Adhyaya 20

Verse 1

। सूत उवाच । तत्र दाशरथी रामो वनवासाय दीक्षितः । भ्रममाणो धरापृष्ठे सीतालक्ष्मणसंयुतः

Sūta thưa rằng: Tại đó, Rāma—con của Daśaratha—đã được thánh hiến cho đời sống nơi rừng thẳm, đang phiêu du trên mặt đất, cùng với Sītā và Lakṣmaṇa.

Verse 2

समाऽयातो द्विजश्रेष्ठा यत्र सा पितृकूपिका । तृषार्तश्च श्रमार्तश्च निषसाद धरातले

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, Ngài đến nơi có Pitṛkūpikā (giếng của tổ tiên); bị khổ vì khát và mệt, Ngài ngồi xuống trên mặt đất.

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो भगवान्दिननायकः । अस्ताचलं जपापुष्पसन्निभो द्विजसत्तमाः

Bấy giờ, hỡi các Bà-la-môn tối thượng, Đức Nhật Thần—chúa tể ban ngày—tiến về núi phía tây để lặn, rực đỏ như hoa dâm bụt (japā).

Verse 4

ततः प्लक्षनगाधस्तात्पर्णान्यास्तीर्य भूतले । सायंतनं विधिं कृत्वा सुष्वाप रघुनन्दनः

Rồi dưới gốc cây plakṣa, trải lá trên mặt đất, niềm vui của dòng Raghu cử hành nghi lễ buổi chiều theo phép tắc, rồi thiếp ngủ.

Verse 5

अथाऽवलोकयामास स्वप्ने दशरथं नृपम् । यद्वत्पूर्वं प्रियाऽलापसंसक्तं हृष्टमानसम्

Rồi trong giấc mộng, chàng thấy vua Daśaratha—như thuở trước—tâm hoan hỷ, đắm trong lời trò chuyện ân tình.

Verse 6

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । विप्रानाहूय तत्सर्वं कथयामास राघवः

Rồi trong buổi sớm tinh khiết, khi vầng nhật luân đã lên, Rāghava mời các Bà-la-môn đến và thuật lại trọn vẹn mọi điều đã xảy ra.

Verse 7

अद्य स्वप्ने मया विप्राः प्रियालापपरः पिता । अतिहृष्टमना दृष्टः श्वेतमाल्यानुलेपनः

“Hôm nay, hỡi các Bà-la-môn, trong giấc mộng ta thấy phụ vương ta—chuyên chú lời ái ngữ, tâm hoan hỷ vô cùng, trang sức vòng hoa trắng và hương liệu thoa thân.”

Verse 8

तत्कीदृक्परिणामोऽस्य स्वप्नस्य द्विजसत्तमाः । भविष्यति प्रजल्पध्वं परं कौतूहलं यतः

Ôi các bậc Bà-la-môn tối thượng, giấc mộng này sẽ đưa đến kết quả thế nào? Xin hãy giảng rõ, vì lòng hiếu kỳ của ta thật lớn lao.

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । पितरः श्राद्धकामा ये वृद्धिं पश्यंति वा नृप । ते स्वप्ने दर्शनं यांति पुत्राणामिति नः श्रुतम्

Các Bà-la-môn thưa rằng: “Tâu Đại vương, chúng tôi từng nghe: khi các tổ tiên mong cầu lễ śrāddha, hoặc khi thấy sự hưng thịnh, các ngài hiện đến trong mộng của con trai.”

Verse 10

तदस्यां कूपिकायां च स्वयमेव गया स्थिता । तेन त्वया पिता दृष्टः स्वप्ने श्राद्धस्य वांछकः

Ngay trong chiếc giếng nhỏ này, chính Gayā tự nhiên an trụ. Vì thế, trong mộng ngài đã thấy phụ thân mình, mong cầu nghi lễ śrāddha.

