Adhyaya 69: Agastya’s Vision of Varuṇa as Nārāyaṇa in Ilāvṛta

Verse 1

भद्राश्व उवाच । भगवन् त्वच्छरीरे तु यद्वृत्तं द्विजसत्तम । चिरजीवी भवांस्तन्मे वक्तुमर्हसि सत्तम ॥ ६९.१ ॥

跋陀罗湿婆说道：“世尊啊，最胜二生者啊，愿你慈悲告知我，你自身之躯曾发生何事。你为长寿之圣者，最上者啊，实堪为我解说此事。”

Verse 2

अगस्त्य उवाच । मच्छरीरमिदं राजन् बहुकौतूहलान्वितम् । अनेककल्पसंस्थायि वेदविद्याविशोधितम् ॥ ६९.२ ॥

阿伽斯提耶说道：“大王啊，我此身充满诸多奇异之事；历经无数劫（kalpa）而不坏，并由吠陀之智所净炼。”

Verse 3

अथन् महीमहं सर्वां गतवानस्मि पार्थिव । इलावृतं महावर्षं मेरोः पार्श्वे व्यवस्थितम् ॥ ६९.३ ॥

其后，大王啊，我遍行大地；并见名为伊罗弗利多（Ilāvṛta）之大域，位于须弥山（Meru）之侧。

Verse 4

तत्र रम्यं सरो दृष्टं तस्य तीरे महाकुटी । तत्रोपवासशिथिलं दृष्टवानस्मि तापसम् । अस्थिचर्मावशेषं तु चीरवल्कलधारिणम् ॥ ६९.४ ॥

在那里，我见到一座秀美的湖泊，湖岸旁有一座宏大的茅庵。其间我看见一位苦行者，因持斋而羸弱，身披破衣与树皮布，只余皮包骨。

Verse 5

तं दृष्ट्वाहं नृपश्रेष्ठ क एष नृपसत्तम । विश्वास्य प्रतिपत्त्यर्थं विधेयं मे नरोत्तम ॥ ६९.५ ॥

见到他后，我问道：“噢，诸王之最胜者，此人是谁——噢，统御者中之至上者？为使信心确立、义理明了，噢，人中最善者，请为我行当行之事。”

Verse 6

एवं चित्तयतो मह्यं स मां प्राह महामुनिः । स्थीयतां स्थीयतां ब्रह्मन्नातिथ्यं करवाणि ते ॥ ६९.६ ॥

当我如此思量之时，那位大牟尼对我说道：“且住，且住，婆罗门啊；让我为你行宾客之礼，施以款待。”

Verse 7

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य प्रविष्टोऽहं कुटीं तु ताम् । तावत्पश्याम्यहं विप्रं ज्वलन्तमिव तेजसा ॥ ६९.७ ॥

听了他的话，我便进入那座茅庵；就在那一刻，我看见一位婆罗门，仿佛以光辉炽然燃耀。

Verse 8

भूमौ स्थितं तु मां दृष्ट्वा हुंकारमकरोद् द्विजः । तद्धुंकारात् तु पातालं भित्त्वा पञ्च हि कन्यकाः ॥ ६९.८ ॥

那位二次生的婆罗门见我立于地上，便发出一声洪亮的“吽”。由此“吽”声之力，五位少女穿破波多罗（地下界）而现。

Verse 9

निर्ययुः काञ्चनं पीठमेकां तासां प्रगृह्य वै । सा मां प्रादात् तदा अन्याऽदात् सलिलं करसंस्थितम् ॥ ६९.९ ॥

她们走了出来；其中一位确实捧起一座金座，随即奉献于我；另一位则以掌心所盛之水献上。

Verse 10

गृहीत्वा अन्यां तु मे पादौ क्षालितुं चोपचक्रमे । अन्ये द्वे व्यजने गृहीत्वा मत्पक्षाभ्यां व्यवस्थिते ॥ ६९.१० ॥

而另一位侍者握住我的双足，开始为我洗足；另有两位执拂尘，分立于我双翼两侧，各守其位。

Verse 11

ततो हुंकारमकरोत् पुनरेव महातपाः । तच्छब्दादन्तरं हैमद्रोणीं योजनविस्तृताम् । गृह्याजगाम मकरोत्प्लवं सरसि पार्थिव ॥ ६९.११ ॥

随后，那位大苦行者又发出洪亮的“吽迦罗”（huṅkāra）之声。由那声音所生的间隙中，他取出一只金制槽形之器，广延一由旬，遂趋前来；大王啊，他使其在湖上成为浮具。

