Adhyaya 101
अध्याय १०१: हैमवती-तपः, तारकवंश-उत्पातः, स्कन्द-प्रत्याशा, मदनदहनम्
ঋষিসকলে সতীদেৱীৰ পুনর্জন্মৰ কাহিনী সোধে—হিমৱতৰ কন্যা হৈমৱতী (উমা/পাৰ্বতী) কেনেকৈ জন্মিল আৰু শিৱক পতিৰূপে কেনেকৈ লাভ কৰিলে। সূতে ক’লে—দেৱীয়ে মেনাৰ দেহ আশ্ৰয় কৰি স্বইচ্ছাৰে হৈমৱতীৰূপে অৱতীৰ্ণ হ’ল; গিৰিৰাজে সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰিলে। বাৰ বছৰত সি ভগ্নীসকলৰ সৈতে তপস্যা আৰম্ভ কৰে; অপৰ্ণা, একপৰ্ণা, একপাটলা আদি নামৰ দ্বাৰা তপোব্ৰতৰ ভেদ বৰ্ণিত হয় আৰু অনন্য ভক্তিত শিৱানুগ্রহ সহজলভ্য বুলি প্ৰকাশ পায়। সেই সময়তে দানৱ তাৰকে ব্ৰহ্মাৰ বৰত বল পাই বিষ্ণুকো জয় কৰিলে; দেৱসকলে ভয়াতুৰ হৈ বৃহস্পতিলৈ বিলাপ কৰে। ব্ৰহ্মাই উপদেশ দিয়ে—উমা-শিৱৰ যোগত স্কন্দ জন্মিব আৰু সিয়েই তাৰকবধ কৰিব। দেৱকাৰ্য সিদ্ধিৰ বাবে ইন্দ্ৰই কামদেৱক শিৱ-উমা সংযোগ ঘটাবলৈ আদেশ দিয়ে; মদনে ৰতি আৰু বসন্তসহ শিৱাশ্ৰমলৈ গৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু ত্ৰ্যম্বকে তৃতীয় নয়নৰ অগ্নিত তাক দগ্ধ কৰে। ৰতিৰ শোক দেখি শিৱে বৰ দিয়ে—মদন অমূৰ্ত হৈ থাকিব আৰু ভৱিষ্যতে বাসুদেৱ (বিষ্ণু) সম্পৰ্কীয় শাপ-প্ৰসঙ্গত পুত্ৰৰূপে পুনৰ লাভ হ’ব। এই অধ্যায়ে পাৰ্বতীতপ, স্কন্দোৎপত্তি আৰু তাৰকবধৰ কাহিনীধাৰাৰ ভূমিকা স্থাপন কৰি, কামদহনৰ দ্বাৰা শিৱৰ বৈৰাগ্য আৰু ঐশ্বৰ্য প্ৰতিপাদন কৰে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवकृद्दक्षयज्ञविध्वंसनो नाम शततमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं हिमवतः पुत्री बभूवांबा सती शुभा कथं वा देवदेवेशम् अवाप पतिमीश्वरम्
এইদৰে শ্ৰীলিঙ্গ মহাপুৰাণৰ পূৰ্বভাগত ‘শিৱকৃত-দক্ষযজ্ঞবিধ্বংসন’ নামৰ একশ একতম অধ্যায় আৰম্ভ হয়। ঋষিসকলে ক’লে—“শুভা অম্বা সতী কেনেকৈ হিমৱতৰ কন্যা হ’ল? আৰু দেৱদেৱেশ পৰম ঈশ্বৰক স্বামী ৰূপে তেওঁ কেনেকৈ লাভ কৰিলে?”
