Rig Veda 8.14.3: Mandala 8, Sukta 14, Mantra 3

Sukta 8.14

Rishi: Unknown/unspecified in provided input

Devata: Indra (giver through Sūnṛtā)

Chandas: Likely Anuṣṭubh-like (needs scansion)

Samhita Patha (Devanagari)

धेनुष्ट इन्द्र सूनृता यजमानाय सुन्वते । गामश्वं पिप्युषी दुहे ॥

Transliteration

dhénuṣ ṭa indra sūnṛ́tā yájamānāya sunvaté | gā́m áśvaṃ pipyúṣī duhē ||

Translation

بَقَرَتُكَ، يا إندرا، بَقَرَةُ الصِّدْقِ فِي النُّطْقِ، تَسْكُبُ لَبَنَهَا لِلْيَجَمَانَا الَّذِي يَعْصِرُ السُّومَا؛ تَحْلِبُ بَقَرَةَ الشُّعَاعِ وَفَرَسَ قُوَّةِ الحَيَاةِ—مُغَذِّيَةً الطَّالِبَ بِالنَّمَاءِ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• धेनुः: the milch-cow; giver (of milk/wealth)
• धेनुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धेनु- (प्रातिपदिक) < धे (धातु, ‘to suck/milk’)

• ते: of you; your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• सूनृता: true/pleasant speech; gracious utterance
• सूनृता: कर्तृ (धेनुः…सूनृता… दुहे इत्यस्य कर्तृ-समुच्चयः)
• Type: Noun (abstract)
• Root: सूनृता- (प्रातिपदिक)

• यजमानाय: to/for the sacrificer
• यजमानाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: यजमान- (प्रातिपदिक; यज् धातोः ‘sacrificing’)

• सुन्वते: to the Soma-presser (pressing Soma)
• सुन्वते: सम्प्रदान (यजमानस्य विशेषणम्)
• Type: Participle (present active)
• Root: सुन्वत्- (वर्तमाने कृदन्त-प्रातिपदिक; सु (सोमं) ‘to press’)

• गाम्: a cow
• गाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गो- (प्रातिपदिक)

• अश्वम्: a horse
• अश्वम्: कर्म (गाम् इति सह समुच्चित-कर्म)
• Type: Noun
• Root: अश्व- (प्रातिपदिक)

• पिप्युषी: abounding; full (of milk/wealth)
• पिप्युषी: कर्तृ (कर्तृ-विशेषणम्)
• Type: Participle/Adjective (perfect/possessive sense, fem.)
• Root: पिप्युषी- (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्या/पि (धातु) ‘to swell, abound, be full’ → परिपूर्णा/समृद्धा)

• दुहे: milks; yields
• दुहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु) ‘to milk’