Adhyaya 5

Verse 1

। सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं विश्वामित्रो रुषान्वितः । पितामहमुवाचेदं पश्य मे तपसो बलम्

Sūta nói: “Nghe lời của Phạm Thiên, Viśvāmitra—đầy phẫn nộ—thưa với Pitāmaha: ‘Hãy xem sức mạnh của khổ hạnh (tapas) của ta!’”

Verse 2

याजयित्वा त्रिशंकुं तं विधिवद्दक्षिणावता । यज्ञेनात्रा नयिष्यामि पश्यतस्ते पितामह

“Sau khi khiến Triśaṅku ấy cử hành tế lễ đúng nghi—đầy đủ lễ vật cúng dường (dakṣiṇā) cho các tư tế—ta sẽ dùng yajña này mà dẫn ông lên cõi trời, ngay trước mắt ngài, hỡi Pitāmaha.”

Verse 3

एवमुक्त्वा द्रुतं गत्वा विश्वामित्रो धरातलम् । चकार याजने यत्नं त्रिशंकोः सुमहात्मनः

Nói xong như vậy, hiền thánh Viśvāmitra liền mau chóng đi trên mặt đất và dốc lòng nỗ lực cử hành lễ tế (yajña) cho Triśaṅku, bậc đại hồn cao cả.

Verse 4

ददौ दीक्षां समाहूय ब्राह्मणान्वेदपारगान् । यत्रकर्मोचिते काले तस्मिन्नेव वने शुभे

Ngài ban dīkṣā (lễ thọ giới), sau khi triệu thỉnh các bà-la-môn tinh thông Veda; và đúng vào thời khắc thích hợp cho nghi lễ, liền cử hành ngay trong khu rừng cát tường ấy.

Verse 5

बभूव स स्वयं धीमानध्वर्युर्यज्ञकर्मणि । तस्मिन्होता च शांडिल्यो ब्रह्मा गौतम एव च

Chính ngài, bậc trí giả, đảm nhiệm vai Adhvaryu trong nghi lễ tế tự. Trong lễ tế ấy, Śāṇḍilya làm Hotṛ, còn Gautama quả thật giữ vai Brahmā-tư tế.

Verse 6

आग्नीध्रश्च्यवनो नाम मैत्रावरुणः कार्मिकः । उद्गाता याज्ञवल्क्यश्च प्रतिहर्ता च जैमिनिः

Cyavana được đặt làm Āgnīdhra; Kārmika giữ vai Maitrāvaruṇa; Yājñavalkya trở thành Udgātṛ; và Jaimini làm Pratihartṛ.

Verse 7

प्रस्तोता शंकुवर्णश्च तथोन्नेता च गालवः । पुलस्त्यो ब्राह्मणाच्छंसी होता गर्गो मुनीश्वरः

Śaṃkuvarṇa làm Prastotṛ, và Gālava làm Unnetṛ. Pulastya giữ vai Brāhmaṇācchaṃsī, còn bậc thánh hiền Garga làm Hotṛ.

Verse 8

नेष्टा चैव तथात्रिस्तु अच्छावाको भृगुः स्वयम् । तान्सर्वानृत्विजश्चक्रे त्रिशंकुः श्रद्धयान्वितः

Hiền triết Atri làm Neṣṭṛ, còn chính hiền triết Bhṛgu làm Acchāvāka. Triśaṃku, tràn đầy tín tâm, đã bổ nhiệm tất cả làm các tư tế chủ lễ.

Verse 9

वासोभिर्मुकुटैश्चैव केयूरैः समलंकृतान् । कृत्वा केशपरित्यागं दधत्कृष्णाजिनं तथा

Ngài trang sức cho họ bằng y phục, mũ miện và vòng tay; rồi khiến họ cạo bỏ tóc theo nghi thức thánh hiến, và lại cho khoác da linh dương đen.

Verse 10

ऐणशृङ्गसमायुक्तः पयोव्रतपरायणः । दीर्घसत्राय तान्सर्वान्योजयामास वै ततः

Mang theo sừng linh dương và chuyên tâm giữ giới nguyện dùng sữa, rồi ngài đúng nghi thức sắp đặt tất cả họ tham dự kỳ tế Soma dài ngày (dīrgha-satra).

Verse 11

एवं तस्मिन्प्रवृत्ते च दीर्घसत्रे यथोचिते । आजग्मुर्ब्राह्मणा दिव्या वेदवेदांगपारगाः

Khi kỳ tế dài ngày ấy đã khởi sự đúng phép, các bà-la-môn rạng ngời—những bậc tinh thông Veda và Vedāṅga—đã đến nơi đó.

Verse 12

तथान्ये तार्किकाश्चैव गृहस्थाः कौतुकान्विताः । दीनांधकृपणाश्चैव ये चान्ये नटनर्तकाः

Những người khác cũng đến—các nhà luận lý và những gia chủ đầy hiếu kỳ; lại có cả người nghèo, người mù, kẻ khốn cùng, cùng những hạng khác như diễn viên và vũ công.

Verse 13

दीयतां दीयतामाशु एतेषामेतदेव हि । भुज्यतांभुज्यतां लोकाः प्रसादः क्रियतामिति

“Hãy ban, hãy ban mau—đó chính là điều họ đáng được nhận! Hãy để dân chúng ăn, cứ ăn; hãy tỏ ân huệ, rộng ban lễ vật!”—tiếng gọi vang lên như thế.

Verse 14

इत्येष निनदस्तत्र श्रूयते सततं महान् । यज्ञवाटे सदा तस्मिन्नान्यश्चैव कदाचन

Chính tiếng hô lớn ấy được nghe ở đó không ngừng trong khu vực tế lễ; và chưa từng, vào bất cứ lúc nào, có một tiếng gọi nào khác.