Verse 11

तस्मात्कुरु रघुश्रेष्ठ श्राद्धमत्र यथोदितम् । नीवारैः शाक मूलैश्च तथाऽरण्योद्भवैस्तिलैः

Vì vậy, hỡi bậc tối thượng của dòng Raghu, hãy cử hành lễ śrāddha tại đây đúng như lời dạy—dùng gạo hoang, rau và rễ, cùng mè hái từ rừng sâu.

Verse 12

अथैवामन्त्रयामास तान्विप्रान्रघुसत्तमः । श्राद्धेषु श्रद्धया युक्तः प्रसादः क्रियतामिति

Bấy giờ, bậc tối thượng của dòng Raghu mời các vị brāhmaṇa ấy và thưa: “Với lòng tín thành đối với các nghi lễ śrāddha, xin các ngài hoan hỷ thọ nhận và ban cho ân phúc.”

Verse 13

बाढमित्येव ते चोक्त्वा स्नानार्थं द्विजसत्तमाः । गताः सर्वे सुसंहृष्टा स्वकीयानाश्रमान्प्रति व

Nói: “Xin được như vậy,” các vị Bà-la-môn ưu tú liền đi tắm; tất cả đều hoan hỷ lớn lao và lên đường về các am thất của mình.

Verse 14

अथ तेषु प्रयातेषु ब्राह्मणेषु रघूत्तमः । प्रोवाच लक्ष्मणं पार्श्वे विनयावनतं स्थितम्

Khi các vị Bà-la-môn đã lên đường, Rāma—bậc tối thượng trong dòng Raghu—liền nói với Lakṣmaṇa, người đứng bên cạnh, cúi mình khiêm cung.

Verse 15

शाकमूलफलान्याशु श्राद्धार्थं समुपानय । सौमित्रानय वैदेही स्वयं पचति भामिनी

“Hãy mau mang rau, rễ và trái cây đến cho lễ śrāddha. Này Saumitri, hãy đem về—chính Vaidehī, bậc hiền thục cao quý, sẽ tự tay nấu nướng.”

Verse 16

तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणस्तूर्णं जगामाऽरण्यमेव हि । श्राद्धार्थमानिनायाऽशु फलानि विविधानि च

Nghe vậy, Lakṣmaṇa liền vội vào rừng và mau chóng mang về nhiều loại trái cây khác nhau để dùng cho lễ śrāddha.

Verse 17

धात्रीफलानि चाऽम्राणि चिर्भटानीं गुदानि च । करीराणि कपित्थानि तथैवाऽन्यानि भूरिशः

Ngài mang về quả āmalaka và xoài, dưa hấu và đường thốt nốt kết (jaggery), quả karīra và trái wood-apple, cùng vô số thứ khác dồi dào.

Verse 18

ततश्च पाचयामास तदर्थे जनकोद्भवा । रामादेशात्स्वयं साध्वी विनयेन समन्विता

Bấy giờ, con gái vua Janaka là Sītā, bậc hiền thục và khiêm cung, theo lời dạy của Rāma, tự tay nấu sửa các lễ phẩm cho việc ấy.

Verse 19

ततश्च कुतपे प्राप्ते काले ते द्विजसत्तमाः । कृताह्निकाः समायाता रामभक्तिसमन्विताः

Rồi khi đến giờ kutapa, các vị Bà-la-môn ưu tú ấy trở lại, đã hoàn tất các nghi lễ hằng ngày và tràn đầy lòng sùng kính Rāma.

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे सीता प्लक्षवृक्षांतरे स्थिता । आत्मानं गोपयामास यथा वेत्ति न राघवः

Trong lúc ấy, Sītā đứng ẩn giữa cành lá cây plakṣa, tự che giấu mình để Rāghava (Rāma) không nhận ra.

Verse 21

स तां सीतेति सीतेति व्याहृत्याथ मुहुर्मुहुः । स्त्रीधर्मिणीति मत्वा तु लक्ष्मणं चेदमब्रवीत्

Ông gọi mãi: “Sītā! Sītā!”, và nghĩ nàng là người nữ giữ trọn bổn phận, rồi nói những lời này với Lakṣmaṇa.