Verse 2
सूत उवाच सा मेनातनुम् आश्रित्य स्वेच्छयैव वराङ्गना तदा हैमवती जज्ञे तपसा च द्विजोत्तमाः
সূতে ক’লে—হে দ্বিজোত্তমসকল! সেই শ্ৰেষ্ঠা নাৰী স্বইচ্ছাৰে মেনাৰ দেহ আশ্ৰয় কৰি, তপস্যাৰ প্ৰভাৱত, তেতিয়া হৈমৱতী (পাৰ্বতী) ৰূপে জন্ম ল’লে।
Verse 3
जातकर्मादिकाः सर्वाश् चकार च गिरीश्वरः द्वादशे च तदा वर्षे पूर्णे हैमवती शुभा
গিৰীশ্বৰে জাতকৰ্ম আদি সকলো সংস্কাৰ বিধিপূৰ্বক সম্পন্ন কৰিলে। আৰু দ্বাদশ বছৰ পূৰ্ণ হ’লে শুভা হৈমৱতী (পাৰ্বতী) যথোচিত পৰিপক্বতা লাভ কৰিলে।
Verse 4
तपस्तेपे तया सार्धम् अनुजा च शुभानना अन्या च देवी ह्यनुजा सर्वलोके नमस्कृता
তেওঁৰ সৈতে শুভমুখী কনিষ্ঠা ভগ্নীয়েও তপস্যা কৰিলে; আৰু আন এজনী কনিষ্ঠা ভগ্নীয়েও—সেই দেৱী সকলো লোকতে নমস্কৃত আৰু পূজিতা।
Verse 5
ऋषयश् च तदा सर्वे सर्वलोकमहेश्वरीम् तुष्टुवुस् तपसा देवीं समावृत्य समन्ततः
তেতিয়া সকলো ঋষিয়ে চাৰিওফালে ঘেৰি সৰ্বলোক-মহেশ্বৰী দেৱীক নিজৰ তপস্যাৰে স্তৱ কৰিলে; তেওঁ শিৱশক্তি, যাঁৰ দ্বাৰাই পতি বদ্ধ পশুক মুক্তি দিয়ে।
Verse 6
ज्येष्ठा ह्यपर्णा ह्यनुजा चैकपर्णा शुभानना तृतीया च वरारोहा तथा चैवैकपाटला
তেওঁ জ্যেষ্ঠা—অপৰ্ণা; তেওঁ কনিষ্ঠাও—একপৰ্ণা, শুভমুখী; তেওঁ তৃতীয়া—বৰাৰোহা; আৰু তেওঁ একপাটলা নামেও প্ৰসিদ্ধ।
Verse 7
तपसा च महादेव्याः पार्वत्याः परमेश्वरः वशीकृतो महादेवः सर्वभूतपतिर्भवः
মহাদেৱী পাৰ্বতীৰ তপস্যাৰ ফলত পৰমেশ্বৰ—মহাদেৱ, ভব, সৰ্বভূতপতি—বশীভূত হৈ তেওঁৰ প্ৰতি প্ৰসন্ন আৰু অনুগ্ৰহশীল হ’ল।
Verse 8
एतस्मिन्नेव काले तु तारको नाम दानवः तारात्मजो महातेजा बभूव दितिनन्दनः
সেই সময়তে তাৰক নামৰ এটা দৈত্য—তাৰাৰ পুত্ৰ, মহাতেজস্বী—দিতিৰ প্ৰিয় নন্দন হিচাপে জন্মিল।
Verse 9
तस्य पुत्रास्त्रयश्चापि तारकाक्षो महासुरः विद्युन्माली च भगवान् कमलाक्षश् च वीर्यवान्
তেওঁৰ তিনিজন পুত্ৰো আছিল—মহাসুৰ তাৰকাক্ষ, ভগৱদ্ভাৱে পূজ্য বিদ্যুন্মালী, আৰু মহাপৰাক্ৰমী কমলাক্ষ।
Verse 10
पितामहस् तथा चैषां तारो नाम महाबलः तपसा लब्धवीर्यश् च प्रसादाद्ब्रह्मणः प्रभोः
তেওঁলোকৰ পিতামহ ‘তাৰ’ নামৰ মহাবলী আছিল; তপস্যাৰে বীৰ্য লাভ কৰি প্ৰভু ব্ৰহ্মাৰ প্ৰসাদে বল প্ৰাপ্ত কৰিছিল।
Verse 11
सो ऽपि तारो महातेजास् त्रैलोक्यं सचराचरम् विजित्य समरे पूर्वं विष्णुं च जितवान् असौ
সেই মহাতেজস্বী তাৰেও পূৰ্বে সমৰত চল-অচলসহ ত্ৰিলোক জয় কৰি, বিষ্ণুকো যুদ্ধত পৰাজিত কৰিছিল।
Verse 12
तयोः समभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् दिव्यं वर्षसहस्रं तु दिवारात्रम् अविश्रमम्
