুপত্নী হৰণৰ সমতুল্য বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 45

द्विजायार्थं प्रतिश्रुत्य न प्रयच्छति यः पुनः । न च चस्मारयते विप्रं तुल्यं तदुपपपातकम्

যিয়ে ব্ৰাহ্মণক দান দিম বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দিও নিদিয়ে, আৰু সেই বিষয়ে ব্ৰাহ্মণক সোঁৱৰাই নিদিয়ে বা কথা নাৰাখে, ই এক প্ৰকাৰৰ উপপাতক (গুৰুতৰ পাপ)।

Verse 46

अभिमानोतिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता । अत्यंतविषयासक्तिः कार्पण्यं शाठ्यमत्सरम्

অহংকাৰ আৰু অতিশয় ক্ৰোধ, দম্ভ আৰু কৃতঘ্নতা; বিষয়াসক্তি, কৃপণতা, ছল আৰু ঈৰ্ষ্যা—এইবোৰ নিন্দনীয় দোষ বুলি নিন্দিত।

Verse 47

भृत्यानां च परित्यागः साधुबंधुतपस्विनाम् । गवां क्षत्रियवैश्यानां स्त्रीशूद्राणां च ताडनम्

আশ্ৰিতসকলক ত্যাগ কৰা আৰু সাধু, আত্মীয়-বন্ধু আৰু তপস্বীৰ সঙ্গ পৰিত্যাগ কৰা; আৰু গাই, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য, নাৰী আৰু শূদ্ৰক প্ৰহাৰ কৰা—এইবোৰ নিন্দনীয় কৰ্ম।

Verse 48

शिवाश्रमतरूणां च पुष्पारामविनाशनम् । अयाज्यानां याजनं चाप्ययाच्यानां च याचनम्

শিৱাশ্ৰমৰ গছ-গছনি ধ্বংস কৰা আৰু ফুলবাগিচা উজাৰি দিয়া; অযোগ্য লোকৰ বাবে যজ্ঞ কৰোৱা আৰু যাৰ পৰা ভিক্ষা মাগিব নালাগে তেনে লোকৰ পৰা মাগা—এইবোৰ নিন্দনীয় কৰ্ম।

Verse 49

यज्ञारामतडागादिदारापत्यस्य विक्रयः । तीर्थयात्रोपवासानां व्रतायतनकर्मणाम्

যজ্ঞবাগিচা, পুখুৰী আদি আৰু আনকি নিজৰ পত্নী-পুত্ৰসন্তানকো বিক্ৰী কৰা; আৰু তীৰ্থযাত্ৰা, উপবাস, ব্ৰত আৰু ব্ৰত-আশ্ৰয়স্থল-সম্পৰ্কীয় কৰ্মক লাভৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা—এইবোৰ নিন্দনীয় আচৰণ।

Verse 50

स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभिरत्यंतनिर्जिताः । अरक्षणं च नारीणां मद्यपस्त्रीनिषेवणम्

স্ত্ৰীৰ ধনতে জীৱিকা চলোৱা, আত্মসংযম নথকাৰ বাবে স্ত্ৰীৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণ বশীভূত হোৱা; নাৰীৰ ৰক্ষা নকৰা, মদ্যপান কৰা আৰু স্ত্ৰীসঙ্গ কৰা—এইবোৰ নিন্দনীয় কৰ্ম।

Verse 51

ऋणानामप्रदानं च मिथ्याघृद्ध्युपजीवनम् । निंदितानां धनादानं साद्वीकन्योक्तिदूषणम्

ঋণ নুছুকোৱা, মিছা আৰু লোভেৰে জীৱিকা চলোৱা, নিন্দিত/দুষ্ট লোকক ধন দান কৰা, আৰু সৎ কন্যা বা সাধ্বী নাৰীৰ বাক্য দোষাৰোপ কৰা—এই সকলো নিন্দনীয় কৰ্ম।

Verse 52

विषमारणयंत्राणां प्रोयगो मूलकर्मणाम् । उच्चाटनाभिचाराश्च रागविद्वेषणक्रिया

বিষ দিয়া মৰা-যন্ত্ৰৰ প্ৰয়োগ, মূল-কর্মভিত্তিক টোনা-মন্ত্ৰৰ আচৰণ, উচ্চাটন আৰু অভিচাৰ (ক’লা জাদু), আৰু ৰাগ বা দ্বেষ জগাই তোলা ক্ৰিয়া—এই সকলো নিন্দনীয়।

Verse 53

जिह्वाकामोपभो गार्थं यस्यारंभः स्वकर्मसु । मूल्येनाध्यापयेद्यस्तु मूल्येनाधीयते च ये

যি নিজৰ কৰ্ম কেৱল জিহ্বাৰ ৰুচি আৰু কাম-ভোগৰ বাবে আৰম্ভ কৰে; আৰু যি মূল্য লৈ শিক্ষা দিয়ে, লগতে যিসকলে মূল্য দি অধ্যয়ন কৰে—এই সকলো নিন্দিত আচাৰ।

Verse 54

व्रात्यता व्रतसंत्यागः सर्वाहारनिषेवणम् । असच्छास्त्राभिगमनं शुष्कतर्काव लंबनम्

বৈদিক শৃঙ্খলাৰ বাহিৰত ভ্ৰাত্যৰ দৰে বাস কৰা, পবিত্ৰ ব্ৰত ত্যাগ কৰা, সকলো খাদ্য নির্বিচাৰে ভক্ষণ কৰা, মিছা শাস্ত্ৰৰ আশ্ৰয় লোৱা, আৰু শুষ্ক তৰ্ক-বিতৰ্কত আঁকোৰগোঁজ হৈ থকা—এই সকলো অশুচি জীৱন-পথ নিন্দনীয়।

Verse 55

देवाग्निगुरुसाधूनां निंदा गोब्राह्मणस्य च । प्रत्यक्षं वा परोक्षं वा राज्ञां मंडलिनामपि

দেৱতা, পবিত্ৰ অগ্নি, গুৰু আৰু সাধুসন্তৰ নিন্দা কৰা; গৰু আৰু ব্ৰাহ্মণকো অপমান কৰা—সামনে হওক বা পৰোক্ষতে; আৰু ৰজা তথা শাসকসকলৰ বিষয়ে বেয়া কোৱা—এই সকলো পাপাচৰণ বুলি নিন্দিত।

Verse 56

उत्सन्नपतृदेवेज्याः स्वकर्मत्यागिनश्च ये । दुःशीला नास्तिकाः पापा न सदा सत्यवादिनः

যিসকলে পূৰ্বপুৰুষ আৰু দেৱতাৰ পূজা অৱহেলা কৰে, নিজৰ কৰ্তব্য ত্যাগ কৰে, দুৰাচাৰী, নাস্তিক, পাপী আৰু সত্যত অটল নহয়, তেনে লোক নিন্দনীয়।

Verse 57

पर्वकाले दिवा चाप्सु वियोनौ पशुयोनिषु । रजस्वलास्वयोनौ च मैथुनं यः समाचरेत्

যিয়ে নিষিদ্ধ সময়ত, দিনৰ ভাগত, পানীত, অপ্ৰাকৃতিকভাৱে, পশুৰ সৈতে বা ঋতুস্ৰাৱ হোৱা মহিলাৰ সৈতে যৌন সম্ভোগ কৰে, তেনে আচৰণক পাপ বুলি গণ্য কৰা হয়।

Verse 58

स्त्रीपुत्रमित्रसुहृदामाशाच्छेदकराश्च ये । जनस्याप्रियवक्तारः क्रूराः समयभेदिनः

যিসকলে পত্নী, সন্তান, বন্ধু আৰু শুভাকাংক্ষীৰ আশা ভংগ কৰে; যিয়ে মানুহৰ প্ৰতি ঘৃণাৰ কথা কয়; যিসকল নিষ্ঠুৰ আৰু বিশ্বাস ভংগকাৰী, তেওঁলোকক পাপী বুলি গণ্য কৰা হয়।

Verse 59

भेत्ता तडागकूपानां संक्रमाणांरसस्य च । एकपंक्तिस्थितानां च पाकभेदं करोति यः

যিয়ে পুখুৰী আৰু কুঁৱা ভংগ বা ক্ষতি কৰে, ৰাজহুৱা পথত ব্যাঘাত জন্মায়, বা একেলগে ভোজন কৰা লোকসকলৰ মাজত খাদ্যৰ বিভাজন কৰি বৈষম্য সৃষ্টি কৰে, তেওঁ নিন্দনীয়।

Verse 60

इत्येतैश्च नराः पापैरुपपातकिनः स्मृताः । युक्तास्तदुनकैः पापैः पापिनस्तान्निबोध मे

এইদৰে, এই পাপবোৰৰ দ্বাৰা মানুহক উপপাতক (গৌণ পাপী) বুলি জনা যায়। মোৰ পৰা জানি লওক যে যিসকল এনে পাপৰ সৈতে জড়িত, তেওঁলোকক পাপী বুলি গণ্য কৰা হয়।

Verse 61

ये गोब्राह्मणकन्यानां स्वामिमित्रतपस्विनाम् । अन्तरं यांति कार्येषु ते स्मृताः पापिनो नराः

যিসকলে গাই, ব্ৰাহ্মণ আৰু কন্যাসকলৰ কাৰ্যত অনধিকার হস্তক্ষেপ কৰে, আৰু স্বামী, বন্ধু তথা তপস্বীৰ বিষয়ত বিভেদ বা বাধা সৃষ্টি কৰে—শাস্ত্ৰ মতে তেনে লোক পাপী বুলি স্মৃত।

Verse 62

परश्रियाभितप्यंते हीनां सवंति ये स्त्रियाम् । पंक्त्यर्थं ये न कुर्वंति दानयज्ञादिकाः क्रियाः

