Adhyaya 17

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । कृत्वाऽभिषेकं तीर्थेषु यथावद्दत्त दक्षिणः । पूजयेच्च ततो देवं कृष्णाख्यं पुरुषं परम्

Prahlāda thưa: “Sau khi cử hành đúng pháp lễ tắm gội (abhiṣeka) tại các thánh địa (tīrtha) và dâng cúng lễ vật thù lao (dakṣiṇā) theo nghi, bấy giờ hãy thờ phụng Đức Chúa—Đấng Tối Thượng (Puruṣa Parama) mang danh Kṛṣṇa.”

Verse 2

ऋषय ऊचुः । पूजाविधिं तु कृष्णस्य श्रोतुकामाः समासतः । कथयाऽचरणोपेतं यथावद्दैत्यसत्तम

Các bậc hiền triết thưa: “Chúng tôi muốn được nghe, một cách tóm lược, nghi thức thờ phụng Kṛṣṇa. Ôi bậc tối thắng trong hàng Daitya, xin hãy thuật lại cho đúng pháp—đầy đủ các bước thực hành và sự tuân trì.”

Verse 3

द्वारपालाश्च के तत्र कः पूर्वं कश्च पृष्ठतः । पुरीयं सर्वतो दैत्य तिष्ठते केन पालिता

“Ở nơi ấy, những vị hộ vệ cổng thành là ai? Ai đứng phía trước và ai ở phía sau? Và thành này được ai che chở, bảo hộ khắp mọi phương, hỡi Daitya?”

Verse 4

आनुपूर्व्यात्समासेन पूजनीया यथाविधि । कथयस्व विधिज्ञोऽसि कृष्णैकचरणप्रियः

“Xin hãy nói, theo thứ tự và vắn tắt, cách các vị ấy cần được thờ phụng đúng nghi. Xin hãy cất lời—vì ngài thông tỏ pháp nghi và chỉ một lòng yêu kính dưới chân Kṛṣṇa.”

Verse 5

श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रूयतां पूजनं विप्राः श्रुतपूर्वं विधानतः । कलौ कृष्णस्य विप्रेन्द्रा यथावदनुपूर्वशः

Śrī Prahlāda thưa: “Hãy lắng nghe, hỡi các brāhmaṇa—tôi sẽ trình bày việc thờ phụng theo truyền thừa đã được nghe và đúng theo pháp lệnh. Trong thời Kali, hỡi bậc tối thượng giữa các brāhmaṇa, nghi thức thờ Kṛṣṇa đúng pháp sẽ được nói ra tuần tự từng bước.”

Verse 6

पूर्वद्वारस्थितान्देवाञ्छुणुध्वं सुसमाहिताः । जयंतः प्रथमं पूज्यः सर्वपापहरः शुभः

Hãy lắng nghe với tâm chuyên nhất về các vị thần trấn giữ cửa Đông. Jayanta phải được lễ bái trước tiên—cát tường và là đấng trừ diệt mọi tội lỗi.

Verse 7

स्थापितो देवराजेन पूजार्थं केशवस्य हि । तस्यैवानुचरान्वक्ष्ये तान्निबोधत सत्तमाः

Ngài được vua của chư thiên an vị để phụng thờ Keśava. Nay ta sẽ nói về các tùy tùng của ngài—hãy ghi nhận kỹ, hỡi những bậc ưu tú.

Verse 8

वज्रनाभः सुनाभश्च वज्रबाहुर्महा हनुः । वज्रदंष्ट्रो वज्रधारी वज्रहा वज्रलोचनः

(Họ là:) Vajranābha, Sunābha, Vajrabāhu, Mahāhanu, Vajradaṁṣṭra, Vajradhārī, Vajrahā và Vajralocana.

Verse 9

श्वेतमूर्धा श्वेतमाली जयन्तानुचराश्च ते । एते शस्त्रोद्यतकरा रक्षन्ते तमहर्निशम्

Śvetamūrdhā và Śvetamālī cũng là tùy tùng của Jayanta. Họ tay giương vũ khí, canh giữ nơi ấy suốt ngày đêm.

