Varaha Purana 149.3: Adhyaya 149, Shloka 3

The Sacred Geography and Merit of Dvārakā

Devanagari script

नाराचधारावरणासिधारी सुररिपुवधकारी धरणीधरः ॥ धृतशङ्खगदाब्जचक्रपाणिः स्वयमिह शास्त्रमुदावहत्प्रधानम् ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 149.3

Transliteration

nārācadhārāvaraṇāsidhārī suraripuvadhakārī dharaṇīdharaḥ || dhṛtaśaṅkhagadābjacakrapāṇiḥ svayam iha śāstram udāvahat pradhānam

Translation

حامِلًا سيفًا كأنه سترٌ واقٍ من وابل السهام—قاتلَ أعداءِ الآلهة، وحاملَ الأرض—وبيده الصدفةُ والهراوةُ واللوتسُ والقرصُ، أعلن هو نفسه هنا الشاسترا الأسمى.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नाराच-धारा-आवरण-असि-धारी: bearing a sword and a covering of a shower of arrows
• नाराच-धारा-आवरण-असि-धारी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: नाराच (प्रातिपदिक) + धारा (प्रातिपदिक) + आवरण (प्रातिपदिक) + असि (प्रातिपदिक) + धारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी/तत्पुरुषः (नाराचधारायाः आवरणम्; असिधारी = असिं धारयति इति)

• सुर-रिपु-वध-कारी: slayer of the enemies of the gods
• सुर-रिपु-वध-कारी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + रिपु (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक) + कारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सुराणां रिपवः; तेषां वधं करोति इति)

• धरणी-धरः: supporter of the earth
• धरणी-धरः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: धरणी (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (धरणीं धरति इति)

• धृत-शङ्ख-गदा-अब्ज-चक्र-पाणिः: he whose hand holds conch, mace, lotus, and discus
• धृत-शङ्ख-गदा-अब्ज-चक्र-पाणिः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: धृत (कृदन्त; √धृ धातु, क्त) + शङ्ख (प्रातिपदिक) + गदा (प्रातिपदिक) + अब्ज (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—बहुव्रीहिः (धृताः शङ्खगदाब्जचक्राणि यस्य पाणौ सः)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta (कर्ता/Agent-emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/स्वतन्त्र-कर्तृबोधक (emphatic: ‘himself’)

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• शास्त्रम्: treatise; scripture
• शास्त्रम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• उदावहत्: brought forth; carried out
• उदावहत्: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: √वह् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्गः—उद्-आ (ud-ā)

• प्रधानम्: chief; principal
• प्रधानम्: Karma (कर्म/Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies शास्त्रम्)

Speaker

Sūta / Narrator (implied)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Narrative
• Vaishnavism
• Sanskrit Poetics

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It reflects a Purāṇic strategy of authorizing teachings by associating them with a divine figure who embodies protection and cosmic order.

Which geographic location is identified?

No specific place-name appears in this verse; it functions as a descriptive transition within the narrative.

What is the primary ethical instruction?

Legitimate instruction (śāstra) is framed as protective and order-sustaining, linked to restraint of destructive forces.