Rig Veda 9.39.4: Mandala 9, Sukta 39, Mantra 4

Sukta 9.39

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

अयं स यो दिवस्परि रघुयामा पवित्र आ । सिन्धोरूर्मा व्यक्षरत् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.39.4

Transliteration

ayáṃ sá yó divás pári raghu-yā́mā pavítra ā́ | síndhor ūrmā́ vy àkṣarat ||

Translation

此即彼者：行程迅疾，自天之外而来，趋向净滤之器（pavitra）；如大河之波，他倾注而出，漫延铺展。

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: कर्तृ (सिन्धोः ऊर्मा इत्यस्य निर्देशः) / विषय-निर्देशकः
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अयम्

• सः: he/that (same one)
• सः: कर्तृ/विषय-निर्देशकः (अयम् इत्यस्य पुनर्निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → सः

• यः: who
• यः: कर्तृ (यः… व्यक्षरत्)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सम्बन्ध-सर्वनाम) → यः

• दिवः: of heaven / from the sky
• दिवः: अपादान/सम्बन्ध (दिवः परि = heaven’s/from heaven around)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौः (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-) → दिवः

• परि: around, from all around
• परि: अधिकारण-सम्बन्ध (परितः/चारितः)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• रघुयामा: swift-going, of rapid course
• रघुयामा: कर्तृ-विशेषणम् (यः… पवित्रः)
• Type: Adjective
• Root: रघु- (प्रातिपदिक) + यामन्/याम (प्रातिपदिक) → बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः

• पवित्रः: the purifier; the straining (Soma)
• पवित्रः: कर्तृ (सोमः/धारः—‘the purifier/through the strainer’)
• Type: Noun/Adjective
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक; ‘purifying/strainer’)

• आ: towards, forth
• आ: क्रिया-विशेषकः (आ- = towards/into, intensifier)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• सिन्धोः: of the river/stream
• सिन्धोः: सम्बन्ध (ऊर्मा = ‘of the river/stream’)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• ऊर्मा: wave, surge
• ऊर्मा: कर्तृ (व्यक्षरत्)
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि (प्रातिपदिक) → ऊर्मा (वैदिकः प्रथमा एकवचन-रूपम्)

• वि: forth, out, widely
• वि: क्रिया-विशेषकः (वि- = apart, forth, distinctly)
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• अक्षरत्: flowed, streamed
• अक्षरत्: क्रिया (कर्तृ: ऊर्मा)
• Type: Verb
• Root: √क्षर् (क्षरति ‘to flow, stream, melt’)