Verse 12

तस्यां तु कन्याः शतशो हेमकुम्भकराः शुभाः । आययुस्तमथो दृष्ट्वा स मुनिः प्राह मां नृप ॥ ६९.१२ ॥

在那里，确有数百位吉祥的少女，手持金瓶而来。随后见到他，那位牟尼便对我说道：大王啊。

Verse 13

स्नानार्थं कल्पितं ब्रह्मन्निदं ते सर्वमेव तु । द्रोणीं प्रविश्य चेमां त्वं स्नातुमर्हसि सत्तम ॥ ६९.१३ ॥

婆罗门啊，这一切确已为你的沐浴而备办。进入此槽形浴器（droṇī）吧；至善之人啊，你当受此沐浴。

Verse 14

ततोऽहं तस्य वचनात् तस्यां द्रोण्यां नराधिप । विशामि तावत् सरसि सा द्रोणी प्रत्यमज्जत ॥ ६९.१४ ॥

随后，遵其吩咐，噢大王，我进入那如槽之器；我一入湖中，那只“多罗尼”(droṇī)便沉了下去。

Verse 15

द्रोण्यां जले निमग्नोऽहमिति मत्वा नरेश्वर । उन्मग्नोऽहं ततो लोकमपूर्वं दृष्टवांस्ततः ॥ ६९.१५ ॥

我心想：“我已在那多罗尼之中沉入水里。”噢人中王！随即我浮出水面；其后我见到一个前所未有的世界。

Verse 16

सुहर्म्यकक्ष्यायतनं विशालं रथ्यापथं शुद्धजनानुकीर्णम् । नीत्युत्तमैः सेवितमात्मविद्भिर् नृभिः पुराणैर्नयमार्गसंस्थैः ॥ ६९.१६ ॥

彼处有高耸楼阁与宽广居舍；街衢道路尽是心地清净之人。其地为德行卓越者所往来——自知其我之智者——具古雅之风，安住于正政与正行之道。

Verse 17

संसारचर्यापरिघाभिरुग्रं गम्भीरपातालतलस्थमाद्यम् । सितैर्नृभिः पाशवराग्रहस्तैः द्विपाश्वसङ्घैर्विविधैरुपेतम् ॥ ६९.१७ ॥

在幽深的波多罗（pātāla）之下，那原初之境被称为可怖，四周环以轮回行程（saṃsāra）之铁障。其旁有面色苍白之人，手执如套索之绳，又有诸多队伍分列两侧。

Verse 18

विचित्रपद्मोत्पलसंवृतानि सरांसि नानाविहगाकुलानि । अम्भोजपत्रस्थितभृङ्गनादैरुद्गीतवन्तीव लयैरनेकैः । कैलासशृङ्गप्रतिमानि तीरे श्वनेकरत्नोत्पलसंचितानि । गृहाणि धन्याध्युषितानि नीचै रूपासितानि द्विजदेवविप्रैः ॥ ६९.१८ ॥

诸湖泊为缤纷莲华与优钵罗（utpala）所覆，群鸟杂集。蜂栖莲叶，嗡鸣成韵，仿佛以多种节拍歌唱。岸上屋舍宛如凯拉萨（Kailāsa）之峰，堆积如宝的优钵罗遍布其间；这些居处谦和而立，为有福之人所居，并由婆罗门圣贤装点——在二次生者中被尊为“神圣”。

Verse 19

कैलासशृङ्गप्रतिमानि तीरे श्वनेकरत्नोत्पलसंचितानि । गृहाणि धन्याध्युषितानि नीचै रूपासितानि द्विजदेवविप्रैः ॥ ६९.१९ ॥

在河岸边矗立着宛如迦罗娑（Kailāsa）峰峦的居所，堆积着多种镶宝莲华。那些屋舍低近地面，为有福有缘者所居，并由婆罗门——在二次生者中被视为“神圣者”——加以庄严与侍奉。

Verse 20

पद्मानि भृङ्गावनतानि चेलु-स्तेषां पुनर्गुरुभारादजस्रम् । जलेषु येषां सुस्वरास्यो द्विजाति-र्वेदोदितानाह विचित्रमन्त्रान् ॥ ६९.२० ॥

莲华因蜂群俯就而摇曳；继而又不断因所受重压而复起。在那水中，一位二次生者以清妙之声，诵出依《吠陀》所宣说的奇妙真言。

Verse 21

सिताब्जमालार्चितगात्रवन्ति वासोत्तरियाणि खगप्रवारैः । सरांस्यनेकानि तथा द्विजास्तु पठन्ति यज्ञार्थविधिं पुराणम् ॥ ६९.२१ ॥

