Nirvana Upanishad: Verse 45
मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलानन्दक्रिया। पाण्डरगगनम्। महासिद्धान्तः। शमदमादिदिव्यशक्त्याचरणे क्षेत्रपात्रपटुता। परावरसंयोगः। तारकोपदेशाः। अद्वैतसदानन्दो देवता॥३७–४८॥
मनः-निरोधिनी कन्था। योगेन सदा-आनन्द-स्वरूप-दर्शनम्। आनन्द-भिक्षा-आशी। महा-श्मशाने अपि आनन्द-वने वासः। एकान्त-स्थानम्। आनन्द-मठम्। उन्मनी-अवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मल-गात्रम्। निरालम्ब-पीठम्। अमृत-कल्लोल-आनन्द-क्रिया। पाण्डर-गगनम्। महा-सिद्धान्तः। शम-दम-आदि-दिव्य-शक्त्य्-आचरणे क्षेत्र-पात्र-पटुता। पर-अवर-संयोगः। तारक-उपदेशाः। अद्वैत-सदा-आनन्दः देवता।
mano-nirodhinī kanthā | yogena sadānanda-svarūpa-darśanam | ānanda-bhikṣā-āśī | mahāśmaśāne 'py ānanda-vane vāsaḥ | ekānta-sthānam | ānanda-maṭham | unmanī-avasthā | śāradā ceṣṭā | unmanī gatiḥ | nirmala-gātram | nirālamba-pīṭham | amṛta-kallolānanda-kriyā | pāṇḍara-gaganam | mahā-siddhāntaḥ | śama-damādi-divya-śakty-ācarane kṣetra-pātra-paṭutā | parāvara-saṃyogaḥ | tārakopadeśāḥ | advaita-sadānando devatā ||37–48||
Áo choàng chế ngự tâm. Qua yoga, thấy tự tánh thường hỷ lạc. Ăn nhờ khất thực của an lạc. Dẫu ở đại bãi thiêu, vẫn trú trong rừng an lạc. Sự độc cư. Tịnh viện an lạc. Trạng thái unmanī. Diệu dụng của Śāradā. Lộ trình của unmanī. Thân vô cấu. Tòa ngồi vô y. Hành trì hỷ lạc như sóng cam lộ. Bầu trời nhạt trắng. Đại giáo nghĩa. Sự thích đáng như ruộng và khí cụ trong việc tu tập các thần lực thiêng liêng, khởi từ tịch tĩnh và chế ngự. Sự hợp nhất thượng và hạ. Giáo pháp tāraka. Thần tính là Bất nhị, thường hỷ lạc.
A cloak that restrains the mind. Through yoga, the seeing of the ever-blissful essential nature. One who eats by the alms of bliss. Dwelling, even in the great cremation-ground, in the forest of bliss. Solitude. A monastery of bliss. The unmanī state. Śāradā’s activity. Unmanī’s course. A stainless body. A supportless seat. The blissful activity of nectar-waves. The pale/white sky. The great doctrine. Aptness as field and vessel in the observance of the divine powers beginning with tranquility and restraint. The union of the higher and the lower. The tāraka teachings. The deity is non-dual ever-bliss.
- मनोनिरोधिनी = मनः + निरोधिनी (विसर्ग/ओ-आदेश)
- महाश्मशानेऽपि = महाश्मशाने + अपि (एऽ)
- आनन्दभिक्षाशी = आनन्द + भिक्षा + आशी (समास)
- सदानन्दस्वरूपदर्शनम् = सदानन्द + स्वरूप + दर्शनम्
- आनन्दवने = आनन्द + वने
- आनन्दमठम् = आनन्द + मठम्
- उन्मन्यवस्था = उन्मनी + अवस्था (ई+अ→य)
- निरालम्बपीठम् = निरालम्ब + पीठम्
- अमृतकल्लोलानन्दक्रिया = अमृत + कल्लोल + आनन्द + क्रिया
- पाण्डरगगनम् = पाण्डर + गगनम्
- महासिद्धान्तः = महा + सिद्धान्तः
- शमदमादि… = शम + दम + आदि + दिव्य + शक्ति + आचरणे
- तारकोपदेशाः = तारक + उपदेशाः
- अद्वैतसदानन्दो = अद्वैत + सदानन्दः (ओऽवग्रहः)
About this Verse
- Central concept
- Ātman-Brahman non-duality (Advaita) as ever-present bliss realized via yogic stillness
- The mahavakyas
- General alignment with all four Mahāvākyas as a practical-phenomenological description of aparokṣa-anubhūti (immediate realization) of non-dual Brahman; no explicit quotation.
- Veda
- Rig Veda
- Chandas
- Prose (gadya)
Yoga and practice
Guides contemplatives toward amanaska/unmanī: cultivate śama-dama, practice seclusion, stabilize attention until mind subsides; then abide ‘nirālamba’ (without conceptual supports) and integrate insight as lived fearlessness (even ‘śmaśāna’ becomes ‘ānandavana’).
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