Verse 15

तत्र सस्यमयाः शैला दृश्यंते परिकल्पिताः । सुवर्णस्य च रूप्यस्य रत्नानां च विशेषतः

Tại đó, người ta thấy những ngọn núi như được kết thành từ mùa màng dồi dào, tựa như được hóa hiện; lại có những đống vàng, bạc, và nhất là các bảo thạch quý giá.

Verse 16

दानार्थं ब्राह्मणेंद्राणामसंख्याश्चापि धेनवः । तथैव वाजिनो दांता मदोन्मत्ता महागजाः

Để làm lễ vật dâng tặng các bậc brāhmaṇa tối thượng, có vô số bò; cũng vậy, có những ngựa đã được thuần luyện và những voi lớn, say cuồng vì kỳ rut.

Verse 17

समंतात्कल्पितास्तत्र दृश्यंते पर्वतोपमाः । वर्तमाने महायज्ञे तस्मिन्नेव सुविस्तरे

Khắp bốn phía, người ta thấy những sắp đặt như núi non được dựng lên tại đó, trong khi đại tế lễ đang diễn tiến, rộng lớn và huy hoàng ngay nơi ấy.

Verse 18

आहूता यज्ञभागाय नाभिगच्छंति देवताः । केवलं वह्निवक्त्रेण तस्य गृह्णंति तद्धविः

Dẫu được thỉnh mời để nhận phần tế lễ, chư thiên vẫn chẳng đến gần; chỉ qua miệng Thần Lửa (Agni) mà các ngài thọ nhận lễ vật cúng dâng ấy.

Verse 19

एवं द्वादशवर्षाणि यजतस्तस्य भूपतेः । व्यतीतानि न संप्राप्तमभीष्टं मनसः फलम्

Vì thế, dẫu vị vua ấy cử hành tế lễ suốt mười hai năm, khi thời gian ấy trôi qua, ông vẫn chưa đạt được quả lành như lòng mong ước.

Verse 20

ततश्चावभृथस्नानं कृत्वा सत्रसमाप्तिजम् । ऋत्विजस्तर्पयित्वा तान्दक्षिणाभिर्यथार्हतः

Rồi ông cử hành lễ tắm avabhṛtha, dấu hiệu viên mãn của kỳ tế đàn; và làm thỏa lòng các tư tế chủ lễ bằng lễ phí, tặng vật (dakṣiṇā) đúng theo phẩm trật mỗi người.

Verse 21

विससर्ज समस्तांश्च तथान्यानपि संगतान् । संबंधिनो वयस्यांश्च त्रिशंकुर्मुनिसत्तमाः

Và Triśaṅku cho tất cả họ lui về, cùng cả những người khác đã tụ hội—thân quyến và bằng hữu nữa—hỡi bậc hiền thánh tối thượng.

Verse 22

ततः प्रोवाच विनतो विश्वामित्रं मुनीश्वरम् । स भूपो व्रीडया युक्तः प्रणिपातपुरः सरम्

Bấy giờ, nhà vua cung kính thưa với Viśvāmitra, bậc chúa tể các hiền sĩ; lòng đầy hổ thẹn, ông trước hết phủ phục đảnh lễ rồi mới cất lời.

Verse 23

त्वत्प्रसादान्मया प्राप्तं दीर्घसत्रसमुद्भवम् । परिपूर्णफलं ब्रह्मन्दुर्लभं सर्वमानवैः

Nhờ ân phúc của ngài, con đã đạt được quả chín viên mãn sinh từ một kỳ tế tự dài lâu—hỡi Bà-la-môn—điều mà mọi người phàm khó bề đạt tới.

Verse 24

तथा जातिः पुनर्लब्धा भूयो नष्टापि सन्मुने । त्वत्प्रसादेन विप्रर्षे चंडालत्वं प्रणाशितम्

Cũng vậy, địa vị giai tầng của con, tuy đã mất, nay lại được phục hồi, hỡi bậc hiền thánh; nhờ ân phúc của ngài, ô Bà-la-môn tiên tri, thân phận Chiên-đà-la đã bị tiêu trừ.

Verse 25

परं मे दुःखमेवैकं हृदि शल्यमिवार्पितम् । अनेनैव शरीरेण यन्न प्राप्तं त्रिविष्टपम्

Chỉ một nỗi sầu duy nhất hành hạ con, như gai cắm trong tim: rằng với chính thân này, con chưa đạt đến Triviṣṭapa (cõi trời).

Verse 26

उपहासं करिष्यंति वसिष्ठस्य सुता मुने । अद्य व्यर्थ श्रमं श्रुत्वा मामप्राप्तं त्रिविष्टपम्

“Hỡi hiền giả, hôm nay các con của Vasiṣṭha sẽ chế nhạo con, khi nghe rằng công phu của con hóa ra vô ích—rằng con chưa đến được Triviṣṭapa.”

Verse 27

तथा तद्वचनं सत्यं वसिष्ठस्य व्यवस्थितम् । यत्तेनोक्तं न यज्ञेन सदेहैर्गम्यते दिवि

“Vì thế, lời của Vasiṣṭha quả thật chân thật và đã được xác lập: như ngài đã nói, bằng tế lễ, người ta không thể lên trời khi còn mang thân này.”

Verse 28

सोऽहं तपः करिष्यामि सांप्रतं वनमाश्रितः । न करिष्यामि भूयोऽपि राज्यं पुत्रनिवेदितम्

Vì vậy, nay ta sẽ tu khổ hạnh, nương náu nơi rừng sâu. Ta sẽ không bao giờ nữa nhận vương quyền do con trai dâng hiến.