Verse 22

वत्स लक्ष्मण शुश्रूषां विप्राणां श्राद्धसंभवाम् । पादप्रक्षालनाद्यां त्वं यथावत्कर्तुमर्हसि

Này Lakṣmaṇa hiền đệ, vào lúc cử hành śrāddha, con hãy đúng phép phụng sự các vị Bà-la-môn—khởi đầu bằng việc rửa chân và các nghi thức theo lệ.

Verse 23

बाढमित्येव संप्रोक्तो लक्ष्मणः शुभलक्षणः । चक्रे सर्वं तथा कर्म यथा नारी विचक्षणा

Được nói như vậy, Lakṣmaṇa, người mang tướng lành, đáp: “Xin vâng,” rồi chu toàn mọi phận sự đúng phép, với sự khéo léo cẩn trọng của bậc sáng suốt.

Verse 24

ततो निर्वर्तिते श्राद्धे ब्राह्मणेषु गतेष्वथ । जनकस्य सुता साध्वी तत्क्षणात्समुपस्थिता

Khi lễ śrāddha đã được cử hành viên mãn và các bà-la-môn đã ra về, ngay khoảnh khắc ấy, người con gái hiền đức của Janaka—Sītā—liền hiện đến.

Verse 25

तां दृष्ट्वा राघवः सीतां कोपसंरक्तलोचनः । प्रोवाच परुषैर्वाक्यैर्भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

Thấy Sītā, Rāghava—đôi mắt đỏ ngầu vì giận—buông lời cay nghiệt, quở trách nàng hết lần này đến lần khác.

Verse 26

आयातेषु द्विजातेषु श्राद्धकाल उपस्थिते । क्व गता वद पापे त्वं मां परित्यज्य दूरतः

“Khi các bậc nhị sinh đã đến và giờ cử hành śrāddha đã tới, nàng đã đi đâu? Nói đi, kẻ tội lỗi—bỏ ta mà đi xa như thế!”

Verse 27

नैतद्युक्तं कुलस्त्रीणां विशेषादत्र कानने । विहर्तुं दूरतः शून्ये तस्मात्त्याज्याऽसि मैथिलि

“Điều ấy không hợp với một phụ nữ dòng dõi, nhất là nơi rừng vắng này, lại lang thang xa trong chốn hoang không. Vì vậy, Maithilī, nàng phải bị bỏ lại.”

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीता सा जनकोद्भवा । उवाच वेपमानांगी प्रस्खलंत्या गिरा ततः

Nghe lời chàng, ái nữ của Janaka liền kinh hãi; toàn thân run rẩy, nàng cất tiếng nói với giọng lắp bắp, ngập ngừng.

Verse 29

न मामर्हसि कार्येऽस्मिन्गर्हितुं रघुसत्तम । यस्मादहमतिक्रान्ता स्थानादस्माच्छ्रणुष्व तत्

“Ôi bậc tối thượng của dòng Raghu, xin chớ trách cứ thiếp trong việc này. Vì thiếp đã bước rời khỏi nơi đây, xin hãy nghe rõ nguyên do.”

Verse 30

पिता तव मया दृष्टः साक्षाद्दशरथः स्वयम् । ब्राह्मणस्य शरीरस्थो द्वितीयश्च पितामहः

“Thiếp đã thấy phụ vương của chàng—chính vua Daśaratha—hiển hiện trước mắt thiếp, ngự trong thân một vị bà-la-môn; và thiếp cũng nhận ra rõ ràng một bậc trưởng lão tôn kính thứ hai ở đó—tức tổ phụ của chàng.”

Verse 31

पितुः पितामहोऽन्यस्य तृतीयस्य रघूत्तम । त्रयाणां च तथान्येषां त्रयोऽन्ये नृपसंनिभाः

“Ôi Raghūttama, thiếp còn thấy cả tổ phụ của phụ vương chàng; lại thấy tổ phụ của một vị khác nữa, thành ra bậc thứ ba. Và đối với ba vị ấy, lại hiện ra thêm ba vị nữa, rực rỡ uy nghi như bậc quân vương.”