তেওঁলোক দুজনৰ মাজত অতি ঘোৰ, ৰোমহর্ষক এক দিব্য যুদ্ধ হ’ল; দিব্য সহস্ৰ বছৰ দিন-ৰাতি অবিশ্ৰাম চলিল। পুৰাণদৃষ্টিত ই পাশ-বন্ধনৰ কালপৰিণতি; নিষ্কৃতি কেৱল পতি শিৱৰ প্ৰসাদে।
Verse 13
सरथं विष्णुमादाय चिक्षेप शतयोजनम् तारेण विजितः संख्ये दुद्राव गरुडध्वजः
তাৰে বিষ্ণুক ৰথসহ ধৰি শত যোজন দূৰলৈ নিক্ষেপ কৰিলে। সেই সমৰত তাৰাৰ হাতত পৰাজিত হৈ গৰুড়ধ্বজ প্ৰভু পিছু হটি আঁতৰি গ’ল।
Verse 14
तारो वराञ्छतगुणं लब्ध्वा शतगुणं बलम् पितामहाज्जगत्सर्वम् अवाप दितिनन्दनः
পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ পৰা শতগুণ-বৃদ্ধি কৰা বৰ লাভ কৰি তাৰকে শতগুণ বল পালে। দিতিৰ পুত্ৰ সেই দত্ত শক্তিৰ প্ৰভাৱত সমগ্ৰ জগত দখল কৰিলে।
Verse 15
देवेन्द्रप्रमुखाञ्जित्वा देवान्देवेश्वरेश्वरः वारयामास तैर् देवान् सर्वलोकेषु मायया
ইন্দ্ৰপ্ৰমুখ দেৱতাসকলক জয় কৰি সেই পৰমেশ্বৰে নিজৰ মায়াৰে সেই দেৱতাসকলকেই সকলো লোকত নিবৃত্ত কৰিলে, নিয়ন্ত্ৰণৰ উপকৰণ কৰিলে।
Verse 16
देवताश् च सहेन्द्रेण तारकाद्भयपीडिताः न शान्तिं लेभिरे शूराः शरणं वा भयार्दिताः
তাৰকৰ ভয়ত পীড়িত দেৱতাসকল—ইন্দ্ৰসহ—শান্তি নাপালে। বীৰ হ’লেও ভয়াৰ্ত হৈ তেওঁলোকে শৰণ বিচাৰিলে।
Verse 17
तदामरपतिः श्रीमान् संनिपत्यामरप्रभुः उवाचाङ्गिरसं देवो देवानामपि संनिधौ
তেতিয়া শ্ৰীমান অমৰপতি ইন্দ্ৰ—দেৱাধিপতি—সভা একত্ৰ কৰি, দেৱসকলৰ সন্নিধিত অঙ্গিৰা মুনিক সম্বোধন কৰি ক’লে।
Verse 18
भगवंस्तारको नाम तारजो दानवोत्तमः तेन संनिहता युद्धे वत्सा गोपतिना यथा
হে ভগৱন! তাৰাৰ পৰা জন্ম লোৱা তাৰক নামৰ এক শ্ৰেষ্ঠ দানৱ আছে। যুদ্ধত সি আমাক গোপালে বাছুৰক বশ কৰা দৰে পৰাভূত কৰিলে।
Verse 19
भयात्तस्मान्महाभाग बृहद्युद्धे बृहस्पते अनिकेता भ्रमन्त्येते शकुन्ता इव पञ्जरे
সেয়ে, হে মহাভাগ বৃহস্পতে, এই মহাযুদ্ধত ভয়ৰ বাবে আশ্ৰয়হীন এইসকল খাঁচাত বন্দী পখীৰ দৰে ইফালে‑সিফালে ঘূৰি ফুৰিছে।
Verse 20
अस्माकं यान्य् अमोघानि आयुधान्य् अङ्गिरो वर तानि मोघानि जायन्ते प्रभावादमरद्विषः
হে অঙ্গিৰস‑কুলশ্ৰেষ্ঠ, আমাৰ যি অমোঘ অস্ত্ৰ আছিল, অমৰদ্বিষৰ প্ৰভাৱত সেয়া এতিয়া নিষ্ফল হৈ পৰিছে।
Verse 21
दशवर्षसहस्राणि द्विगुणानि बृहस्पते विष्णुना योधितो युद्धे तेनापि न च सूदितः
হে বৃহস্পতে, বিশ হাজাৰ বছৰ ধৰি বিষ্ণুৱে তেওঁৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিলে; তথাপি তেওঁ বিষ্ণুৰ দ্বাৰাও নিহত নহ’ল।
Verse 22
यस्तेनानिर्जितो युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना कथमस्मद्विधस्तस्य स्थास्यते समरे ऽग्रतः
যাক পৰাক্ৰমী বিষ্ণুৱেও যুদ্ধত জয় কৰিব নোৱাৰিলে, তেওঁৰ সন্মুখত সমৰৰ অগ্ৰভাগত আমাৰ দৰে লোক কেনেকৈ থিয় হ’ব?