Verse 10

पूर्वद्वारे सुसंनद्धा जयन्तोद्देशकारिणः । पूर्वद्वारे च रक्षार्थं नरनाथो विनायकः

Tại cửa Đông, những vị thi hành mệnh lệnh của Jayanta đều trang bị chỉnh tề, sẵn sàng. Và để hộ vệ cửa Đông còn có Vināyaka, bậc chúa tể của loài người.

Verse 11

तरुणार्कश्च वै सूर्यो देव्यो वै सहमातरः । ईश्वरश्चापि दुर्वासा नागराजस्तु तक्षकः

(Ở đó cũng có) Taruṇārka và thần Mặt Trời Sūrya; các Nữ thần cùng với các Mẫu (Mātṛ); đấng Īśvara; hiền thánh Durvāsā; và Takṣaka, vua của loài nāga.

Verse 12

सेनानीः कार्तिकेयश्च राक्षसश्च महाहनुः । तत्र दीर्घनखोनाम दानवः सुप्रतिष्ठितः

(Ở đó có) vị thống lĩnh Kārtikeya; và rākṣasa Mahāhanu. Tại đó cũng có một dānava tên Dīrghanakha, đứng trấn giữ vững vàng.

Verse 13

विश्वावसुश्च गन्धर्वो मेनका च वराप्सराः । सनत्कुमारसहितो वसिष्ठो भगवानृषिः

Viśvāvasu, vị Gandharva; Menakā, nàng Apsarā tuyệt mỹ; và bậc thánh hiền Vasiṣṭha đáng tôn kính, cùng với Sanatkumāra—những bậc rực sáng ấy (hiện diện như các vị hộ vệ thánh thiện).

Verse 14

एते पूज्याः पूर्वतस्तु न्यग्रोधश्च महाद्रुमः । पूर्वद्वारस्थिता ह्येत आग्नेयाञ्छृणुताथ मे

Những vị ấy cần được thờ phụng ở phía Đông; và nơi đó có cây nyagrodha đại thụ (cây đa). Các vị ấy trấn tại cửa Đông. Nay hãy nghe ta nói về những vị ở phương Đông-Nam (hướng Āgneya).

Verse 15

ज्वालामुखोऽथ रक्ताक्षः स्मशाननिलयः क्रथः । मांसादो रुधिराहारः कृष्णः कृष्णजटाधरः

Jvālāmukha; rồi Raktākṣa; Kratha, kẻ cư ngụ nơi bãi hỏa táng; Māṃsāda, kẻ ăn thịt; Rudhirāhāra, kẻ lấy máu làm thực; và Kṛṣṇa với búi tóc bện đen sẫm—(đó là những hộ vệ dữ dằn của phương ấy).

Verse 16

त्रासनो भञ्जनश्चैव ह्याग्न्येय्यां दिशि संस्थिताः । दिशं रक्षंति संनद्धा दक्षिणां शृणुताथ मे

Trāsana và Bhañjana an trú ở phương Đông-Nam, mang giáp khí, gìn giữ phương ấy. Nay hãy nghe ta nói về phương Nam.

Verse 17

दण्डपाणिर्महानादः पाशहस्तः सुलोचनः । अनिवर्त्यक्रमश्चैव तथा दुंदुभिनिस्वनः

Daṇḍapāṇi, Mahānāda, Pāśahasta, Sulocana, Anivartyakrama và Duṃdubhinisvana—đó là những vị hộ vệ được xưng danh của phương ấy.

Verse 18

खरस्वनो घर्घरवाक्तथा मौनप्रियः सदा । मल्लिकाक्षश्च एतेषां प्रणतो द्वारपालकः

Kharasvana, Ghargharavāk và Maunapriya—vị luôn ưa tịch mặc; cùng Mallikākṣa, cúi đầu cung kính, làm người giữ cửa cho các vị ấy.