যিসকলে আনৰ শ্ৰী-সমৃদ্ধিত ঈৰ্ষ্যাই দগ্ধ হয়, নিষিদ্ধ বা হীন অৱস্থাৰ স্ত্ৰীত সন্তান উৎপন্ন কৰে, আৰু পংক্তি-ধৰ্মৰ বাবে দান-যজ্ঞ আদি কৰ্ম নকৰে—তেনে লোক নিন্দিত।

Verse 63

गोष्ठाग्निजलरथ्यासु तरुच्छायानगेषु च । त्यजंति ये पुरीषाद्यमारामायतनेषु च

যিসকলে গোষ্ঠত, অগ্নিৰ ওচৰত, পানীত, পথত, গছৰ ছাঁত, পৰ্ব্বতত, আৰু উদ্যান তথা মন্দিৰ-প্ৰাঙ্গণত মল-মূত্ৰ আদি ত্যাগ কৰে—তেনে লোক অশুচিতা আৰু পাপৰ বাবে নিন্দিত।

Verse 64

गीतवाद्यरता नित्या मत्ताः किलकिलापराः । कूटवेषक्रियाचाराः कूटसंव्यवहारिणः

যিসকলে সদায় গীত-বাদ্যত আসক্ত, সদা মত্ত হৈ অৰ্থহীন কোলাহল কৰে, কূটবেশ আৰু ছলময় আচাৰ গ্ৰহণ কৰে, আৰু প্ৰতারণাৰে লেনদেন কৰে—তেনে লোক ধৰ্মভ্ৰষ্টকাৰী বুলি নিন্দিত।

Verse 65

कूटशासनकर्तारः कूटयुद्धकराश्च ये । निर्दयोऽतीव भृत्येषु पशूनां दमनश्च यः

যিসকলে কূট শাসন-আদেশ ৰচনা কৰে আৰু বিশ্বাসঘাতক যুদ্ধ সাজে, যিসকলে ভৃত্যসকলৰ প্ৰতি অতিশয় নিৰ্দয়, আৰু যিসকলে পশুসকলক দমন কৰি যন্ত্ৰণা দিয়ে—তেনে লোক ধৰ্মসম্মত ব্যৱস্থাৰ বিৰোধী।

Verse 66

मिथ्याप्रसादितो वाक्यमाकर्णयति यः शनैः । चपलश्चापिमायावी शठो मिथ्याविनीतकः

যি মিছা প্ৰশংসাত সহজে প্ৰসন্ন হয় আৰু উপদেশ ধীৰে ধীৰে শুনে; যি চঞ্চল, মায়াবী, শঠ আৰু বিনয়ৰ ভান কৰে—তেনে লোকক জ্ঞানীসকলে ধৰ্মজীৱনৰ অযোগ্য বুলি নিন্দা কৰে।

Verse 67

यो भार्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्राति बुभुक्षितान्

যি পত্নী, পুত্ৰ আৰু মিত্ৰক ত্যাগ কৰে; শিশু, বৃদ্ধ, কৃশ আৰু ৰোগীক অৱহেলা কৰে; ভৃত্য, অতিথি আৰু আত্মীয়ক এৰি নিজে খায় যেতিয়া তেওঁলোক ভোকাত থাকে—সেইজন গৃহস্থধৰ্ম লঙ্ঘন কৰে।

Verse 68

यः स्वयं मृष्टमश्राति विप्रायान्यत्प्रयच्छति । वृथापाकः स विज्ञेयो ब्रह्मवादिविगर्हितः

যি নিজে উৎকৃষ্ট সুস্বাদু আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, কিন্তু বিপ্ৰক নিকৃষ্ট বস্তু দিয়ে—তাক বৃথা-পাক কৰা বুলি জানিবা; ব্ৰহ্মসত্যৰ বচনধাৰীসকলে তাক নিন্দা কৰে।

Verse 69

नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेंद्रियाः । ये ताडयंति गां नित्यं वाहयंति मुहुर्मुहुः

যিসকলে নিজে নিয়ম গ্ৰহণ কৰি, ইন্দ্ৰিয় অজিত থাকোঁতেই, সেয়া ত্যাগ কৰে; আৰু যিসকলে সদায় গাইক মাৰে আৰু বাৰে বাৰে হঁকায়—এই আচৰণ সংযমধৰ্মৰ বিৰোধী, নিন্দনীয় বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 70

दुर्बलान्नैव पुष्णंति प्रणष्टार्था द्विषंति च । पीडयन्त्यभिचारेण सक्षतान्वाहयंति च

যিসকলে দুৰ্বলক পোষণ নকৰে; ধন নষ্ট হ’লে দ্বেষী হয়; কুটিল অভিচাৰেৰে আনক পীড়া দিয়ে; আৰু আঘাতপ্ৰাপ্তকো বোজা বহন কৰাবলৈ হঁকায়—তেনে লোক ভয়ংকৰ অধৰ্মত পতিত হয়।

Verse 71

तेषा मदत्त्वा चाश्रंति चिकित्संति न रोगिणः । अजाविको माहिषिकः समुद्री वृषलीपतिः

তেওঁলোকে মদ্যপান কৰি মত্ত হৈ কান্দে; ৰোগীৰ চিকিৎসা নকৰে। ছাগলী-ভেড়াৰ পালক, মহিষৰ গোহালীয়া, সাগৰযাত্ৰী আৰু শূদ্ৰ-স্ত্ৰীৰ স্বামী—এইবোৰক ইয়াত পতিত আচৰণৰ চিহ্ন বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 72

हीनवर्णात्मवृत्तिश्च वैद्यो धर्मध्वजी च यः । यश्च शास्त्रमतिक्रम्य स्वेच्छयैवाहरेत्करम्

যি নীচ বৰ্ণৰ জীৱিকাৰে জীৱন নিৰ্বাহ কৰে; ধৰ্ম-সংযমবিহীন বৈদ্য; ধৰ্মক পতাকা কৰি ভণ্ডামি কৰা ধৰ্মধ্বজী; আৰু যি শাস্ত্ৰ অতিক্ৰম কৰি নিজৰ ইচ্ছামতে কৰ আদায় কৰে—এনেবোৰক ইয়াত ধৰ্ম-মৰ্যাদা ভংগকাৰী বুলি নিন্দা কৰা হৈছে।

Verse 73

सदा दण्डरुचिर्यश्च यो वा दण्डरुचिर्न हि । उत्कोचकैरधिकृतैस्तस्करैस्च प्रपीड्यते

যি সদায় দণ্ডক ভাল পায়, বা যাৰ দণ্ডৰ প্ৰতি ৰুচি নাই—সিও ঘুষখোৰ কৰ্মচাৰী আৰু চোৰৰ দ্বাৰা হেঁচা খাই পীড়িত হয়।

Verse 74

यस्य राज्ञः प्रजा राष्ट्रे पच्यते नरकेषु सः । अचौरं चौरवत्पश्येच्चौरं वाऽचौररूपिणम्

যি ৰজাৰ ৰাজ্যত প্ৰজাসকল নৰকত ‘পকাই’ দিয়া হয়, সেই ৰজাই নিৰ্দোষক চোৰ বুলি দেখে, অথবা চোৰক নিৰচোৰৰ ৰূপে গণ্য কৰে।

Verse 75

आलस्योपहतो राजा व्यसनी नरकं व्रजेत् । एवमादीनि चान्यानि पापान्याहुः पुराविदः

আলস্যে আঘাতপ্ৰাপ্ত ৰজা আৰু ব্যসনত আসক্ত ৰজা নৰকলৈ যায়। পুৰাতন বিদ্যাৰ জ্ঞানীসকলে এইধৰণৰ আন পাপসমূহৰ কথাও কয়।

Verse 76

यद्वातद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम् । अपहृत्य नरः पापो नारकी नात्र संशयः

যি হওক—যদি কোনো পাপী মানুহে পৰধন, সৰিষাৰ দানাৰ সমান অলপো, চুৰি কৰে, তেন্তে সি নৰকগামী হয়; ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 77

एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रान्तैः समनंतरम् । शरीरं यातनार्थाय पूर्वाकारमवाप्नुयात्

এনেধৰণৰ পাপ আদি লৈ জীৱন ত্যাগ কৰি, মানুহে তৎক্ষণাৎ যাতনা ভোগ কৰিবলৈ আগৰ দৰে একে প্ৰকাৰৰ দেহ পুনৰ লাভ কৰে।

Verse 78

तस्मात्त्रिविधमप्येतन्नारकीयं विवर्जयेत् । सदाशिवं च शरणं व्रजेत्सच्छ्रद्धया युतः

সেয়ে, নৰকলৈ নিয়া এই ত্ৰিবিধ আচৰণ পৰিত্যাগ কৰিব লাগে, আৰু সত্য শ্ৰদ্ধাৰে সদাশিৱৰ শৰণ গ্ৰহণ কৰিব লাগে।

Verse 79

नमस्कारः स्तुतिः पूजा नामसंकीर्तनं तथा । संपर्कात्कौतुकाल्लोभान्न तस्य विफलं भवेत्

নমস্কাৰ, স্তৱ, পূজা আৰু নাম-সংকীৰ্তন—এইবোৰ কোনো ব্যক্তিৰ বাবে বিফল নহয়, যদিও কেৱল সান্নিধ্য, কৌতূহল বা লোভৰ বশত কৰা হয়।

Verse 80

करंधम उवाच । संक्षेपाच्छिवपूजाया विधानं वक्तुमर्हसि । कृतेन येन मनुजः शिवपूजाफलं लभेत्

কৰন্ধম ক’লে: “অনুগ্ৰহ কৰি শিৱ-পূজাৰ বিধান সংক্ষেপে ক’ব, যি পালন কৰিলে মানুহে শিৱ-পূজাৰ ফল লাভ কৰিব পাৰে।”

Verse 81

महाकाल उवाच । प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने शंकरं सर्वदा भजेत् । दर्शनात्स्पर्शनान्मर्त्यः कृततृत्यो भवेत्स्फुटम्