Verse 23
एवम् उक्तस् तु शक्रेण जीवः सार्धं सुराधिपैः सहस्राक्षेण च विभुं सम्प्राप्याह कुशध्वजम्
শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) এইদৰে কোৱাৰ পিছত, জীৱে সুৰাধিপসকল আৰু সহস্ৰাক্ষ ইন্দ্ৰৰ সৈতে সেই বিভু কুশধ্বজৰ ওচৰলৈ গৈ ক’লে।
Verse 24
सो ऽपि तस्य मुखाच्छ्रुत्वा प्रणयात्प्रणतार्तिहा देवैरशेषैः सेन्द्रैस्तु जीवमाह पितामहः
তেওঁৰ মুখৰ পৰা সেয়া শুনি পিতামহ ব্ৰহ্মা—ভক্তিভাৱে প্ৰণত জনৰ দুখ-হৰ—ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতাৰ সন্মুখত জীৱনদায়ী বাক্য ক’লে।
Verse 25
जाने वो ऽर्तिं सुरेन्द्राणां तथापि शृणु सांप्रतम् विनिन्द्य दक्षं या देवी सती रुद्राङ्गसंभवा
হে দেৱেন্দ্ৰসকল, তোমালোকৰ দুখ মই জানো; তথাপি এতিয়া মোৰ কথা শুনা। ৰুদ্ৰৰ নিজ অঙ্গৰ পৰা জন্ম লোৱা দেৱী সতীয়ে দক্ষক নিন্দা কৰি শিৱতত্ত্বৰ সত্য প্ৰকাশ কৰিছিল।
Verse 26
उमा हैमवती जज्ञे सर्वलोकनमस्कृता तस्याश्चैवेह रूपेण यूयं देवाः सुरोत्तमाः
হিমৱানৰ কন্যা উমা জন্মিল, যাক সকলো লোকে নমস্কাৰ কৰে। হে সুৰোত্তম দেৱসকল, ইয়াত তোমালোকে তেঁওকেই এই ৰূপত দৰ্শন কৰিছে।
Verse 27
विभोर्यतध्वमाक्रष्टुं रुद्रस्यास्य मनो महत् तयोर्योगेन सम्भूतः स्कन्दः शक्तिधरः प्रभुः
সৰ্বব্যাপী শক্তিক আহ্বান কৰিবলৈ এই ৰুদ্ৰৰ মহৎ সংকল্প জাগিল। ৰুদ্ৰ আৰু শক্তিৰ সেই যোগৰ পৰা শক্তিধৰ প্ৰভু স্কন্দ প্ৰকাশ পালে।
Verse 28
षडास्यो द्वादशभुजः सेनानीः पावकिः प्रभुः स्वाहेयः कार्तिकेयश् च गाङ्गेयः शरधामजः
তেওঁ ষড়ানন, দ্বাদশভুজ প্ৰভু—দেৱসেনাৰ সেনাপতি; পাৱকজ, পৰাক্ৰমী। স্বাহাৰ পুত্ৰ কাৰ্ত্তিকেয়, গাংগেয় আৰু শৰধামজ বুলিও খ্যাত।
Verse 29
देवः शाखो विशाखश् च नैगमेशश् च वीर्यवान् सेनापतिः कुमाराख्यः सर्वलोकनमस्कृतः
তেওঁ দেৱস্বৰূপ; তেওঁৱেই শাখ আৰু বিশাখ; তেওঁৱেই মহাবীৰ্যবান নৈগমেষ। তেওঁ দেৱসেনাৰ সেনাপতি ‘কুমাৰ’ নামে খ্যাত আৰু সৰ্বলোকৰ দ্বাৰা নমস্কৃত।
Verse 30
लीलयैव महासेनः प्रबलं तारकासुरम् बालो ऽपि विनिहत्यैको देवान् संतारयिष्यति
মহাসেন যেন লীলাৰ দৰে, শিশু হৈও, একাই প্ৰবল তাৰকাসুৰক বধ কৰিব আৰু দেৱতাসকলক বিপদৰ পৰা পাৰ কৰাই সুৰক্ষিত কৰিব।
Verse 31
एवम् उक्तस् तदा तेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना बृहस्पतिस् तथा सेन्द्रैर् देवैर् देवं प्रणम्य तम्
পৰমেষ্ঠী ব্ৰহ্মাই এনেদৰে কোৱাৰ পাছত, বৃহস্পতিয়ে ইন্দ্ৰসহ অন্যান্য দেৱতাসকলৰ সৈতে সেই দেৱ—মহাদেৱ, পাশবদ্ধ পশুক মুক্ত কৰা পতিকে—প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 32
शिव बुर्न्स् काम मेरोः शिखरमासाद्य स्मरं सस्मार सुव्रतः स्मरणाद्देवदेवस्य स्मरो ऽपि सह भार्यया