Verse 19

दक्षिणद्वाररक्षार्थं दुन्दुभिश्च विनायकः । महिषार्कश्च वै सूर्यो भूषणश्च तथेश्वरः

Để hộ trì cổng phía Nam có Dundubhi và Vināyaka; lại có Mahiṣārka, Sūrya, Bhūṣaṇa và Īśvara được cắt đặt làm hộ vệ.

Verse 20

चण्डिका च तथा देवी ह्यूर्द्ध्वबाहुश्च राक्षसः । पद्माक्षः क्षेत्रपालश्च नागश्चाश्वतरस्तथा

Lại có Nữ Thần Caṇḍikā; và Rākṣasa Ūrddhvabāhu; Padmākṣa và Kṣetrapāla; cùng Nāga và Aśvatara—tất thảy cũng đứng làm hộ vệ.

Verse 21

चित्रांगदश्च गन्धर्व उर्वशी च वराप्सराः । यो राजा सर्ववृक्षाणां शालश्चापि महाद्रुमः

Citrāṃgada, vị Gandharva, và Urvaśī, bậc tối thắng trong hàng Apsarā; cùng cây Śāla hùng vĩ—được tôn là “vua của muôn loài thụ mộc”—cũng an lập tại nơi ấy.

Verse 22

सनातन ऋषिश्रेष्ठो ह्यगस्त्यश्च महातपाः । एते याम्यदिशि द्वारं रक्षन्ति सुसमाहिताः

Sanātana, bậc tối thượng trong hàng hiền thánh, và Agastya, vị đại khổ hạnh—hai ngài, tâm ý an định và chuyên chú, hộ trì cổng ở phương Nam (Yāmya).

Verse 23

गीतकृन्नर्तको नग्नः कंबली दहनप्रियः । हसनो नेत्रभंगश्च भ्रूविकारो विजृंभकः

“Gītakṛt, Nartaka, Nagna, Kaṃbalī và Dahanapriya; Hasana, Netrabhaṅga, Bhrūvikāra và Vijṛmbhaka”—đó là những vị tùy tùng được truyền tụng như thuộc về đoàn hộ vệ thiêng liêng.

Verse 24

मुशली प्रभुरेतेषां संनद्धो वर्तते द्विजाः । रक्षन्ति नैरृतीमाशां पश्चिमां शृणुतापरान्

“Hỡi các bậc nhị sinh, Muśalī là vị chủ tướng của những tùy tùng ấy, đứng vững trong giáp trụ. Họ canh giữ phương Tây-Nam (Nairṛti); nay hãy lắng nghe thêm về những vị ở phương Tây.”

Verse 25

स्वस्तिकः शंखमूर्द्धा च नीलवासाः शुभाननः । पाशहस्तः शूलहस्त एकपादैकलोचनः

“Svastika; Śaṅkhamūrdhā; Nīlavāsā; Śubhānana; Pāśahasta; Śūlahasta; và Ekapāda-Ekalocana”—đó là những danh xưng của các vị hộ vệ được nêu lên.

Verse 26

पश्चिमायां दिशि तथा पुष्पदन्तो विनायकः । उद्धवार्कश्च वै सूर्यः शिवः सत्राजितेश्वरः

Ở phương Tây có: Puṣpadanta Vināyaka; Uddhavārka; lại có thần Mặt Trời Sūrya; và Śiva, được tôn xưng là Satrājiteśvara.

Verse 27

तुंबरुर्नामगन्धर्वो घृताची च वराप्सराः । महोदरश्च नागेन्द्रो राक्षसश्च घटोत्कचः

Có Gandharva tên Tuṃbaru; và Ghṛtācī, vị Apsaras tuyệt diệu; Mahodara, chúa tể loài Nāga; và Rākṣasa Ghaṭotkaca.

Verse 28

दैत्यः पञ्चजनोनाम ऋषिः कश्यप एव च । देवी कपालिनीनाम अश्वत्थस्तु महाद्रुमः

Có Daitya tên Pañcajana; và Ṛṣi Kaśyapa; Nữ Thần tên Kapālinī; và cây Aśvattha (bồ-đề sung), một đại thụ linh thiêng.