মহাকালে ক’লে: প্ৰভাতে, মধ্যাহ্নে আৰু সন্ধ্যাত সদায় শংকৰক ভজনা-উপাসনা কৰিব লাগে। তেওঁৰ দৰ্শন আৰু স্পৰ্শে মর্ত্য স্পষ্টকৈ কৃতকৃত্য হয়।

Verse 82

आदौ स्नानं प्रकुर्वित भस्मस्नानमथापि वा । आपद्गतः कण्ठस्नानं मन्त्रस्नानमथापि वा

প্ৰথমে স্নান কৰিব—জলস্নান, অথবা পবিত্ৰ ভস্মেৰে ভস্মস্নানো। আপদত পৰিলে কণ্ঠস্নান (আংশিক শৌচ) বা মন্ত্ৰস্নান (মন্ত্ৰদ্বাৰা শুদ্ধি) কৰিলেও হয়।

Verse 83

आविकं परिदध्याच्च ततो वासः सितं च वा । धातुरक्तमथो नव्यं मलिनं संधितं न च

উলৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি তাৰ পাছত শ্বেত বস্ত্ৰ পিন্ধিব। ধাতুৰক্ত ৰঙেৰে ৰঙোৱা বস্ত্ৰো চলিব; কিন্তু সেয়া নতুন হ’ব, মলিন নহ’ব আৰু সিলাই-জোৰা (ৰফু) কৰা নহ’ব।

Verse 84

उत्तरीयं च संदध्याद्विना तन्निष्फलार्चनम् । भस्मत्रिपुण्ड्रधारी च ललाटे हृति चांसयोः

উত্তৰীয় (উপৰ বস্ত্ৰ)ো পৰিধান কৰিব; সেয়া নাথাকিলে অৰ্চনা নিষ্ফল হয়। ভস্মৰ ত্ৰিপুণ্ড্ৰ ধাৰণ কৰি ললাট, হৃদয় আৰু দুয়ো কাঁধত সেই চিহ্ন বহন কৰিব।

Verse 85

पूजयेद्यो महादेवं प्रीतः पश्यति तं मुहुः । सर्वदोषान्बहिः क्षिप्य शिवायतनमाविशेत्

যিয়ে মহাদেৱক পূজা কৰে আৰু প্ৰসন্নচিত্তে বাৰে বাৰে তেওঁৰ দৰ্শন কৰে, সি সকলো দোষ বাহিৰলৈ নিক্ষেপ কৰি তাৰ পাছত শিৱালয় (মন্দিৰ)ত প্ৰৱেশ কৰিব।

Verse 86

प्रविश्य च प्रणम्येशं ततो गर्भगृहं विशेत् । पाणी प्रक्षाल्य तच्चित्तो निर्माल्यमवरोपयेत्

প্ৰৱেশ কৰি ঈশ্বৰক প্ৰণাম কৰি, তাৰ পাছত গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিব। হাত ধুই মন একাগ্ৰ কৰি, পূৰ্বৰ নৈবেদ্য-নির্মাল্য আঁতৰাই দিব।

Verse 87

येन रुद्रायते भक्त्या कुरुते मार्जनक्रियाम् । तस्मान्मार्जयते त्वेवं स्थाणुनैतत्परस्परम्

যি ভক্তিৰে ভক্তে ৰুদ্ৰ-সদৃশ হৈ মাৰ্জন-ক্ৰিয়া কৰে, সেই একে ভক্তিৰে যেন স্থাণু—অচল প্ৰভুও—শুদ্ধ হয়; তথাপি ই পৰস্পৰীয়, আক্ষৰিক শুদ্ধিকৰণ নহয়।

Verse 88

रुद्रभक्त्या च संतिष्ठेनमालिन्यं मार्जयेत्ततः । भक्तिर्देवस्य तिष्ठेन्न मालिन्यं मार्जतः सदा

ৰুদ্ৰভক্তিত দৃঢ়ভাৱে স্থিৰ হৈ, তাৰ পাছত অশুচিতা মাৰ্জন কৰি আঁতৰাব। কিয়নো দেৱৰ ভক্তি স্থায়ী থাকে; যি সদায় শুদ্ধিসেৱাত ৰত, তাৰ মাজত মলিনতা নাথাকে।

Verse 89

गडुकान्पूरयेत्पश्चान्निर्मलेन जलेन वै । गडुकास्तु समाः सर्वे सर्वे च शुभदर्शनाः

তাৰ পাছত শুদ্ধ জলেৰে গডুকা (জলপাত্ৰ) ভৰিব। সকলো গডুকা একে মাপৰ হ’ব, আৰু সকলোৰে দৰ্শন শুভ-মঙ্গলময় হ’ব।

Verse 90

निर्व्रणाः सौम्यरूपाश्च सर्वे चोदकपूरिताः । वस्त्रपूतजलैः पूर्णागन्धधूपैश्च वासिताः

সেই পাত্ৰসমূহ ফাটল-দাগবিহীন হ’ব, সৌম্য আৰু মনোহৰ ৰূপৰ হ’ব, আৰু সকলো জলপূৰ্ণ হ’ব। বস্ত্ৰে ছাঁকা জলেৰে পূৰ্ণ কৰি, সুগন্ধি আৰু ধূপেৰে সুবাসিত কৰা হ’ব।

Verse 91

क्षालिताः पूरिता नीताः षडक्षरजपेन च । गडुकाष्चशतं कुर्यादथवाप्यष्टविंशतिः

ধুই, ভৰি, পূজাৰ বাবে লৈ গৈ, ষড়ক্ষৰ মন্ত্র-জপসহ—এশটা গডুকা সাজিব; নতুবা অন্ততঃ আঠাইটা।

Verse 92

अष्टादशापि चतुरस्ततोन्यूनं न कारयेत् । पयो दधि घृतं चैव क्षौद्रमिक्षुरसं तथा

আঠাৰোটাও কৰিব পাৰে, বা চাৰিটাও; কিন্তু তাৰো কম নকৰিব। লগতে গাখীৰ, দধি, ঘৃত, মধু আৰু গঁড়ৰসো প্ৰস্তুত কৰিব।

Verse 93

एवं सर्वं च तद्द्रव्यं वामतः संन्यसेद्भवात् । ततो बहिर्विनिष्क्रम्य पूजयेत्प्रतिहारकान्

এইদৰে সেই সকলো দ্ৰব্য ভৱ (শিৱ)ৰ বাঁওফালে থ’ব। তাৰ পাছত বাহিৰলৈ ওলাই গৈ প্ৰতিহাৰক—দ্বাৰপাল সেবকসকলক পূজা কৰিব।

Verse 94

सर्वेषां वाचका मन्त्राः कथ्यंतेऽतः परं क्रमात्

এতিয়া ইয়াৰ পাছত ক্ৰম অনুসাৰে, সকলোকে আহ্বান-সূচক মন্ত্রসমূহ বৰ্ণনা কৰা হ’ব।

Verse 95

ओंगं गणपतये नमः ओंक्षां क्षेत्रपालाय नमः ओंगं गुरुभ्यो नमः इति आकाशे ओंकौं कुलदेव्यै नमः ॐ नंदिने नमः ओंमहाकालाय नमः ओंधात्रे विधात्रै नमः । ततः प्रविस्य लिंगाच्च किञ्चिद्दक्षिणतः शुचिः । उदङ्मुखः क्षणं ध्यायेत्समकायासनस्थितः

“ওঁগং গণপতয়ে নমঃ। ওঁক্ষাঁ ক্ষেত্ৰপালায় নমঃ। ওঁগং গুরুভ্যো নমঃ।” তাৰ পাছত মুক্ত আকাশত—“ওঁকৌঁ কুলদেৱ্যৈ নমঃ।” আৰু “ওঁ নন্দিনে নমঃ। ওঁ মহাকালায় নমঃ। ওঁ ধাত্রে বিধাত্রৈ নমঃ।” তাৰ পিছত মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰি, শুচি হৈ, লিঙ্গৰ অলপ সোঁফালে থাকি, উত্তৰমুখে—দেহ স্থিৰ আসনত বহি ক্ষণেক ধ্যান কৰিব।

Verse 96

दर्भादिभिः परिवृतं मध्यपद्मार्कमंडलम् । सोममण्डलमध्यस्थं ध्यायेद्वै वह्निमंडलम्

দৰ্ভ আদি বস্তুৰে পৰিবৃত্ত, মধ্যত পদ্ম-ৰূপ সূৰ্য-মণ্ডল ধ্যান কৰিব; আৰু চন্দ্ৰ-মণ্ডলৰ কেন্দ্ৰত অগ্নি-মণ্ডল ধ্যান কৰিব।

Verse 97

तन्मध्ये विश्वरूपं च वामाद्यष्टादिशक्तिकम् । पंचवक्त्रं दशभुजं त्रिनेत्रं चंद्रभूषितम्

তাৰ মধ্যত বিশ্বৰূপ প্ৰভুৰ ধ্যান কৰিব, বামা আদি অষ্টদিশা-শক্তিযুক্ত; পঞ্চবক্ত্ৰ, দশভুজ, ত্ৰিনেত্ৰ আৰু চন্দ্ৰ-ভূষিত।

Verse 98

वामांकगिरिजं देवं ध्यायेत्सिद्धैः स्तुतं मुहुः । ततः पूर्वं प्रदद्याच्च पाद्यार्घं शंभवे नृप

সিদ্ধসকলে যাক পুনঃপুনঃ স্তৱ কৰে, বাম অঙ্গে গিৰিজাক ধাৰণ কৰা সেই দেৱৰ ধ্যান কৰিব। তাৰ পাছত, হে নৃপ, প্ৰথমে শম্ভুক পাদ্য আৰু অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিব।

Verse 99

पानीयमक्षता दर्भा गंधपूष्पं ससर्पिषम् । क्षीरं दधि मधु पुनर्नवांगोऽर्घः प्रकीर्तितः