সুব্ৰত শিৱে মেৰুৰ শিখৰত উঠি স্মৰ (কাম)ক স্মৰণ কৰিলে। দেৱদেৱৰ সেই স্মৰণমাত্ৰতেই স্মৰো পত্নীসহ প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।
Verse 33
रत्या समं समागम्य नमस्कृत्य कृताञ्जलिः सशक्रमाह तं जीवं जगज्जीवो द्विजोत्तमाः
হে দ্বিজোত্তম, ৰতিসহ আহি সি কৃতাঞ্জলি হৈ নমস্কাৰ কৰিলে; আৰু শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)সহ সেই জীৱক সম্বোধন কৰিলে; তেতিয়া জগজ্জীৱ—সৰ্ব পশুৰ পতি—অন্তৰ্যামী সাক্ষী ৰূপে স্থিত আছিল।
Verse 34
स्मृतो यद्भवता जीव सम्प्राप्तो ऽहं तवान्तिकम् ब्रूहि यन्मे विधातव्यं तमाह सुरपूजितः
হে জীৱ! তুমি মোক স্মৰণ কৰাৰ বাবে মই তোমাৰ ওচৰলৈ আহিলোঁ। কোৱা, তোমাৰ মঙ্গলৰ বাবে মই তোমাৰ বাবে কি বিধান কৰিব লাগিব—এনেদৰে দেৱপূজিত প্ৰভুৱে ক’লে।
Verse 35
तम् आह भगवाञ्छक्रः संभाव्य मकरध्वजम् शङ्करेणांबिकामद्य संयोजय यथासुखम्
তাৰ পিছত ভগৱান শক্ৰ (ইন্দ্ৰ) মকৰধ্বজ (কামদেৱ)ক সন্মান কৰি ক’লে—“আজি অম্বিকাক শংকৰৰ সৈতে যথোচিত আৰু সুখকৰভাৱে সংযোগ কৰ।”
Verse 36
तया स रमते येन भगवान् वृषभध्वजः तेन मार्गेण मार्गस्व पत्न्या रत्यानया सह
যি পথে বৃষভধ্বজ ভগৱান শিৱে তাইৰ সৈতে ৰমণ কৰে, সেই পথেই তুমি চলা; তোমাৰ পত্নী ৰতিৰ সৈতে একেলগে সেই পথ অনুসৰণ কৰা।
Verse 37
सो ऽपि तुष्टो महादेवः प्रदास्यति शुभां गतिम् विप्रयुक्तस्तया पूर्वं लब्ध्वा तां गिरिजामुमाम्
সেই মহাদেৱো সন্তুষ্ট হৈ শুভ গতি দান কৰিব। কিয়নো পূৰ্বে তেওঁ তাইৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈছিল, পাছত গিৰিজা উমাক পুনৰ লাভ কৰিছিল।
Verse 38
एवमुक्तो नमस्कृत्य देवदेवं शचीपतिम् देवदेवाश्रमं गन्तुं मतिं चक्रे तया सह
এনেদৰে কোৱা হ’লে তেওঁ শচীপতি, দেৱদেৱ ইন্দ্ৰক নমস্কাৰ কৰি, তাইৰ সৈতে (ৰতিৰ সৈতে) দেৱদেৱ শিৱৰ আশ্ৰমলৈ যাবলৈ মন স্থিৰ কৰিলে।
Verse 39
गत्वा तदाश्रये शंभोः सह रत्या महाबलः वसंतेन सहायेन देवं योक्तुमना भवत्
শম্ভুৰ আশ্ৰয়স্থানলৈ গৈ সেই মহাবলী, ৰতি সহ আৰু বসন্তৰ সহায়ত, দেৱক কামোদ্দীপনাত নিয়োজিত কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল।
Verse 40
ततः सम्प्रेक्ष्य मदनं हसन् देवस् त्रियंबकः नयनेन तृतीयेन सावज्ञं तम् अवैक्षत
তাৰ পাছত মদনক দেখি ত্ৰ্যম্বক দেৱে হাঁহিলে আৰু তৃতীয় নয়নে অৱজ্ঞাভাৱে তাক চালে—যেন ঘোষণা কৰিলে, পশুক বাঁধা কাম-পাশ পতিক স্পৰ্শ নকৰে।
Verse 41
ततो ऽस्य नेत्रजो वह्निर् मदनं पार्श्वतः स्थितम् अदहत्तत्क्षणादेव ललाप करुणं रतिः
তাৰ পাছত তেওঁৰ (শিৱৰ) নয়নজাত অগ্নিয়ে কাষতে থকা মদনক তৎক্ষণাৎ দগ্ধ কৰিলে; আৰু ৰতি কৰুণ বিলাপ কৰিলে।