Verse 29

कपिलः क्षेत्रपालश्च प्रतीचीं पाति वै दिशम् । नमस्कार्यास्तथा पूज्या वायव्यो शृणुतापरान्

Kapila và Kṣetrapāla quả thật hộ trì phương Tây. Các Ngài đáng được đảnh lễ và cúng dường. Nay hãy nghe tiếp về các vị hộ phương Tây-bắc (Vāyavya).

Verse 30

भंजनो भैरवश्चैव कालिकोऽथ घटोदरः । झंझकामर्दनः पिंगो रुरुः सर्वभुजोव्रणी

Các vị ấy là: Bhaṃjana và Bhairava; rồi Kālika và Ghaṭodara; Jhaṃjhakāmardana, Piṅga, Ruru, và Sarvabhujovraṇī.

Verse 31

सुपार्श्वः प्रभुरेतेषां संनद्धः पालयन्दिशम् । उदीच्यां दिशि विप्रेन्द्राः श्यामलश्च गणाधिपः

Supārśva, vị chúa tể khoác giáp của các vị ấy, gìn giữ phương ấy. Ở phương Bắc, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, có Śyāmala, vị thủ lĩnh trong các Gaṇa.

Verse 32

मन्वन्तको विरूपाक्षो गोलकः श्वेत संप्लुतः । उन्मत्तः प्रभुरेतेषामुदीच्यां पालयन्दिशम्

Manvantaka, Virūpākṣa, Golaka, Śveta và Saṃpluta—Unmatta là chúa tể của các vị ấy, bảo hộ phương Bắc.

Verse 33

मूलस्थानश्च वै सूर्य्य इन्द्रेशश्च महेश्वरः । देवी कण्ठेश्वरीनाम क्षेत्रपालश्च खञ्जनः

Tại Mūlasthāna, Sūrya ngự trị; và Indreśa chính là Maheśvara. Ở đó có Nữ Thần mang danh Kaṇṭheśvarī, và vị hộ thần trấn giữ thánh địa (kṣetrapāla) là Khañjana.

Verse 34

वासुकिर्नागराजश्च कूर्मपृष्ठश्च दानवः । सनकश्च ऋषिश्रेष्ठो गोलको राक्षसस्तथा

Vāsuki, vua loài Nāga; Kūrmapṛṣṭha, vị Dānava; Sanaka, bậc tối thượng trong hàng hiền thánh; và cả Golaka, vị Rākṣasa—những đấng ấy cũng an trú nơi đây như các hiện diện đáng tôn kính.

Verse 35

नारदोनाम गन्धर्वो रंभा चैव वराप्सराः । एते पूज्याः प्रयत्नेन प्लक्षोनाम महाद्रुमः

Một Gandharva tên Nārada, và Rambhā, vị Apsarā tuyệt diệu—những vị ấy cần được thờ phụng với lòng chuyên cần; và cả đại thụ mang danh Plakṣa cũng vậy.

Verse 36

यक्षेशः सवितानाम श्यामः पूज्यः प्रयत्नतः । ऐशान्यां दिशि विप्रेन्द्राः स्थिता ये तान्वदाम्यहम्

Yakṣeśa, mang danh Savitā và Śyāma, cần được phụng thờ với sự tinh cần. Hỡi các bậc Bà-la-môn tối thắng, nay ta sẽ nói về những vị an trụ ở phương Đông Bắc.

Verse 37

दुर्धरो भैरवारावः किंकिणीको महाबलः । करालो विकटो मूलो बलिभुक्तो बलिप्रियः

Durdhara, Bhairavārāva, Kiṃkiṇīka đầy đại lực; Karāla, Vikaṭa, Mūla—Balibhukta và Balipriya: ấy là những vị hộ vệ uy nghiêm đáng sợ trong thánh địa.

Verse 38

एतेषां क्षेत्रपालानां सस्त्रीणां च द्विजोत्तमाः । नेता प्रभु श्च स्वामी च जयन्तः पालकस्तथा

Hỡi các bậc nhị sinh tối thắng, đối với các vị hộ địa này cùng các phối ngẫu của họ, Jayanta là người dẫn đầu, là chủ tể, là bậc tôn chủ, và cũng là đấng giám hộ che chở.