পানী, অক্ষতা (অখণ্ড ধান্য), দৰ্ভা, গন্ধ-পুষ্প সৰ্পিষসহ; আৰু পুনৰ ক্ষীৰ, দধি, মধু—এই নৱাঙ্গ অৰ্ঘ্য বুলি প্ৰখ্যাত।

Verse 100

ततः श्रद्धार्द्रचित्तस्य स्नानं लिंगस्य चाचरेत् । गृहीत्वा गडुकं पूर्वं मलस्नानं समाचरेत्

তাৰ পাছত, শ্ৰদ্ধাৰে আর্দ্ৰচিত্ত হৈ লিঙ্গৰ স্নান আচৰণ কৰিব। প্ৰথমে গডুক (জলপাত্ৰ) লৈ মলস্নান, অৰ্থাৎ শুদ্ধিকৰণ স্নান, সমাচৰে।

Verse 101

अर्द्धेन स्नापयेत्पूर्वं कुर्याच्च मलघर्षणम् । सर्वेण स्नापयेत्पश्चात्पूजयेत्स्नापयेत्ततः

প্ৰথমে জলৰ এটা অংশেৰে লিঙ্গক স্নান কৰাই মল-মৈলা ঘঁহি আঁতৰাব। তাৰ পাছত সম্পূৰ্ণ জলেৰে স্নান কৰাব; তেতিয়া পূজা কৰিব আৰু বিধি অনুসাৰে পুনৰ স্নান কৰাব।

Verse 102

प्रणम्य च ततो भक्त्या स्नापयेन्मूलमंत्रतः । ओंहूं विश्वमूर्तये शिवाय नम । इति द्वादशाक्षरो मूलमंत्रः

তাৰ পাছত ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰি মূলে-মন্ত্ৰেৰে লিঙ্গক স্নান কৰাব: “ওঁ হুঁ—বিশ্বমূর্তয়ে শিৱায় নমঃ।” এইটো দ্বাদশাক্ষৰ মূলে-মন্ত্ৰ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 103

वारिक्षरदधिक्षौद्रघृतेनेक्षुरसेन च । स्नापयेन्मूलमन्त्रेण जलधूपार्चनात्पृथक्

জল, চিনি, দধি, মধু, ঘৃত আৰু ইক্ষুৰস—এই সকলোৰে দ্বাৰা মূলে-মন্ত্ৰ জপি লিঙ্গক স্নান কৰাব; ই জলাৰ্পণ, ধূপ আৰু অৰ্চনাৰ পৃথক কৰ্মৰ পৰা ভিন্ন।

Verse 104

गडुकैः स्नापयेत्सर्वैः स्नातं गन्धैर्विरूक्षयेत्

সকলো গডুকা (জলপাত্ৰ)ৰে দেৱতাক স্নান কৰাব; আৰু স্নান শেষ হ’লে সুগন্ধি দ্ৰব্যেৰে কোমলকৈ শুকুৱাব।

Verse 105

विरूक्षितं ततः स्नाप्य श्रीखण्डेन विलेपयेत् । पूजयेद्विविधैः पुष्पैर्विधिना येन तच्छृणु

তাৰ পাছত শুকুৱাই পুনৰ স্নান কৰাই শ্ৰীখণ্ড (চন্দন) লেপন কৰিব। বিধি অনুসাৰে নানা প্ৰকাৰ ফুলেৰে পূজা কৰিব—সেই পদ্ধতি শুনা।

Verse 106

आग्नेयपादे ओंधर्माय नमः नैरृतके ओंज्ञानाय नमः वायव्ये ओंवैराग्याय नमः ईशानपादे ओंऐश्वर्याय नमः पूर्वपादे ओंअधर्माय नमः दक्षिणे ओंअज्ञानाय नमः पश्चिमे ओंअवैराग्याय नमः उत्तरे ओंअनैश्वर्याय नमः ओंअनन्ताय नमः ओंपद्माय नमः ओंअर्कमण्डला नमः ओंसोममण्डलाय नमः ओंवह्निमण्डला नमः ओंवामाज्येष्ठादिपंचमन्त्रशक्तिभ्यो नमः ओंपरमप्रकृत्यै देव्यै नमः ओंईशानतत्पुरुषाघोरवामदेवसद्योजातपञ्चवक्त्राय रुद्रसाध्यवस्वादित्यविश्वेदेवादिदेवविश्वरूपाय अण्डजस्वेदजोद्भिज्जजरायुजरूपस्थावरजङ्गममूर्तये परमेश्वराय ओंहूं विश्वमूर्तये शिवाय नमस्त्रिशूलधनुःखड्गकपालदण्डकुठारेभ्यः

আগ্নেয় পাদত: ‘ওঁ ধৰ্মায় নমঃ’; নৈঋতত: ‘ওঁ জ্ঞানায় নমঃ’; বায়ব্যত: ‘ওঁ বৈরাগ্যায় নমঃ’; ঈশান পাদত: ‘ওঁ ঐশ্বৰ্যায় নমঃ’। পূৰ্বত: ‘ওঁ অধৰ্মায় নমঃ’; দক্ষিণত: ‘ওঁ অজ্ঞানায় নমঃ’; পশ্চিমত: ‘ওঁ অবৈরাগ্যায় নমঃ’; উত্তৰত: ‘ওঁ অনৈশ্বৰ্যায় নমঃ’। ওঁ অনন্তায় নমঃ, ওঁ পদ্মায় নমঃ; ওঁ অৰ্কমণ্ডলায় নমঃ, ওঁ সোমমণ্ডলায় নমঃ, ওঁ বহ্নিমণ্ডলায় নমঃ। বামা-জ্যেষ্ঠা আদি পঞ্চমন্ত্র-শক্তিসকললৈ নমস্কাৰ; পৰম প্ৰকৃতি দেৱীলৈ নমস্কাৰ। ঈশান, তৎপুৰুষ, অঘোৰ, বামদেৱ, সদ্যোজাত—এই পঞ্চবক্ত্ৰ ৰুদ্ৰ, দেৱাদিদেৱ, বিশ্বৰূপ, অণ্ডজ-স্বেদজ-উদ্ভিজ্জ-জৰায়ুজ, স্থাবৰ-জঙ্গম সকলো মূৰ্তিধাৰী পৰমেশ্বৰলৈ নমস্কাৰ; ওঁ হুঁ বিশ্বমূৰ্তি শিৱলৈ নমস্কাৰ—ত্ৰিশূল, ধনু, খড়্গ, কপাল, দণ্ড আৰু কুঠাৰসহ।

Verse 107

ततो जलाधारमुखे चण्डीश्वराय नमः । एवं संपूज्य विधिवत्ततोऽर्घं संनिवेशयेत्

তাৰ পাছত জলাধাৰৰ মুখত ‘চণ্ডীশ্বৰায় নমঃ’ বুলি অৰ্পণ কৰিব। এইদৰে বিধিমতে পূজা সম্পন্ন কৰি, তাৰ পাছত অৰ্ঘ্য স্থাপন কৰিব।

Verse 108

पानीयमक्षताः पुष्पमेतैर्युक्तं फलोत्तमैः । गृहाणार्घ्यं महादेव पूजासंपूर्तिहेतवे

পানীয় জল, অক্ষত ধান্য (অক্ষত) আৰু পুষ্প—উত্তম ফলসহ—অৰ্পণ কৰা হৈছে। হে মহাদেৱ, পূজাৰ সম্পূৰ্ণতাৰ কাৰণে এই অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰক।

Verse 109

अर्घादनंतरं शक्तः पूजयेद्वसुपूजया । धूपं दीपं च नैवेद्यं क्रमात्पश्चान्निवेदयेत्

অৰ্ঘ্যৰ পাছত, সক্ষম হ’লে, ‘বসু-পূজা’ৰ দ্বাৰা পূজা কৰিব। তাৰ পাছত ক্ৰমে ধূপ, দীপ আৰু নৈবেদ্য নিবেদন কৰিব।

Verse 110

घण्टां च वादयेत्तत्र ततो नीराजनं चरेत् । भ्रामयेद्देवदेवस्य शंखवादित्रनिःस्वनैः

তাত ঘণ্টা বাজাব; তাৰ পাছত নীৰাজন কৰিব। শঙ্খ আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ ধ্বনিৰে দেৱদেৱৰ সন্মুখত ঘূৰাই পৰিক্ৰমা কৰিব।

Verse 111

नीराजनं च यः पश्ये द्देवदेवस्य शूलिनः । स मुच्येत्पातकैः सर्वैः किं पुनर्यः करिष्यति

যি দেৱদেৱ, ত্ৰিশূলধাৰী শূলিনৰ নীৰাজন দৰ্শন কৰে, সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়—তেন্তে যি নিজে নীৰাজন কৰে, তাৰ পুণ্য কিমান অধিক হ’ব!

