Varaha Purana 149.97: Adhyaya 149, Shloka 97

The Sacred Geography and Merit of Dvārakā

Devanagari script

तस्य पश्चिमपार्श्वे तु बिल्वश्चैव महाद्रुमः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां स पुष्यति च निष्कलम् ॥

Recitation with translationVaraha Purana 149.97

Transliteration

tasya paścimapārśve tu bilvaś caiva mahādrumaḥ || caturviṃśatidvādaśyāṃ sa puṣyati ca niṣkalam

Translation

وعلى جانبه الغربي تقوم شجرة بِلْفَا، وهي شجرة عظيمة حقًّا. وفي الدفادشي الرابعة والعشرين تزهر تمامًا بلا عيب.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तस्य: of that/of it
• तस्य: सम्बन्ध (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; ‘of it/of him’

• पश्चिम-पार्श्वे: on the western side
• पश्चिम-पार्श्वे: अधिकरण (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम-पार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; कर्मधारयः—‘पश्चिमं पार्श्वम्’ (western side)

• तु: indeed/but
• तु: सम्बन्ध (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• बिल्वः: bilva tree
• बिल्वः: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बिल्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)

• एव: indeed/just
• एव: सम्बन्ध (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• महाद्रुमः: a great tree
• महाद्रुमः: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महाद्रुम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् द्रुमः’ (great tree)

• चतुर्विंशति-द्वादश्याम्: on the twenty-fourth Dvādaśī (lunar day)
• चतुर्विंशति-द्वादश्याम्: अधिकरण (काल-अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: चतुर्विंशति-द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (काल-अधिकरण), एकवचन; द्विगु-समासः—‘चतुर्विंशतिः द्वादशी’ (the 24th Dvādaśī)

• सः: it/he
• सः: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• पुष्यति: blooms
• पुष्यति: क्रिया (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पुष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; अर्थे—‘blooms/thrives’

• च: and
• च: सम्बन्ध (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात

• निष्कलम्: spotlessly/fully
• निष्कलम्: क्रियाविशेषण (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: निष्कल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (क्रियाविशेषणवत्), एकवचन; अव्ययीभावार्थे—‘without blemish/entirely’ (पुष्यति इति क्रियाविशेषणवत्)

Speaker

Varāha (Viṣṇu)

Tags

• Classical Literature
• Sacred Botany
• Ancient Calendrical Practice
• Pilgrimage Landscape

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It documents a botanical landmark tied to calendrical observance, indicating how sacred landscapes were remembered through trees and recurring lunar dates.

Which geographic location is identified?

A western-side landmark is described relative to the tīrtha context; the verse itself does not provide a modern-identifiable coordinate beyond the relational description.

What is the primary ethical instruction?

The passage implicitly encourages attentive stewardship and recognition of natural features (trees, seasonal blooming) as part of cultural heritage landscapes.