Atharva Veda 7.71.1: Kanda 7, Anuvaka 8, Sukta 71, Mantra 1

Sukta 71

Sanskrit (Devanagari)

अग्निः। परि॑ त्वाग्ने॒ पुरं॑ व॒यं विप्रं॑ सहस्य धीमहि । धृ॒षद् व॑र्णं दि॒वेदि॑वे ह॒न्तारं॑ भङ्गु॒राव॑तः

Sanskrit recitationAtharva Veda 7.71.1

IAST Transliteration

pári tvāgne púraṁ vayáṁ vípraṁ sahásya dhīmahi | dhṛṣád-varṇaṁ divé-dive hantā́raṁ bhaṅgurā́vataḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Round thee, O Agni, as a fortress, we establish the inspired, the mighty: of daring hue, day after day, the slayer of the assailant.

Translation

أَغني. من حولكَ، يا أَغني، كحصنٍ، نُقيمُ المُلهَمَ الجبّار: ذا لونٍ جريء، يومًا بعد يوم، قاتلَ المُهاجِم.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: सम्बोधन/विषय (प्रस्तावना)
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• परि: around, all around
• परि: क्रियाविशेषण (परितः/पर्यन्तम्)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• त्वा: you (as object)
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• पुरम्: fortress, stronghold, city
• पुरम्: कर्म (परि- के साथ: ‘पुरं परि’ = ‘नगरं/दुर्गं परितः’)
• Type: Noun
• Root: पुर- (प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विप्रम्: the inspired sage; wise one
• विप्रम्: कर्म (त्वा के विशेषणरूपेण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: विप्र- (प्रातिपदिक)

• सहस्य: of might/strength
• सहस्य: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः: ‘सहसः’ = ‘बल/साहस का’)
• Type: Noun (genitive qualifier)
• Root: सहस्- (प्रातिपदिक)

• धीमहि: we place/hold in mind; we contemplate
• धीमहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) / धा- (धारण/स्थापन) → ‘धीमहि’ (वेद. प्रयोग: ‘धि’/‘धा’ = ध्यायामः/धारयामः)

• धृषद्: bold, daring; vehement
• धृषद्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: धृषद्- (प्रातिपदिक; ‘धृष्’ धातु से कृत/विशेषण, वेद. रूप)

• वर्णम्: color, lustre, appearance
• वर्णम्: कर्म/विशेष्य (त्वा के विशेषण-समूह में)
• Type: Noun
• Root: वर्ण- (प्रातिपदिक)

• दिवे-दिवे: day by day
• दिवे-दिवे: अधिकारण (काल)
• Type: Noun (reduplicated adverbial)
• Root: दिव्/द्यौ- (प्रातिपदिक ‘दिव्’ = दिन)

• हन्तारम्: slayer, destroyer
• हन्तारम्: कर्म/विशेष्य (त्वा के विशेषणरूपेण)
• Type: Agent noun
• Root: हन् (धातु) → हन्तृ- (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• भङ्गुरावतः: of the brittle/fragile one; of the breakable (enemy)
• भङ्गुरावतः: सम्बन्ध (षष्ठी-विशेषण; ‘हन्तारम्’/‘त्वा’ के साथ: ‘भङ्गुरावतः (शत्रोः) हन्तारम्’)
• Type: Adjective
• Root: भङ्गुर- (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्/वतुप् प्रत्यय) → भङ्गुरावत्-

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi not recoverable from the single verse alone)

Devata: Agni

Chandas: Anuṣṭubh (probable)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: adbhuta