Verse 112

नृत्यं गीतं च वाद्यं च अलीकमपि यश्चरेत् । तस्य तुष्येदनंतंहि गीतवाद्यफलं यतः

যদি কোনোবাই নৃত্য, গীত আৰু বাদ্য অশুদ্ধভাৱে হলেও কৰে, তথাপি অনন্ত তাত সন্তুষ্ট হয়; কিয়নো ভক্তিভাৱে অৰ্পিত গীত-বাদ্যৰ পৰাই তাৰ ফল লাভ হয়।

Verse 113

स्तोत्रैस्ततश्च संस्तूय दण्डवत्प्रणमेद्भुवि । क्षमापयेच्च देवेशं सुकृतं कुकृतं क्षम

তাৰ পাছত স্তোত্ৰেৰে স্তুতি কৰি, ভূমিত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰিব। আৰু দেৱেশ্বৰক ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰিব: ‘মোৰ সুকৃত আৰু কুকৃত—দুয়োটাই ক্ষমা কৰা।’

Verse 114

य एवं यजते रुद्रमस्मिंल्लिंगे विशेषतः । पितरं पितामहं चैव तथैव प्रपितामहम्

যি এই লিঙ্গত বিশেষ ভক্তিৰে ৰুদ্ৰৰ পূজা কৰে, সি নিজৰ পিতৃ, পিতামহ আৰু প্ৰপিতামহকো তৃপ্তি আৰু উত্তৰণ প্ৰদান কৰে।

Verse 115

सर्वात्पापात्समुत्तार्य रुद्रलोके वसेच्चिरम् । एवं माहेश्वरो भूत्वा सदाचारव्रतस्थितः

সকলো পাপৰ পৰা উত্তীৰ্ণ হৈ সি ৰুদ্ৰলোকত দীঘলীয়া কাল বাস কৰে। এইদৰে মাহেশ্বৰভক্ত হৈ সদাচাৰৰ ব্ৰতত স্থিত থাকি সি সেই অৱস্থা লাভ কৰে।

Verse 116

पशुपाशविमोक्षार्थं पूजयेत्तन्मना यदि । य एवं यजते रुद्रं तेनैतत्तर्पितं जगत्

যদি মন একাগ্ৰ কৰি পশু-পাশ (বন্ধন) মোচনৰ অৰ্থে পূজা কৰে, যি এইদৰে ৰুদ্ৰক যজে, তাৰ দ্বাৰাই যেন এই সমগ্ৰ জগত তৃপ্ত আৰু পোষিত হয়।

Verse 117

किं त्वेतत्सफलं राजन्नाचारयो न लंघयेत् । आचारात्फलते धर्मो ह्याचारात्स्वर्गमश्नुते

কিন্তু ই ফল লাভ হ’বলৈ, হে ৰাজন, উচিত আচাৰ লঙ্ঘন নকৰিবা। আচাৰৰ দ্বাৰাই ধৰ্ম ফলৱন্ত হয়; নিশ্চয় আচাৰেই স্বৰ্গ লাভ কৰায়।

Verse 118

आचाराल्लभते ह्यायुराचारो हंत्यलक्षणम् । यज्ञदानतपांसीह पुरुषस्य न भूतये

সদাচাৰৰ পৰা আয়ু লাভ হয়; সদাচাৰে অশুভ লক্ষণ নাশ কৰে। কিন্তু আচাৰবিহীন হলে যজ্ঞ, দান আৰু তপস্যাই ইয়াত মানুহক সত্য কল্যাণ নেদিয়ে।

Verse 119

भवन्ति यः सदाचारं समुल्लंघ्य प्रवर्तते । तस्य किञ्चित्समुद्देशं वक्ष्ये तं श्रृणु पार्थिव

যি জনে সদাচাৰ উলংঘি ইচ্ছামতে চলি থাকে, তেনে লোকৰ বিষয়ে মই সংক্ষিপ্ত বিৱৰণ ক’ম; হে পৃথিৱীৰ অধিপতি, তুমি শুনা।

Verse 120

त्रिवर्गसाधने यत्नः कर्तव्यो गृहमेधिना । तत्संसिद्धौ गृहस्थस्य सिद्धिरत्र परत्र च

গৃহস্থে ত্ৰিবৰ্গ (ধৰ্ম-অৰ্থ-কাম) সাধনৰ বাবে চেষ্টা কৰিব লাগে। ইহঁত সিদ্ধ হ’লে গৃহস্থে ইহলোক আৰু পৰলোক দুয়োতে সিদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 121

ब्राह्मे मुहूर्ते बुध्येन धर्मार्थौ चापि चिन्तयेत् । समुत्थाय तथाचम्य दंतधावनपूर्वकम्

ব্ৰাহ্ম-মুহূৰ্তত শুদ্ধ বুদ্ধিৰে ধৰ্ম আৰু অৰ্থৰ চিন্তা কৰিব লাগে। তাৰ পাছত উঠি আচমন কৰি, দন্তধাৱন আদি শুচিকৰ্ম প্ৰথমে সম্পন্ন কৰিব লাগে।

Verse 122

सन्ध्यामुपासीत बुधः संशांतः प्रयतः शुचिः । पूर्वां सन्ध्यां सनक्षत्रां पश्चिमां सदिवाकराम्

শান্ত, সংযমী আৰু শুচি বুদ্ধিমানজনে সন্ধ্যা-উপাসনা কৰিব লাগে—পূৰ্ব সন্ধ্যা নক্ষত্ৰ দেখা থাকোঁতে, আৰু পশ্চিম সন্ধ্যা দিবাকৰ থাকোঁতেই।

Verse 123

उपासीत यथान्यायं नैनां जह्यादनापदि । वर्जयेदनृतं चासत्प्रलापं परुषं तथा

যথাবিধি উপাসনা কৰিব লাগে আৰু আপদ নাথাকিলে একে ত্যাগ নকৰিব। মিছা কথা, অসাৰ-অসত্য প্ৰলাপ আৰু কঠোৰ বাক্যো বর্জন কৰিব।

Verse 124

असत्सेवां ह्यसद्वादं ह्यसच्छास्त्रं च पार्थिव । आदर्शदर्शनं दंतधावनं केशसाधनम्

হে পাৰ্থিৱ (ৰাজা), অসৎ সঙ্গ, অসৎ বাক্য আৰু ভ্ৰান্ত শাস্ত্ৰ বর্জন কৰিবা; তদ্ৰূপ (অনুচিত সময়ত) দৰ্পণ দৰ্শন, দন্তধাৱন আৰু কেশসাধনো ত্যাগ কৰিবা।

Verse 125

देवार्चनं च पूर्वाह्णे कार्याण्याहुर्महर्षयः । पालाशमासनं चैव पादुके दंतधावनम् । वर्जयेदासनं चैव पदा नाकर्षयेद्बुधः

মহর্ষিসকলে কয় যে দেৱাৰ্চনা পূৰ্বাহ্ণতে কৰিব লাগে। পালাশ-কাঠৰ আসন ব্যৱহাৰ কৰিব, পাদুকা পৰিধান কৰিব আৰু বিধিমতে দন্তধাৱন কৰিব। বুদ্ধিমানজনে আসনক অপমান নকৰি পায়েৰে টানি ননিব।

Verse 126

जलमग्निं च निनयेद्यगपन्न विचक्षणः

বিচক্ষণ জনে অগ্নিৰ সৈতে জল অসাৱধানতাৰে সংযোগ নকৰিব, আৰু বিশৃঙ্খল বা অনুচিত আচৰণো নকৰিব।

Verse 127

पादौ प्रसारयेन्नैव गुरुदेवाग्निसंमुखौ । चतुष्पथं चैत्यतरुं देवागारं तथा यतिम्

গুৰু, দেৱতা বা পবিত্ৰ অগ্নিৰ সন্মুখত কেতিয়াও ভৰি মেলি নাথাকিব। তদুপৰি চতুষ্পথ, পবিত্ৰ চৈত্য-তৰুক, দেৱালয় আৰু যতি (সন্ন্যাসী)ৰ প্ৰতিও শ্ৰদ্ধা ৰাখিব।

Verse 128

विद्याधिकं गुरुं वृद्धं कुर्यादेतान्प्रदक्षिणान्

যিসকল জ্ঞানত শ্ৰেষ্ঠ, নিজৰ গুৰু আৰু পূজনীয় বৃদ্ধসকলক শ্ৰদ্ধাৰে প্ৰদক্ষিণা কৰিব লাগে।

Verse 129

आहारनीहारविहारयोगाः सुसंवृता धर्मविदानुकार्याः । वाग्बुद्धिवीर्याणि तपस्तथैव वार्तायुषी गुप्ततमे च कार्ये

আহাৰ, নীহাৰ (শৰীৰৰ নিঃসৰণ আদি), বিনোদন আৰু যোগ-অনুশাসন সুসংযত ৰাখিব, ধৰ্মবিদসকলৰ আচৰণ অনুসৰণ কৰিব। বাক্, বুদ্ধি আৰু বীৰ্য নিয়ন্ত্ৰিত ৰাখিব; তপস্যা কৰিব, হিতকৰ কথা ক’ব, আৰু অতি গোপন বিষয়সমূহ সুৰক্ষিত ৰাখিব।

Verse 130

उभे मूत्रपुरीषे तु दिवा कुर्यादुदङ्मुखः । दक्षिणाभिमुखो रात्रौ ह्येवमायुर्न रिष्यते

মূত্ৰ আৰু পুৰীষ—দিনত উত্তৰমুখে কৰি, ৰাতি দক্ষিণমুখে কৰিব। এইদৰে প্ৰাণশক্তি আৰু আয়ু ক্ষয় নাহয়।

Verse 131

प्रत्यग्निं प्रति सूर्यं च प्रति गां व्रतिनं प्रति । प्रति सोमोदकं सन्ध्यां प्रज्ञा नश्यति मेहतः

যি মানুহে পবিত্ৰ অগ্নি, সূৰ্য, গাই, ব্ৰতধাৰী, চন্দ্ৰ-জল বা সন্ধ্যা-উপাসনাৰ দিশে মুখ কৰি মূত্ৰ ত্যাগ কৰে, তাৰ বিবেচনা-বুদ্ধি নষ্ট হয় বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 132

भोजने शयने स्थाने उत्सर्गे मलमूत्रयोः । रथ्याचंक्रमणे चार्द्रपञ्चकश्चाचमेत्सदा

ভোজনৰ পাছত, শুই উঠাৰ পাছত, স্থান সলনি কৰাৰ পাছত, মল-মূত্ৰ ত্যাগৰ পাছত আৰু ৰাস্তাত খোজ কঢ়াৰ পাছত সদায় আচমন আৰু ‘আৰ্দ্ৰ-পঞ্চক’ (জলভিত্তিক পাঁচ শৌচক্ৰিয়া) কৰিব লাগে।

Verse 133

न नद्यां मेहनं कुर्यान्न श्मशाने नभस्मनि । न गोमये न कृष्टे च नैवालूने न शाड्वले

নদীত মূত্ৰ ত্যাগ নকৰিব, শ্মশানত নকৰিব, ছাইৰ ওপৰত নকৰিব; গোবৰ ওপৰত নকৰিব, চাষ কৰা মাটিত নকৰিব; নকটা শস্যত নকৰিব, সেউজ ঘাঁহৰ ওপৰত নকৰিব।