他们的身躯以白莲花鬘而受供敬；其衣与上衣由群鸟之最胜者奉持而来。同样地，在诸多湖泊之畔，二次生者诵读阐明祭祀（yajña）仪轨与宗旨的《普拉那》。

Verse 22

भ्रमन्नहं तेषु सरःस्वपश्यं वृन्दान्यनेकानि सुराङ्गनानाम् । विद्याधराणां च तथैव कन्याः स्नानाय तं देशमुपागताश्च ॥ ६९.२२ ॥

我在彼处游行时，看见那些湖中有许多天女的群聚；同样，持明者（Vidyādhara）之女亦来到那片地方，为沐浴而至。

Verse 23

ततः कदाचिद् भ्रमता नृपोत्तम प्रदृष्टमन्यत्सुसरः सुतोयम् । प्राग् दृष्टमेकं तु तथैव तीरे कुटीं प्रपश्यामि यथा पुराहम् ॥ ६९.२३ ॥

随后在某一时刻，游行之际，噢诸王之最胜，这位声调清美之子又见他物：在岸边，我看见一座茅庵，正如我先前所见一般。

Verse 24

यावत् कुटीं तां प्रविशामि राजन् तपस्विनं तं स्थितमेकदेशे । दृष्ट्वाभिगम्याभिवदामि यावत् स्मयन्नुवाचाप्रतिमप्रभावः ॥ ६९.२४ ॥

大王，当我进入那间茅庵时，看见那位苦行者立于一处。我上前正欲顶礼之际，他——威力无比者——含笑开口说道。

Verse 25

तापस उवाच । किं मां विप्र न जानीषे प्राग्दृष्टमपि सत्तम । येन त्वं मूढवल्लोकमिममप्यनुपश्यसि ॥ ६९.२५ ॥

苦行者说道：“婆罗门啊，你竟不认得我吗——那位你先前也曾见过的我，善中之最者！因何无明，你如迷惑之人，连此世间也不能洞见？”

Verse 26

दृष्टं मत्कमिदं देवैर्भुवनं यन्न दृश्यते । त्वत्प्रियार्थं मया लोको दर्शितः स द्विजोत्तम ॥ ६९.२६ ॥

此世界乃属我之境，诸天曾得见之，虽非寻常所能见。为令你心满意足，二生中之最胜者，我已将那国土示现于你。

Verse 27

सम्पदं पश्य लोकस्य मदीयस्य महामुने । दधिक्षीरवहा नद्यस्तथा सर्पिर्मयान् ह्रदान् ॥ ६९.२७ ॥

“大圣仙啊，且观我世界之丰饶：诸河流淌凝乳与乳汁；又有湖泊由酥油（澄清黄油）所成。”

Verse 28

गृहाणां हेमरत्नानां स्तम्भान् हेममयान् गृहे । रत्नोत्पलचितां भूमिं पद्मरागसमप्रभाम् । पारिजातप्रसूनाढ्यां सेवितां यक्षकिन्नरैः ॥ ६९.२८ ॥

他描绘金与宝珠所成的居处，屋内柱梁皆为纯金；地面嵌饰宝莲，光辉如红宝（莲华宝）般灿然。其间遍布波利阇多树之花，夜叉与紧那罗常来游憩。

Verse 29

एवमुक्तस्तदा तेन तापसेन नराधिप । विस्मयापन्नहृदयस्तमेवाहं तु पृष्टवान् ॥ ६९.२९ ॥

大王啊，当那位苦行仙人如此对我开示时，我心中充满惊异，于是又进一步向他请问。

Verse 30

भगवंस्तव लोकोऽयं सर्वलोकवरोत्तमः । सर्वलोकाः मया दृष्टा ब्रह्मशक्रादिसंस्थिताः ॥ ६९.३० ॥

圣者啊，你的此界为诸世界中最殊胜者。我已见遍诸界——梵天（Brahmā）、释迦罗（Śakra/因陀罗）等诸神所安立之处。

Verse 31

अयं त्वपूर्वो लोको मे प्रतिबाति तपोधन । सम्पदैश्वर्यतेजोभिर्हर्म्यरत्नचयैस्तथा ॥ ६९.३१ ॥