Verse 42
रत्याः प्रलापमाकर्ण्य देवदेवो वृषध्वजः कृपया परया प्राह कामपत्नीं निरीक्ष्य च
ৰতিৰ বিলাপ শুনি দেৱদেৱ বৃষধ্বজ শিৱে কামপত্নীক চাই পৰম কৃপাৰে তাইক ক’লে।
Verse 43
अमूर्तो ऽपि ध्रुवं भद्रे कार्यं सर्वं पतिस्तव रतिकाले ध्रुवे भद्रे करिष्यति न संशयः
হে ভদ্ৰে, তোমাৰ পতি অমূৰ্ত হ’লেও নিশ্চয় তোমাৰ সকলো কাৰ্য সিদ্ধ কৰিব। হে শুভে, ৰতিকালত ধ্ৰুৱ অৱশ্যেই তাক সম্পন্ন কৰিব—সন্দেহ নাই।
Verse 44
यदा विष्णुश् च भविता वासुदेवो महायशाः शापाद्भृगोर्महातेजाः सर्वलोकहिताय वै
যেতিয়া মহাতেজস্বী ভৃগুৰ প্ৰবল শাপত মহাযশস্বী বিষ্ণু বাসুদেৱৰূপে প্ৰকাশ পায়, তেতিয়া সেয়া নিশ্চয়েই সকলো লোকৰ হিতৰ বাবে। (জ্ঞানীসকলে জানে—এই অৱতৰণো পতি শিৱৰ অধীন; তেওঁ শাপকেও লোকহিত আৰু দেহধাৰীৰ পাশবন্ধন শিথিল কৰাৰ উপায় কৰি তোলে।)
Verse 45
तदा तस्य सुतो यश् च स पतिस्ते भविष्यति सा प्रणम्य तदा रुद्रं कामपत्नी शुचिस्मिता
তেতিয়া (ৰুদ্ৰে) ক’লে—“তেওঁৰ যি পুত্ৰ জন্মিব, সেয়াই তোমাৰ পতি হ’ব।” তেতিয়া কামৰ পত্নী, শুচিস্মিতা, ৰুদ্ৰক প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 46
जगाम मदनं लब्ध्वा वसंतेन समन्विता
বসন্তৰ সৈতে সমন্বিত হৈ, মদন (কাম)ৰ প্ৰভাৱ লাভ কৰি, তাই আগবাঢ়িল।
Frequently Asked Questions
Haimavati is Uma/Parvati born as the daughter of Himavan and Menā, described here as Sati’s re-manifestation by her own will. The chapter frames her birth and tapas as the continuity of the Devi’s purpose: reunion with Shiva and restoration of cosmic balance.
They function as tapasya-identifiers—names reflecting distinctive austerity modes and vows (vrata) undertaken by Parvati. In Shaiva-Puranic framing, such names encode the intensity of renunciation and single-pointed devotion that draws Shiva’s grace.
Kamadeva’s attempt to provoke desire in Shiva symbolizes intrusion into yogic stillness. Shiva’s third eye represents jnana-agni (the fire of higher awareness) that consumes kama (desire). The later boon to Rati preserves cosmic dharma by allowing love to continue in subtler, ‘ananga’ (bodiless) form.
It establishes (1) Parvati’s tapas as the cause for Shiva-Uma union, (2) Taraka’s oppressive power as the crisis, and (3) Brahma’s prophecy that Skanda will be born to defeat Taraka—setting up subsequent chapters focused on Skanda’s manifestation and the devas’ deliverance.