Verse 134

उद्धृत्ताभिस्तथाद्भिस्तु शौचं कुर्याद्विचक्षणः । अंतर्जलाद्देवकुलाद्वल्मीकान्मूषकस्थलात्

বিচক্ষণ লোকে উঠাই অনা মাটি আৰু পানীৰে শৌচ-শুদ্ধি কৰিব লাগে—বিশেষকৈ ঘৰৰ ভিতৰৰ পানীৰ সংস্পৰ্শৰ পৰা, দেৱকুল (মন্দিৰ-প্ৰাঙ্গণ)ৰ পৰা, ভাল্মীক (পিঁপৰা-ঢিপ)ৰ পৰা বা মূষক-স্থল (ইঁদুৰৰ আড্ডা)ৰ পৰা অশৌচ লাগিলে।

Verse 135

अपविद्धापशौचाश्च वर्जयेत्पंच मृत्तिकाः । गन्धलेपापहरणं शौचं कुर्यात्तथा बुधः

শৌচৰ বাবে ব্যৱহৃত পাঁচ প্ৰকাৰ মাটি যদি অপবিত্ৰ হয় বা অনুচিতভাৱে পেলোৱা হয়, তেন্তে সেয়া বর্জন কৰিব। বুদ্ধিমান লোকে এনেদৰে শৌচ কৰিব লাগে যাতে দুৰ্গন্ধ আৰু লেপ-দাগ দূৰ হয়।

Verse 136

नात्मानं ताडयेन्नैव दद्याद्दुः खेभ्य एव च । उभाभ्यामपि पाणिभ्यां कण्डूयेन्नात्मनः शिरः

মানুহে নিজকে কেতিয়াও নাকোবায়, আৰু নিজকে দুখৰ হাতত নেদিব; লগতে দুয়োটা হাতেৰে নিজৰ মূৰ নাখুজলাব।

Verse 137

रक्षेद्दारांस्त्यजेदीष्यां तासु निष्कारणं बुधः । सूर्यास्तं न विनाकाश्चित्क्रिया नैवाचरेत्तथा

বুধজনাই পত্নীক ৰক্ষা কৰিব আৰু তাত অকাৰণ ঈৰ্ষা ত্যাগ কৰিব; তদ্ৰূপ সূৰ্যাস্তৰ বিধি-সময় নমানি কোনো ক্ৰিয়া-কর্ম নকৰিব।

Verse 138

अद्रोहेणैव भूतानामल्पद्रोहेण वा पुनः । शिवचित्तोर्जयोद्वित्तं न चातिकृपणो भवेत्

সকলো জীৱৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ অদ্ৰোহ—অথবা অন্তত ক্ষতি কমাই—শিৱভক্ত চিত্তে সমৃদ্ধি লাভ কৰিব; আৰু অতিশয় কৃপণ নহ’ব।

Verse 139

नेर्ष्युः स्यान्न कृतघ्नः स्यान्न परद्रोहकर्मधीः । न पाणिपादचपलो न नेत्रचपलोऽनृजुः

ঈৰ্ষামুক্ত হ’ব, কেতিয়াও অকৃতজ্ঞ নহ’ব, আৰু পৰৰ অনিষ্ট সাধনত মন নলগাব; হাত-পা চপল নহ’ব, চকু চঞ্চল নহ’ব, আৰু আচৰণত কুটিলতা নাথাকিব।

Verse 140

न च वागङ्गचपलो न चाशिष्टस्य गोचरः । न शुष्कवादं कुर्वीत शुष्क्रवैरं तथैव च

বাক্য আৰু অঙ্গভঙ্গীত চপল নহ’ব, আৰু অশিষ্ট লোকৰ সঙ্গত নঘূৰিব; শুষ্ক কথাবাৰ্তা নকৰিব, আৰু অকাৰণ বৈৰো নপালিব।

Verse 141

उपायैः साधयेदर्थान्दण्डस्त्वगतिका गतिः । भिन्नाशनं भिन्नशय्यां वर्जयेद्भिन्नभाजनम्

যথোচিত উপায়ে নিজৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ কৰিব লাগে; অন্য কোনো পথ নাথাকিলে তেতিয়াহে দণ্ডই শেষ গতি। ভঙা আসন, ভঙা শয্যা আৰু ভঙা পাত্ৰ বর্জন কৰিব।

Verse 142

अंतरेण न गच्छेन द्वयोर्ज्वलनलिंगयोः । नाग्न्योर्न विप्रयोश्चैव न दंपत्योर्नृपोत्तम

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, দুটা আগুনৰ মাজেদি নাযাবা; দুটা পবিত্ৰ অগ্নিৰ মাজেদিও নহয়; দুজন ব্ৰাহ্মণৰ মাজেদিও নহয়; আৰু দম্পতিৰ মাজেদিও নহয়।

Verse 143

न सूर्यव्योमयोर्नैव हरस्य वृषभस्य च । एतेषामंतरं कुर्वन्यतः पापमवाप्नुयात्

সূৰ্য আৰু মুক্ত আকাশৰ মাজত নিজকে নাৰাখিবা, আৰু হৰ (শিৱ) আৰু তেওঁৰ বৃষভ (নন্দী)ৰ মাজতো নহয়। এইসকলৰ মাজত বিচ্ছেদ ঘটালে পাপ লাভ হয়।

Verse 144

नैकवस्त्रश्च भुंजीत नाग्नौ होममथाचरेत् । न चार्चयेद्द्विजान्नैव कुर्याद्देवार्चनं बुधः

বুদ্ধিমান ভক্তে একমাত্ৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি ভোজন নকৰিব, আৰু অগ্নিত হোম অনুচিতভাৱে নকৰিব। মাহীশ্বৰ-ব্ৰতৰ নিয়ম ভঙ্গ হোৱা অৱস্থাত দ্বিজ-পূজা বা দেবাৰ্চনো নকৰিব।

Verse 145

खंडनं पेषणं मार्ष्टिं जलसंशोधनं तथा । रंधनं भोजनं स्वाप उत्थानं गमनं क्षुतम्

কাটা, পেষা, ঝাড়ু দিয়া পৰিষ্কাৰ কৰা, আৰু পানী ছাঁকি শোধন কৰা; ৰান্ধা, ভোজন, নিদ্ৰা, উঠা, গমন, আৰু ক্ষুধা উদয়—এই দৈনন্দিন কৰ্মসমূহ মাহীশ্বৰ নিয়মত সংযমে নিয়ন্ত্ৰিত কৰিব লাগে।

Verse 146

कार्यारंभं समाप्तिं च वचः प्रोच्य तथा प्रियम् । पिबञ्जिघ्रन्स्पृशञ्छृण्वन्विवक्षुर्मैथुनं तथा

কাৰ্যৰ আৰম্ভণি আৰু সমাপ্তি, বাক্য কোৱা—যদিও প্ৰিয়; পান কৰা, ঘ্ৰাণ লোৱা, স্পৰ্শ কৰা, শুনা, ক’বলৈ ইচ্ছা কৰা আৰু মৈথুন—এই সকলোও মাহেশ্বৰ শাসনত সংযম আৰু নিয়মৰ অধীন কৰিব লাগে।

Verse 147

शुचित्वं च जपं स्थाणुं यः कुर्याद्विंशतिं तथा । माहेश्वरः स विज्ञेयः शेषोन्यो नामधारकः

যি শুচিতা ৰক্ষা কৰে আৰু স্থাণু (শিৱ)ৰ জপ বিধিমতে বিশবাৰ কৰে, তাকেই সত্য মাহেশ্বৰ বুলি জানিব লাগে; বাকীসকল কেৱল নামধাৰী।

Verse 148

स वै रुद्रमयो भूत्वा ततश्चांते शिवं व्रजेत् । परस्त्रियं नाभिभाषेत्तथा संभाषयेद्यदि

সেইজন ৰুদ্ৰময় হৈ উঠে, আৰু তাৰ পাছত অন্তিম সময়ত শিৱক লাভ কৰে। তেওঁ পৰস্ত্ৰীক সম্বোধন নকৰিব; আৰু যদি কথা ক’বই লাগে, তেন্তে সংযমিত আৰু যথোচিতভাৱে ক’ব।

Verse 149

मातः स्वसरथो पुत्रि आर्येति च वदेद्बुधः । उचछिष्टो नालभेत्किंचिन्न च सूर्यं विलोकयेत्

বুধজনে (স্ত্ৰীসকলক) সন্মানে ‘মাতা’, ‘ভগ্নী’, ‘কন্যা’ বা ‘আৰ্যা’ বুলি ক’ব। উচ্ছিষ্ট অৱস্থাত একো নাছোঁব, আৰু সূৰ্যলৈ দৃষ্টি নকৰিব।

Verse 150

नेन्दुं न तारकाश्चैव नादयेन्नात्मनः शिरः । स्वस्रा दिहित्रा मात्रा वा नैकांतासन माचरेत्

তেওঁ চন্দ্ৰ বা তৰাবোৰলৈ দৃষ্টি নকৰিব, আৰু কেতিয়াও নিজৰ মূৰত আঘাত নকৰিব। আৰু ভগ্নী, কন্যা বা মাতৃৰ সৈতে একান্তে বহা নকৰিব।

Verse 151

दुर्जयो हींद्रियग्रामो मुह्यते पंडितोऽपि सन् । गुरुमभ्यागतं गेहे स्वयमुत्थाय यत्नतः

ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ দল জয় কৰা নিশ্চয়েই কঠিন; পণ্ডিত লোকো কেতিয়াবা মোহিত হয়। সেয়ে গুৰুওঁ ঘৰলৈ আহিলে, নিজে উঠি যত্নসহ মনোযোগেৰে তেওঁক আদৰণি কৰিব লাগে।

