Rig Veda 4.14.2: Mandala 4, Sukta 14, Mantra 2

Sukta 4.14

Devata: Savitṛ and Sūrya

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ऊर्ध्वं केतुं सविता देवो अश्रेज्ज्योतिर्विश्वस्मै भुवनाय कृण्वन् । आप्रा द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं वि सूर्यो रश्मिभिश्चेकितानः ॥

Recitation with translationRig Veda 4.14.2

Transliteration

ūrdhvám ketúṃ savitā́ dēvó aśret jyótir víśvasmai bhúvanāya kṛṇván | āprā́ dyāvā-pṛthivī́ antárikṣaṃ ví sū́ryo raśmíbhiś cékītānaḥ ||

Translation

سافيتṛ، الإله، قد رفعَ العلامةَ عاليًا؛ صانعًا النورَ لكلِّ العوالم. وقد ملأَ السماءَ والأرضَ والفضاءَ بينهما؛ وسوريا (Sūrya)، الواعي تمامًا، يَنبسطُ بأشعّتِه.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऊर्ध्वम्: upwards, aloft
• ऊर्ध्वम्: Adhikaraṇa (दिशा/अवस्था-निर्देशः)
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• केतुम्: banner; sign; ray/beam
• केतुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• सविता: Savitar (the impeller, Sun-god)
• सविता: Kartā
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• देवः: the god
• देवः: Kartā (सविता-विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अश्रेज्ज्योतिः: he sent forth light
• अश्रेज्ज्योतिः: अश्रेज्: क्रिया; ज्योतिः: Karma
• Type: Verb + Noun (sandhi-compound in saṃhitā)
• Root: श्रज्/सृज् (धातु; वैदिक रूपेण ‘अश्रेज्’ = असृजत्/असर्जत्) + ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• विश्वस्मै: for all
• विश्वस्मै: Sampradāna
• Type: Adjective (pronominal declension)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• भुवनाय: for the world/creaturely realm
• भुवनाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• कृण्वन्: making, effecting
• कृण्वन्: Kartā (कर्तृ-विशेषणम्; ‘making/doing’)
• Type: Verb (participle)
• Root: कृ (धातु)

• आ: forth; unto; fully
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• आप्राः: he filled, he made full
• आप्राः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्रा/पॄ (धातु; वैदिक ‘प्रा’ = ‘पूरयति/पूरयामास’)

• द्यावापृथिवी: heaven-and-earth
• द्यावापृथिवी: Karma
• Type: Noun (dual compound)
• Root: द्यावापृथिवी (द्वन्द्व-समासः: द्यौ/दिव् + पृथिवी)

• अन्तरिक्षम्: the midspace, atmosphere
• अन्तरिक्षम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• वि: apart, widely, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• रश्मिभिः: with rays
• रश्मिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: रश्मि (प्रातिपदिक)

• चेकितानः: shining forth; becoming manifest/clearly seen
• चेकितानः: Kartā (कर्तृ-विशेषणम्; ‘shining/being manifest’)
• Type: Verb (participle)
• Root: चित्/केत् (धातु; वैदिक ‘चेकित’ = ‘प्रकाशते/विजानाति/चेतयति’)