Verse 32

ब्राह्मणानां मया दृष्टाः शरीरस्थाः सुहर्षिताः । मातामहानहं मन्ये तानपि त्रीनहं स्फुटम्

“Trong thân thể các vị bà-la-môn ấy, thiếp thấy các ngài ngự ở đó, rạng ngời và hoan hỷ. Thiếp tin rằng thiếp cũng nhận ra rõ rệt ba vị ngoại tổ.”

Verse 33

ततो ऽहं लज्जया नष्टा दृष्ट्वा श्वशुरसंगमान् । येन भुक्तानि भोज्यानि पुरा मृष्टान्यनेकशः

Bấy giờ, thấy những cuộc gặp gỡ với cha chồng và các bậc trưởng thượng, lòng ta tràn ngập hổ thẹn; chính những vị ấy thuở trước đã nhiều lần thọ dụng bao món ăn tinh mỹ.

Verse 34

तथा खाद्यानि लेह्यानि चोष्याणि च विशेषतः । पिता तव कथं सोऽद्य कषायाणि कटूनि च । भक्षयिष्यति दत्तानि स्वहस्तेन मया विभो

Lại còn đủ thứ món: món nhai, món liếm, món mút, nhất là như vậy. Ôi Đấng Tôn Quý, hôm nay phụ thân của Người làm sao có thể dùng những vị chát và cay nồng do chính tay thiếp dâng lên?

Verse 36

तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टात्मा रामो राजीवलोचनः । साधुसाध्विति तां प्राह परिष्वज्य मुहुर्मुहुः

Nghe vậy, Rāma mắt như hoa sen hoan hỷ tràn đầy. Người ôm nàng hết lần này đến lần khác, mà nói: “Lành thay, lành thay!”

Verse 37

ततो भुक्त्वा स्वयं रामो लक्ष्मणेन समन्वितः । सायाह्ने समनुप्राप्ते संध्याकार्यं विधाय च

Rồi chính Rāma thọ thực, có Lakṣmaṇa ở bên. Khi chiều tối đến, Người cũng cử hành các nghi thức sandhyā theo đúng pháp định.

Verse 38

प्रोवाच लक्ष्मणं वत्स पर्णान्यास्तीर्य भूतले । शय्यां कुरु समानीय पादशौचाय सज्जलम्

Người bảo Lakṣmaṇa: “Này con, hãy trải lá trên mặt đất mà sửa soạn chỗ nằm; rồi đem nước đến sẵn để rửa chân.”

Verse 39

ततः कोपपरीतात्मा सौमित्रिः प्राह राघवम् । नाहं शय्यां करिष्यामि पादप्रक्षालनं न च

Bấy giờ, Saumitri (Lakṣmaṇa) với tâm bị cơn giận chiếm giữ, thưa cùng Rāghava: “Con sẽ không sửa soạn giường nằm, cũng chẳng rửa chân cho Ngài.”

Verse 40

तथाऽन्यदपि यत्किंचित्कर्म स्वल्पमपि प्रभो । त्वां वा त्यक्त्वा गमिष्यामि कुत्रचित्पीडितो भृशम्

“Và bất cứ việc gì khác—dẫu nhỏ bé—hỡi Chúa thượng, con cũng sẽ không làm. Bằng không, con sẽ bỏ Ngài lại mà đi đến nơi nào đó, trong nỗi khổ đau cùng cực.”

Verse 41

प्रेष्यत्वेन रघुश्रेष्ठ सत्यमेतन्मयोदितम् । सीतायाः किं समादेश्यं न किंचित्संप्रयच्छसि । अपि स्वल्पतरं राम मया त्वं किं करिष्यसि

“Hỡi bậc tối thượng của dòng Raghu, lời con nói trong phận sự kẻ hầu là chân thật. Con phải truyền đạt điều gì đến Sītā khi Ngài chẳng trao cho con điều chi? Dẫu chỉ một việc nhỏ thôi, hỡi Rāma—Ngài muốn con làm gì thay Ngài?”