Verse 39

निगृह्णात्यनुगृह्णाति रक्षिता पुरवासिनाम् । जयन्तादेशमादाय ते दुष्टान्घातयन्ति च

Họ vừa chế ngự vừa ban ân, là những vị hộ vệ của dân cư trong thành. Nương theo mệnh lệnh của Jayanta, họ cũng đánh diệt kẻ ác.

Verse 40

नागस्थलस्थितः स्वामी जयन्तः पालकः सदा । नागराजैः परिवृतः पूजनीयः प्रयत्नतः

Chúa tể Jayanta, bậc hộ trì thường hằng, ngự tại Nāgasthala. Được các Long vương vây quanh, Ngài đáng được phụng thờ với lòng chí thành cẩn trọng.

Verse 41

मांसप्रियमुखाश्चैत ऐशानीं पांति वै दिशम् । सहस्रशीर्षको देवः शेषो नागस्थलस्थितः । अनन्तो वासुकिश्चैव तक्षकः पद्म एव च

Những vị hộ vệ này—dáng vẻ dữ dằn, ưa dùng thịt—quả thật gìn giữ phương Đông Bắc. Thần Śeṣa ngàn đầu ngự tại Nāgasthala; và còn có Ananta, Vāsuki, Takṣaka, cùng Padma nữa.

Verse 42

शंखः कंबलकश्चैव नागश्चाश्वतरस्तथा । मुक्तकः कालियश्चैव जनकोऽथापराजितः

Śaṅkha và Kaṃbalaka; Nāga và Aśvatara nữa; Muktaka và Kāliya; rồi Janaka và Aparājita—những vị này cũng thuộc đoàn chúng nāga nơi thánh địa ấy.

Verse 43

कर्कोटकमुखा नागास्ते च सन्ति सहस्रशः । ते पूज्या गंधपुष्पैश्च बलिभिर्धूपदीपकैः

Có các chúng nāga đứng đầu bởi Karkoṭaka, quả thật nhiều đến hàng nghìn. Họ đáng được thờ phụng bằng hương thơm và hoa, bằng lễ bali, cùng hương trầm và đèn sáng.

Verse 44

पायसेन च मांसेन ह्यन्नाद्यैः सुरया तथा । ततः संपूज्य देवशं जयंतं रक्षिणां वरम्

Với cơm sữa ngọt (pāyasa), với thịt, với các món ăn khác nhau, và cả rượu nữa—rồi sau đó, hãy thành kính cúng bái Jayanta, vị thần lãnh đạo, bậc tối thượng trong hàng hộ vệ.

Verse 45

गंध पुष्पोपहारैश्च धूपवस्त्रादिभूषणैः । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठाः कृष्णं देवकिनन्दनम् । संपूज्यः प्रथमं तत्र गणेशो रुक्मिसंज्ञकः

Với lễ vật hương thơm và hoa, với trầm hương, y phục và các đồ trang sức khác—rồi, hỡi bậc tối thắng trong hàng lưỡng sinh, hãy đi đến Kṛṣṇa, con của Devakī. Tại đó, trước hết phải thành kính thờ cúng Gaṇeśa, vị được gọi là “Rukmi”.

Verse 46

ऋषय ऊचुः । कथं स रुक्मिदैत्येन्द्रो यो दुष्टो गणतां गतः । साक्षाद्भगवतो द्वारि प्रत्यहं पूज्यते नरः

Các hiền triết thưa rằng: Vì sao Rukmī, chúa tể loài dạ-xoa/ác ma—dẫu vốn hung ác—lại đạt địa vị “Gaṇa”, và hằng ngày được thờ phụng ngay tại cổng của Đức Thế Tôn?