Verse 152

आसनं कल्पयेत्तस्य कुर्यात्पादाभिवंदनम् । नोदक्छिराः स्वपेज्जातु न च प्रत्यक्छिरा बुधः

তেওঁৰ (গুৰুৰ) বাবে আসন সাজি দিব আৰু পদত নমস্কাৰ কৰিব। বুদ্ধিমান লোকে কেতিয়াও উত্তৰ দিশলৈ মূৰ কৰি নুশুৱে, আৰু পশ্চিম দিশলৈ মূৰ কৰিো নুশুৱে।

Verse 153

शिरस्यगस्त्यमाधाय तथैव च पुरंदरम् । उदक्यादर्शनं स्पर्शं वर्ज्यं संभाषणं तथा

অগস্ত্য আৰু তদ্ৰূপে পুৰন্দৰ (ইন্দ্ৰ)ক শিৰত ধৰি স্মৰণ কৰি, ঋতুমতী নাৰীক দেখা বর্জন কৰিব, স্পৰ্শ বর্জন কৰিব, আৰু সেই সময়ত কথোপকথনো বর্জন কৰিব।

Verse 154

नाप्सु मूत्रं पुरीषं वा मैथुनं वा समाचरेत् । कृत्वा विभवतो देवमनुष्यर्षिसमर्चनाम्

পানীত মূত্ৰ বা পায়খানা নকৰিব, আৰু তাত মৈথুনো নকৰিব। নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে প্ৰথমে দেৱতা, সন্মানীয় মানুহ আৰু ঋষিসকলক বিধিপূৰ্বক পূজা-সমৰ্চনা কৰিব।

Verse 155

पितॄणां च ततः शेषं भोक्तुं माहेश्वरोऽर्हति । वाग्यतः शुचिराचांतः प्राङ्मुखोदङ्मुखोऽपि वा

তাৰ পাছত পিতৃসকললৈ অৰ্পণ কৰাৰ পিছত যি অৱশিষ্ট থাকে, সেয়া মাহেশ্বৰভক্তে ভোজন কৰিবলৈ যোগ্য। বাক্-সংযমী হৈ, শুচি হৈ আৰু আচমন কৰি, পূবমুখে—অথবা উত্তৰমুখে—ভোজন কৰিব।

Verse 156

अन्तर्जानुश्च तच्चित्तो भुञ्जीतान्नमकुत्सयन् । नोपघातं विना दोषान्न तस्योदाहरेद्बुधः

আঁঠু ভাঁজ কৰি ভিতৰলৈ টানি, চিত্ত একাগ্ৰ কৰি, অন্নক নিন্দা নকৰাকৈ ভোজন কৰিব। প্ৰকৃত ক্ষতি নাথাকিলে জ্ঞানীয়ে তাৰ দোষ প্ৰকাশ নকৰে।

Verse 157

नग्नस्नानं न कुर्वीत न शयीत व्रजेत वा । दुष्कृतं न गुरोर्ब्रूयात्क्रुद्धं चैनं प्रसादयेत्

নগ্ন হৈ স্নান নকৰিব, অনুচিতভাৱে শুই নাথাকিব বা ঘূৰি নুফুৰিব। গুৰুৰ সন্মুখত দুষ্কৃতৰ কথা নক’ব; আৰু গুৰুও ক্ৰুদ্ধ হ’লে তেওঁক প্ৰসন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব।

Verse 158

परिवादं न श्रृमुयादन्येषामपि जल्पताम् । सदा चा कर्णयेद्धमास्त्यक्त्वा कृत्यशतान्यपि

আন লোকৰ কথাতো নিন্দা-পরিবাদ নুশুনিব। বৰং শত শত অন্য কৰ্ম ত্যাগ কৰিও সদায় ধৰ্মোপদেশ শুনিবলৈ কাণ পাতিব।

Verse 159

नित्यं नित्यं हि संमार्ष्टि गेहदर्पणयोरिव । शुक्लायां च चतुर्दश्यां नक्तभोजी सदा भवेत्

নিতৌ নিতৌ পৰিষ্কাৰ কৰি ৰাখিব, যেন ঘৰ আৰু দৰ্পণ ঘঁহি উজ্বল কৰা হয়। আৰু শুক্লপক্ষৰ চতুৰ্দশীত সদায় ৰাতিতেই ভোজন কৰাৰ নিয়ম পালন কৰিব।

Verse 160

तिस्रो रात्रीर्न शक्तश्चेदेवं माहेश्वरो भवेत् । संयावकृशरामांसं नात्मानमुपसाधयेत्

যদি তিন ৰাতি এই নিয়ম পালন কৰিবলৈ সক্ষম নহয়, তেন্তে এইভাৱেই তেওঁ মাহেশ্বৰ বুলি গণ্য হ’ব। কিন্তু সংযাৱ, কৃশৰা আৰু মাংস আদি ৰসাল আহাৰে নিজকে বিলাসিতাৰে নপালিব।

Verse 161

सायंप्रातश्च भोक्तव्यं कृत्वा ह्यतिथि भोजनम् । स्वप्नाध्ययनभोज्यानि संध्ययोश्च विवर्जयेत्

তেওঁ অতিথি আপ্যায়নৰ পাছতহে পুৱা আৰু গধূলি ভোজন কৰা উচিত। সন্ধিয়াৰ সময়ত টোপনি, অধ্যয়ন আৰু ভোজন পৰিহাৰ কৰিব লাগে।

Verse 162

भुंजानः संध्ययोर्मोहादसुरावसथो भवेत् । स्नातो न धूनयेत्केशान्क्षुते निष्ठीवितेऽध्वनि

যদি কোনোবাই মোহবশতঃ সন্ধিয়া সময়ত ভোজন কৰে, তেন্তে তেওঁ অসুৰৰ বাসস্থান হৈ পৰে। স্নান কৰাৰ পাছত চুলি জোকাৰিব নালাগে; আৰু বাটত হাঁচিলে বা থু পেলালে সঠিক সংযম পালন কৰিব লাগে।

Verse 163

आलभेद्दक्षिणं कर्णं सर्वभूतानि क्षामयेत् । न चापि नीलीवासाः स्यान्न विपर्यस्तवस्त्रधृक्

তেওঁ সোঁ কাণ স্পৰ্শ কৰি সকলো জীৱৰ পৰা ক্ষমা বিচাৰিব লাগে। তেওঁ নীলা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিব নালাগে, বা ওলোটা বা অনুচিতভাৱে বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিব নালাগে।

Verse 164

वर्ज्यं च मलिनं वस्त्रं दशाभिश्च विवर्जितम् । प्रक्षाल्य मुखहस्तौ च पादौ चाप्युपविश्य च

মলিয়ন বস্ত্ৰ আৰু ফাট থকা বা কিনার নথকা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা বৰ্জন কৰিব লাগে। মুখ, হাত আৰু ভৰি ধোৱাৰ পাছতহে শুদ্ধভাৱে বহিব লাগে।

Verse 165

अंतजानुस्त्रिराचामेद्दिर्मुखं परिमार्जयेत् । तोयेन स्पर्शयेत्खानि स्वमूर्धानं तथैव च

আঠুৰ মাজত হাত ৰাখি বহি, তিনিবাৰ আচমন কৰিব লাগে আৰু মুখমণ্ডল মচি লব লাগে। পানীৰে ইন্দ্ৰিয়ৰ ছিদ্ৰসমূহ স্পৰ্শ কৰিব লাগে আৰু নিজৰ মূৰতো স্পৰ্শ কৰিব লাগে।

Verse 166

आचम्य पुनराचम्य क्रियाः कुर्वीत सर्वशः । क्षुते निष्ठीविते चैव दंतलग्ने तथैव च

আচমন কৰি, আৰু প্ৰয়োজন অনুসাৰে পুনৰ আচমন কৰি, সকলো ধৰ্মক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰিব লাগে। হাঁচি আহিলে, থু পেলালে, আৰু দাঁতৰ মাজত কিবা লাগিলে তেতিয়াও পুনৰ শুদ্ধিৰ বাবে আচমন কৰিব লাগে।

Verse 167

पतितानां च संभाषे कुर्यादाचमनिक्रियाम् । अध्येतव्या त्रयी नित्यं भवितव्यं विपश्चिता

পতিতসকলৰ (ধৰ্মচ্যুত লোকৰ) সৈতে কথা-বতৰা কৰাৰ পিছত আচমন-ক্ৰিয়া কৰিব লাগে। নিত্য ত্ৰয়ী বেদ অধ্যয়ন কৰিব লাগে আৰু সত্যবোধসম্পন্ন বিবেচক হ’বলৈ চেষ্টা কৰিব লাগে।

Verse 168

धर्मतो धनमाहार्य यष्टव्यं चापि यत्नतः । हीनेभ्योपि न युंजीत त्वंकारं कर्हिचिद्बधः । त्वंकारो वा वधो वापि गुरूणामुभयं समम्

ধৰ্মমাৰ্গে ধন আহৰণ কৰিব লাগে আৰু যত্নসহ যজ্ঞ-কৰ্মো সম্পাদন কৰিব লাগে। নীচ বা হীন লোকৰ প্ৰতিও কেতিয়াও তুচ্ছতাসূচক ‘তুমি!’ ধৰণৰ তিৰস্কাৰভৰা বাক্য নব্যৱহাৰিবা—এই ‘ত্বংকাৰ’ো এক প্ৰকাৰ আঘাত। গুৰুলোকৰ ক্ষেত্ৰত অবিনীত সম্বোধন আৰু প্ৰকৃত বধ—দুয়ো একে সমান গম্ভীৰ।

Verse 169

सत्यं वाच्यं नित्यमैत्रेण भाव्यं कार्यं त्याज्यं नित्यमायासकारि । लोकेऽमुष्मिन्यद्दिनं स्यात्तथास्मिन्नात्मा योगे येजनीयो गभीरैः