Verse 42

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विकृतं चापि राघवः । तूष्णीं बभूव मेधावी हास्यं कृत्वा मनाक्ततः

Nghe những lời có phần thất lễ ấy, Rāghava bậc trí chỉ khẽ mỉm cười rồi lặng thinh.

Verse 43

ततः स्वयं समुत्थाय कृत्वा स्वा स्तरकं शुभम् । सीतया क्षालितांघ्रिस्तु सुष्वाप तदनंतरम्

Rồi Ngài tự mình đứng dậy, sửa soạn chỗ nằm cát tường của chính mình; và khi đôi chân đã được Sītā rửa sạch, Ngài liền nằm xuống an giấc.

Verse 44

लक्ष्मणोऽपि विदूरस्थः कोपसंरक्तलोचनः । वृक्षमूलं समाश्रित्य सुप्तश्चित्ते व्यचिंतयत्

Lakṣmaṇa cũng đứng ở một khoảng xa, đôi mắt đỏ ngầu vì cơn giận; nương nơi gốc cây mà nằm xuống, nhưng tâm trí vẫn miên man suy nghĩ.

Verse 45

हत्वैनं राघवं सुप्तं सीतां पत्नीं विधाय च । किं गच्छामि निजं स्थानं विदेशं वाऽपिदूरतः

“Nếu ta giết Rāghava đang ngủ này và cưới Sītā làm vợ, thì ta sẽ đi đâu—trở về chốn của mình, hay lẩn đến một xứ lạ xa xôi?”

Verse 46

एवं चिंतयतस्तस्य बहुधा लक्ष्मणस्य सा । व्यतिक्रांता निशा विप्राः कृच्छ्रेण महता ततः

Khi Lakṣmaṇa suy tính đủ đường như thế, hỡi các bà-la-môn, đêm ấy trôi qua—chỉ với nỗi nhọc nhằn rất lớn.

Verse 47

न तस्य निश्चयो जज्ञे तस्मिन्कृत्ये कथंचन । कोपात्प्रणष्टनिद्रस्य सोष्णं निःश्वसतो मुहुः

Trong việc ấy, nơi chàng hoàn toàn không nảy sinh quyết định nào. Vì giận dữ mà mất ngủ, chàng liên tiếp thở ra những hơi dài nóng rực.

Verse 48

ततः प्रभाते विमले कृतपूर्वाह्णिकक्रियः । रामः सीतां समादाय प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्

Rồi vào buổi sớm trong trẻo, Rāma—sau khi hoàn tất các nghi lễ ban mai—đưa Sītā theo cùng và lên đường về phương Nam.

Verse 49

लक्ष्मणोऽपि धनुः सज्यं कृत्वा संधाय सायकम् । अनुव्रजति पृष्ठस्थस्तस्य च्छिद्रं विलोकयन्

Lakṣmaṇa cũng giương cung, lắp tên, theo sát từ phía sau, chăm chú dò tìm một khe hở hay sơ suất nào.

Verse 50

ततो गोकर्णमासाद्य प्रणम्य च महेश्वरम् । प्रतस्थे राघवो यावत्सौमित्रिस्तावदागतः

Bấy giờ, đến Gokarṇa, Rāghava cúi lạy Maheśvara rồi lại lên đường; và đúng lúc ấy Saumitrī (Lakṣmaṇa) cũng đã tới nơi.

Verse 51

बाष्पपर्याकुलाक्षश्च व्रीडयाऽधोमुखः स्थितः । प्रणम्य शिरसा रामं ततः प्राह सुदुः खितः

Mắt ông mờ đi vì lệ; hổ thẹn, ông đứng cúi mặt. Cúi đầu đảnh lễ Rāma rồi ông cất lời trong nỗi sầu sâu thẳm.

