Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

। सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं विश्वामित्रो रुषान्वितः । पितामहमुवाचेदं पश्य मे तपसो बलम्

Transliteration

| sūta uvāca | tacchrutvā brahmaṇo vākyaṃ viśvāmitro ruṣānvitaḥ | pitāmahamuvācedaṃ paśya me tapaso balam

Translation

Sūta nói: “Nghe lời của Phạm Thiên, Viśvāmitra—đầy phẫn nộ—thưa với Pitāmaha: ‘Hãy xem sức mạnh của khổ hạnh (tapas) của ta!’”

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect); प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः (Accusative singular)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (Gerund/Absolutive); पूर्वकालिकक्रिया (having heard)

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Shashthi-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive singular)

• वाक्यम्: statement/words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः (Accusative singular)

• विश्वामित्रः: Viśvāmitra
• विश्वामित्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative singular)

• रुषा: with anger
• रुषा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: रुष्/रुषा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; तृतीया-विभक्तिः (Instrumental singular)

• अन्वितः: endowed/possessed
• अन्वितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √इ/अनु+इ)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः (past participle used adjectivally); पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative singular); विशेषणम् (of विश्वामित्रः)

• पितामहम्: grandfather (Brahmā)
• पितामहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः (Accusative singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect); प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः (Accusative singular)

• पश्य: see
• पश्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative); मध्यमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• मे: my
• मे: Shashthi-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive singular)

• तपसः: of austerity
• तपसः: Shashthi-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive singular)

• बलम्: power
• बलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; द्वितीया-विभक्तिः (Accusative singular)

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied purāṇic frame)

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates; Viśvāmitra, eyes blazing with wrath, addresses Brahmā (Pitāmaha) in a celestial assembly, declaring the might of his austerities.

Characters & Entities

• Sūta
• Brahmā
• Viśvāmitra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It dramatizes the tension between cosmic order and ascetic power, a recurring Purāṇic theme.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This line advances the story; it does not itself name a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse introduces Viśvāmitra’s reliance on tapas (austerity) as spiritual force.