সত্য সদায় ক’ব লাগে; নিত্য মৈত্ৰীভাৱ পোষণ কৰিব লাগে; আৰু যি কৰ্ম সদায় ক্লেশ-অশান্তি আনে, সেয়া ত্যাগ কৰিব লাগে। এই লোকত যিদৰে দিন কটে, তেনেদৰেই পৰলোক গঢ় খায়—সেয়ে জ্ঞানীসকলে গম্ভীৰ যোগে অন্তৰাত্মাৰ উপাসনা কৰিব লাগে।

Verse 170

तीर्थस्नानैः सोपवासैर्व्रतैश्च पात्रे दानैर्होमजप्यैश्चयज्ञैः । भवार्चनैर्देवपूजाविशेषैरात्मा नित्यं शोधनीयो मलाक्तः

তীৰ্থস্নান, উপবাস আৰু ব্ৰত, যোগ্য পাত্ৰত দান, হোম-জপ আৰু যজ্ঞ, ভৱ (শিৱ)ৰ অৰ্চনা আৰু দেবপূজাৰ বিশেষ উপচাৰে—এইদৰে মলিনতালিপ্ত আত্মাক নিত্য নিত্য শোধন কৰিব লাগে।

Verse 171

यत्रापि कुर्वतो नात्मा जुगुप्सामेति पार्थिव । तत्कर्तव्यसमसंगेन यन्नगोप्यं महाजने

হে পাৰ্থিৱ ৰাজা, যি কৰ্ম কৰোঁতে নিজৰ অন্তৰাত্মা ঘৃণাত নকঁপে, সেই কৰ্মেই কৰা; কৰ্তব্য-সম সঙ্গতিত কৰা, আৰু যি মহাজনৰ আগত গোপন কৰিবলগীয়া নহয়, তাকেই কৰা।

Verse 172

इति ते वै समुद्देशः कीर्तितः किंचिदेव च । शेषः स्मृतिपुराणेभ्यस्त्वया श्रोतव्य एव च

এইদৰে তোমাক এই সংক্ষিপ্ত উপদেশ কোৱা হ’ল। অৱশিষ্ট অংশ তুমি নিশ্চয় স্মৃতি আৰু পুৰাণসমূহৰ পৰা শুনিব লাগিব।

Verse 173

एवमाचरतो धर्मं महेशस्य गृहे सतः । धर्मार्थकामसंप्राप्तौ परत्रेह च शोभनम्

যি মহেশৰ গৃহস্থ আশ্ৰমত ভক্তিভাৱে বাস কৰি এইদৰে ধৰ্ম আচৰণ কৰে, তাৰ বাবে ধৰ্ম-অৰ্থ-কামৰ প্ৰাপ্তি নিশ্চিত; ইহলোক আৰু পৰলোক দুয়োতে মঙ্গলজনক।

Verse 174

एवं नानाविधान्धर्मान्महाकालस्य फाल्गुन । वदतो ध्वनिराकाशे सुमहानभ्यजायत

হে ফাল্গুন, মহাকালে এইদৰে নানা বিধ ধৰ্ম ক’তে থাকোঁতে আকাশত অতি মহান প্ৰতিধ্বনি উঠিল।

Verse 175

यावत्पश्यंति ये तत्र समाजग्मुः श्रृणुष्व तान् । ब्रह्मा विष्णुः स्वयं रुद्रो दे वी रुद्रगणास्तथा

তাত যিসকলে সমবেত হৈ চাই আছিল, সিহঁতক শুনা: ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু, স্বয়ং ৰুদ্ৰ, দেৱী, আৰু ৰুদ্ৰগণসমূহো।

Verse 176

इंद्रादयस्तथा देवा वसिष्ठाद्या मुनीश्वराः । तुंबरुप्रवराश्चापि गंधर्वाप्सरसां गणाः

ইন্দ্ৰ আদি আন আন দেৱতাসকলো আহিল; বশিষ্ঠ আদি মুনীশ্বৰসকল; আৰু তুম্বৰু অগ্ৰগণ্য হৈ গন্ধৰ্ব-অপ্সৰাসকলৰ গণসমূহো উপস্থিত হ’ল।

Verse 177

तान्महेशमुखान्सर्वान्महाकालो महामतिः । अर्चयामास बहुधा भक्त्युद्रेकातिपूरितः

তেতিয়া মহামতি মহাকালে মহেশ আদি সকলোকে বহুবিধভাৱে অৰ্চনা কৰিলে, ভক্তিৰ উচ্ছ্বাসে পৰিপূৰ্ণ হৈ।

Verse 178

ततो ब्रह्मादिभिर्देवैर्वरे रत्नमयासने । उपविष्टोऽभिषिक्तश्च महीसागरसंगमे

তাৰ পাছত ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলে তেওঁক উত্তম ৰত্নময় আসনত উপবিষ্ট কৰালে আৰু পৃথিৱী-সাগৰৰ সংগমত অভিষেক কৰিলে।

Verse 179

ततो देव्या समालिंग्य नीत्वोत्संगं स्वकं मुदा । पुत्रत्वे कल्पितः पार्थ महाकालो महामतिः

তাৰ পাছত দেৱীয়ে তেওঁক আলিঙ্গন কৰি, আনন্দেৰে নিজৰ কোলে তুলিলে; হে পাৰ্থ, মহামতি মহাকালক পুত্ৰৰূপে গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 180

उक्तञ्च यावद्ब्रह्माण्डमिदमास्ते शिवव्रत । तावत्तिष्ठ शिवस्थाने शिववच्छिवभक्तितः

আৰু ঘোষণা কৰা হ’ল: ‘যিমান দিন এই ব্ৰহ্মাণ্ড স্থিৰ থাকে, হে শিৱব্ৰতধাৰী, শিৱস্থানত অৱস্থিত থাকিবা, শিৱৰ দৰে শিৱভক্তিত।’

Verse 181

देवेन च वरो दत्तस्त्वल्लिंगं योऽर्चयिष्यति । जितेन्द्रियः शुचिर्भूत्वा ऊर्ध्वं मल्लोकमेष्यति

দেৱে এই বৰ দান কৰিলে— ‘যি জনে তোমাৰ লিঙ্গৰ অৰ্চনা কৰে, ইন্দ্ৰিয়-সংযমী আৰু শুচি হৈ, সি ওপৰলৈ মোৰ লোকত গমন কৰিব।’

Verse 182

दर्शनं स्तवनं पूजा प्रणामश्च ततो जपः । दानं चात्र कृतं लिंगे ममातितृप्तिकारणम्

দৰ্শন, স্তৱন, পূজা, প্ৰণাম আৰু তাৰ পাছত জপ; আৰু ইয়াত লিঙ্গৰ নিমিত্তে কৰা দান—এইবোৰেই মোৰ পৰম তৃপ্তিৰ কাৰণ।

Verse 183

इत्युक्ते विस्मिता देवाः साधु साध्विति ते जगुः । ब्रह्मविष्णुमुखाश्चैव महाकालं प्रतुष्टुवुः

এই কথা কোৱা হতেই দেৱসকল বিস্মিত হৈ ‘সাধু! সাধু!’ বুলি উচ্চাৰণ কৰিলে। আৰু ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু আদি সকলোৱে মহাকালক স্তৱ কৰিলে।

Verse 184

ततः सुरैःस्तूयमानो वंद्यमानश्च चारणैः । नृत्यद्भिरप्सरोभिश्च कीतैर्गंधर्वजैः शुभैः

তাৰ পাছত তেওঁ দেৱসকলৰ স্তৱনে স্তূত হ’ল, চাৰণসকলে বন্দনা কৰিলে; অপ্সৰাসকলে নৃত্য কৰিলে আৰু শুভ গন্ধৰ্বসকলে গীত গাই তেওঁক দিৱ্য উৎসৱে সন্মান জনালে।

Verse 185

कोटिकोटिगणैश्चैव स्तुवद्भिः सर्वतो वृतः

আৰু তেওঁ সৰ্বদিশে কোটিকোটি গণেৰে বেষ্টিত হ’ল, সকলোৱে স্তৱ-গীত গাই আছিল।

Verse 186

महाकालो रुद्रभवनं गतो भवपुरस्सरः । एवमेतन्महालिंगमुत्पन्नं कुरुनंदन

ভৱ (শিৱ) আগত থাকি মহাকাল ৰুদ্ৰৰ ধামলৈ গ’ল। এইদৰে, হে কুৰুনন্দন, এই মহালিঙ্গ প্ৰকাশ পালে।

Verse 187

कूपश्चापि सरः पुण्यं महाकालस्य सिद्धिदम् । अत्र ये मनुजाः पार्थ लिंगस्याराधने रताः

ইয়াত এটা কূপ আৰু এটা পুণ্য সৰোবৰো আছে, যি মহাকাল-সম্বন্ধীয় সিদ্ধি দান কৰে। হে পাৰ্থ, ইয়াত যিসকল মানুহ লিঙ্গ-আৰাধনাত ৰত—

Verse 188

महाकालः समालिंग्य ताञ्छिवाय निवेदयेत् । एतदत्यद्भुतं लिंगं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

মহাকালে তেওঁলোকক আলিঙ্গন কৰি শিৱলৈ নিবেদন কৰে। এই অতি অদ্ভুত লিঙ্গ ত্ৰিলোকত বিখ্যাত।

Verse 189

दृष्टं स्पृष्टं पूजितं च गतास्ते भवसद्म तत् एवमेतानि लिंगानि सप्त जातानि फाल्गुन

তাক দেখি, স্পৰ্শ কৰি আৰু পূজা কৰি, তেওঁলোক ভৱ (শিৱ)ৰ ধামলৈ গ’ল। এইদৰে, হে ফাল্গুন, এই সাতটা লিঙ্গ উৎপন্ন হ’ল।

Verse 190

ये श्रृण्वंति गृणंत्येतत्तेपि धन्या नरोत्तमाः

যিসকলে এই কাহিনী শুনে আৰু যিসকলে ইয়াক গুণগান কৰি পাঠ কৰে—সেই নৰোত্তমসকল ধন্য, নিশ্চয় ভাগ্যবান।