Verse 47

श्रीप्रह्लाद उवाच । कृष्णाय रुक्मिणीं दातुं यदा भीष्मक उद्यतः । तद्द्वेषात्क्रोधसंयुक्तो रुक्मी चैद्यममन्यत

Śrī Prahlāda nói: Khi Bhīṣmaka sẵn lòng gả Rukmiṇī cho Kṛṣṇa, thì Rukmī—bị lòng oán ghét hun đúc thành cơn phẫn nộ—đã xem (Kṛṣṇa) như kẻ thù.

Verse 48

यदा जहार भगवान्रुक्मिणीमंबिकालयात् । सर्वान्विद्राव्य वै भूपाञ्जरासन्धमुखान्रणे

Khi Đức Thế Tôn đưa Rukmiṇī ra khỏi đền thờ Ambikā, Ngài đã trong chiến trận đánh tan mọi vua chúa—đứng đầu là Jarāsandha—khiến họ tháo chạy tán loạn.

Verse 49

तदा रुक्मी महाबाहुर्भीष्मकस्य सुतो बली । नाहत्वा विनिवर्तिष्ये तमहं यादवं रणे

Bấy giờ Rukmī, người dũng sĩ tay mạnh, con trai Bhīṣmaka, tuyên bố: “Nếu ta không đánh hạ Yādava ấy trong chiến trận, ta quyết chẳng quay về.”

Verse 50

प्रतिज्ञां सर्वभूपानां शृण्वतां कृतवान्द्विजाः । एवमुक्त्वा स सन्नद्धो युद्धाय परिधावितः

Hỡi các brāhmaṇa, lời thề ấy được hắn thốt ra trước mặt mọi vua chúa đang lắng nghe. Nói xong, hắn trang bị binh giáp và lao vội ra chiến địa.

Verse 51

अक्षौहिण्या दलेनैवायुद्ध्यत्कृष्णेन भो द्विजाः । स युध्यमानः कृष्णेन वध्यमानो हतौजसः

Hỡi các Bà-la-môn, hắn giao chiến với Kṛṣṇa, Đấng chỉ đi cùng một đạo quân thuộc một akṣauhiṇī. Khi đang đối chiến với Kṛṣṇa, hắn bị đánh gục, oai lực và sức mạnh đều tan vỡ.

Verse 52

बद्धो भगवता तत्र कृत्वा वैरूप्यमेव च । रामेण बंधनान्मुक्तो मरणाय मतिं दधौ

Tại đó, hắn bị Đấng Bhagavān trói buộc, lại còn bị làm cho biến dạng. Được Rāma cởi trói, hắn liền đặt tâm ý hướng về cái chết.

Verse 53

रुक्मिणी भ्रातरं दृष्ट्वा मरणे कृतनिश्चयम् । उवाच कृष्णं वैदर्भी भ्रातरं ह्यानयस्व मे

Thấy anh mình đã quyết chí tìm đến cái chết, Rukmiṇī, công chúa xứ Vidarbha, thưa với Kṛṣṇa: “Xin đưa anh của thiếp đến đây cho thiếp.”

Verse 54

ततस्तत्प्रियकामार्थमनुमान्य जनार्द्दनः । चकार पार्षदां मध्ये प्रवरं विघ्ननाशनम्

Bấy giờ Janārdana, thuận theo để thành tựu điều ước yêu dấu của nàng, đã thiết lập giữa hàng tùy tùng của Ngài bậc tối thượng chuyên diệt trừ chướng ngại.

Verse 55

एतस्मात्कारणाद्विप्राः प्रथमं पूज्यते सदा । गंधधूपाक्षतैर्वस्त्रैर्मोदकैस्तं प्रतर्पयेत्

Chính vì lẽ ấy, hỡi các Bà-la-môn, Ngài luôn được thờ phụng trước tiên. Nên làm Ngài hoan hỷ bằng hương thơm, trầm hương, akṣata (gạo nguyên hạt), y phục và bánh modaka.

Verse 56

तस्मिंस्तुष्टे जगन्नाथस्तुष्टो भवति नान्यथा

Khi Ngài hoan hỷ, Jagannātha cũng hoan hỷ—không có con đường nào khác.