Rig Veda 2.40.2: Mandala 2, Sukta 40, Mantra 2
Sukta 2.40
Rishi: Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Devata: Soma-Pūṣan (dual), with Indra as associated agent in the action
Chandas: Triṣṭubh (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
इमौ देवौ जायमानौ जुषन्तेमौ तमांसि गूहतामजुष्टा । आभ्यामिन्द्रः पक्वमामास्वन्तः सोमापूषभ्यां जनदुस्रियासु ॥
Transliteration
imáu deváu jā́yamānau juṣante imáu tamā́ṃsi gūhatām ájuṣṭā | ābhyā́m índraḥ pakvám āmā́sv antáḥ somāpūṣábhyāṃ janad usríyāsu ||
Translation
这两位神祇，方生之时便欣悦；这两位遮蔽那不肯顺从的诸黑暗。凭借这二位，因陀罗使未熟之中生出成熟；借由苏摩与普善，他在乌斯丽耶诸光母之中生出闪耀的光之牛群。
Word by Word
इमौthese two
इमौ:
विशेषण (देवौ इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवौthe two gods
देवौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
जायमानौbeing born / coming into being
जायमानौ:
विशेषण (देवौ)
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन् (जने) + शानच् (वर्तमानकाले कृदन्त) → जायमान
जुषन्तेthey enjoy / favor / take delight
जुषन्ते:
क्रिया (कर्तृ = देवौ)
TypeVerb
Root√जुष् (सेवने/प्रीतौ)
इमौthese two
इमौ:
विशेषण (देवौ)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तमांसिdarknesses
तमांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
गूहताम्let them conceal
गूहताम्:
क्रिया (कर्तृ = देवौ; कर्म = तमांसि)
TypeVerb
Root√गूह्/√गुह् (गोपने)
अजुष्टाunfavored / unpleasing
अजुष्टा:
विशेषण (कर्म = तमांसि)
TypeAdjective (Past participle)
Root√जुष् (सेवने) + नञ् (अ-) + क्त (भूतकृदन्त) → अजुष्ट
आभ्याम्by/with these two
आभ्याम्:
करण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अयम्/इमौ; तदनुरूपं द्विवचन-तृतीया
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पक्वम्the ripened (one) / the mature
पक्वम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Root√पच् (पाके) → पक्व (क्त) / पक्व (विशेषण-प्रातिपदिक)
आमास्वन्तःamong the unripe/raw (ones)
आमास्वन्तः:
अधिकरण/सम्बन्ध (इन्द्रस्य कर्मणि—‘among the raw/uncooked’)
TypeAdjective/Noun (compound)
Rootआमासु + अन्तः (अन्त-प्रातिपदिक); समासः (अव्ययीभाव/तत्पुरुष-प्रायः) → आमास्वन्तः
सोमापूषभ्याम्by/with Soma and Pūṣan
सोमापूषभ्याम्:
करण
TypeNoun (dual compound)
Rootसोम + पूषन् (प्रातिपदिक-द्वन्द्वसमासः) → सोमापूषन्
जनत्generated / produced
जनत्:
क्रिया (कर्तृ = इन्द्रः)
TypeVerb
Root√जन् (जनने)
उस्रियासुamong the ruddy cows (dawns)
उस्रियासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउसरिया (प्रातिपदिक; ‘dawn-cows’/‘ruddy cows’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.