然而此界于我却显得前所未有，噢苦行功德之宝藏：具足富饶、主宰与光辉，又有华宫与成堆珍宝。

Verse 32

सरोभिः सूदकैः पुण्यैर्जलजैश्च विशेषतः । अत्यद्भुतमिदं लोकं दृष्टवानस्मि ते मुने ॥ ६९.३२ ॥

圣仙啊，此界有圣湖、净水，尤以水生之众与水生之植为胜；我见此世界极其奇妙。

Verse 33

इत्थंभूतं कथं लोको भवांश्चेत्थं व्यवस्थितः । कथयस्वैतस्य हेतुं मे कश्च त्वं मुनिपुंगव ॥ ६९.३३ ॥

此世界何以成此模样？而你又何以安住于如此境地？请为我宣说其因，并告知你是谁，诸仙之最胜者。

Verse 34

कथमिलावृते वर्षे सरस्तीरे महामुने । दृष्टवानस्मि सोऽहं त्वं सरस्तत् सा कुटी मुने । हेमहार्म्याकुले लोके किं वा स्थानं तु ते कुटिः ॥ ६९.३४ ॥

在伊罗弗利多界（Ilāvṛta-varṣa）里，于湖岸之畔，噢大牟尼，我竟见到了你——也见到了那座临湖的茅庵，噢圣者。在遍布黄金宫殿的世界中，你这草庵究竟处于何等地位与境况？

Verse 35

एवमुक्तः स भगवात् मया । असौ मुनिपुङ्गवः । प्राह मह्यं यथावृत्तं यत् तु राजेन्द्र तच्छृणु ॥ ६९.३५ ॥

我如此发问之后，那位可敬者——诸牟尼之翘楚——便如实向我叙述所发生的一切，并说道：“噢诸王之最胜者，请听此事。”

Verse 36

तापस उवाच । अहं नारायणो देवो जलरूपी सनातनः । येन व्याप्तमिदं विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ ६९.३६ ॥

苦行者说道：“我即那罗延（Nārāyaṇa），神圣者，常住不灭，具水之形；由我遍满此一切宇宙，三界连同一切动者与不动者。”

Verse 37

या सा त्वाप्याकृतिस्तस्य देवस्य परमेष्ठिनः । सोऽहं वरुण इत्युक्तः स्वयं नारायणः परः ॥ ६९.३७ ॥

“你所觉知为至上主（Parameṣṭhin）之形相的那一形相——正是我，我被称为‘伐楼那’（Varuṇa）；确然，我即超越者那罗延自身。”

Verse 38

त्वया च सप्त जन्मानि अहमारााधितः पुरा । तेन त्रैलोक्यनाशेऽपि त्वमेकस्त्वभिलक्षितः ॥ ६९.३८ ॥

“你在往昔七次生世中曾供奉、安悦于我；因此，即便三界临于毁灭，你也唯独被特别标识、得以被认出。”

Verse 39

एवमुक्तस्तदा तेन निद्रामीलितलोचनः । पतितोऽहं धरापृष्ठे तत्क्षणात् पुनरुत्थितः ॥ ६९.३९ ॥

当时他如此对我说道，我因困倦而半阖双目，便倒在大地之上；而就在那一刹那，我又立刻起身。

Verse 40

यावत्पश्याम्यहं राजन् तं ऋषिं तच्च वै पुरम् । तावन्मेरुगिरेर्मूर्ध्निं पश्याम्यात्मानमात्मना ॥ ६९.४० ॥

大王啊，只要我仍看见那位圣仙与那座城，我也同样看见自己——以我内在之我——立于须弥山（Meru）之巅。

Verse 41

समुद्रान् सप्त पश्यामि तथैव कुलपर्वतान् । सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं दृष्टवानस्मि पार्थिव ॥ ६९.४१ ॥

我看见七重大海，也同样看见诸山脉；大王啊，我已见到具足七洲的大地。

Verse 42

अद्यापि तं लोकवरं ध्यायंस्तिष्ठामि सुव्रत । कदा प्राप्स्येऽथ तं लोकमिति चिन्तापरोऽभवम् ॥ ६९.४२ ॥

即使到今日，持善戒者啊，我仍伫立不动，观想那最胜妙的境界。思惟“我何时才能证得那世界？”我便全然沉入此念之中。

Verse 43

एवं ते कौतुकं राजन् कथितं परमेष्ठिनः । यद्वृत्तं मम देहे तु किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ६९.४३ ॥

大王啊，如此，你的疑惑已得开示——正如梵天（Parameṣṭhin）所说；我身上所发生之事也已叙述。你还想听什么呢？