Verse 52

कुरु मे निग्रहं नाथ स्वामिद्रोहसमुद्भवम् । अतिपापस्य दुष्टस्य कृतघ्नस्य रघूत्तम

Muôn tâu Chúa thượng, xin trừng phạt con vì tội lỗi phát sinh từ việc phản bội bậc chủ. Ôi bậc tối thượng của dòng Raghu, con vô cùng tội lỗi, xấu ác và bạc nghĩa.

Verse 53

उत्तराणि विरुद्धानि तव दत्तानि भूरिशः । मया विनाऽपराधेन वधोपायश्च चिंतितः

Hết lần này đến lần khác, con đã thưa đáp những lời trái lẽ phải. Lại nữa, dù Ngài không hề có lỗi, con còn toan tính cả kế mưu sát hại Ngài.

Verse 54

ततश्च तं परिष्वज्य रामोऽपि निजबांधवम् । बाष्पक्लिन्नमुखः प्राह क्षांतं वत्स मया तव

Bấy giờ Rāma cũng ôm lấy người thân của mình. Mặt đẫm lệ, Ngài nói: “Hỡi con, ta đã tha thứ cho con.”

Verse 55

न ते त्वन्यः प्रियः कश्चिन्मां मुक्त्वा वेद्म्यहं स्फुटम् । तस्मादागच्छ गच्छामो मार्गं वेलाधिका भवेत्

Ta biết rõ rằng ngoài ta ra, con không có ai khác là người thân yêu. Vậy hãy đến—chúng ta lên đường; nếu không, thời giờ cho cuộc hành trình sẽ trôi qua quá mức.

Verse 56

लक्ष्मण उवाच । यदि मे निग्रहं नाथ न करिष्यसि सांप्रतम् । प्राणत्यागं करिष्यामि वह्नावात्मविशुद्धये

Lakṣmaṇa thưa: “Nếu nay Ngài không răn phạt con, ôi Chúa tể, thì con sẽ bỏ mạng trong lửa để thanh tịnh linh hồn mình.”

Verse 57

रामलक्ष्मणयोरेवं वदतोस्तत्र कानने । आजगाम मुनिश्रेष्ठो मार्कंड इति यः स्मृतः

Khi Rāma và Lakṣmaṇa đang nói như thế trong khu rừng ấy, bậc thánh hiền tối thượng đã đến—vị được nhớ danh là Mārkaṇḍa.

Verse 58

ततः प्रणम्य तं रामः सीतालक्ष्मणसंयुतः । प्रोवाच स्वागतं तेस्तु कुतः प्राप्तोऽसि सन्मुने

Bấy giờ Rāma, cùng với Sītā và Lakṣmaṇa, đảnh lễ vị ấy rồi thưa: “Kính mừng Ngài, bậc thánh hiền. Ngài từ đâu đến?”

Verse 59

मार्कंडेय उवाच । प्रभासादहमायातः सांप्रतं रघुनंदन । स्वमाश्रमं गमिष्यामि क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थितम्

Mārkaṇḍeya nói: “Ta vừa từ Prabhāsa trở về, hỡi niềm vui của dòng Raghu. Nay ta sẽ về am thất của mình, tọa lạc ngay trong thánh địa này.”

Verse 60

मया राघव तत्राऽस्ति स्थापितः प्रपितामहः । तस्याऽद्य दिवसे यात्रा बहुश्रेयःप्रदा स्मृता

Hỡi Rāghava, tại nơi ấy ta đã an vị Prapitāmaha, bậc Tổ Phụ tối cổ. Chính trong ngày hôm nay, cuộc hành hương đến Ngài được truyền nhớ là ban phúc lợi và công đức dồi dào.

Verse 61

तस्मात्त्वमपि तत्रैव तूर्णमेव मया सह । ममाश्रमपदे स्थित्वा पश्य देवं पितामहम्

Vì thế, ngươi cũng hãy lập tức đến đó cùng ta. Ở tại chốn am thất của ta, hãy chiêm bái đấng Pitāmaha thần thánh (Brahmā).

Verse 62

येन स्याः सर्वशत्रूणामगम्यस्त्वं रघूद्वह । ज्येष्ठपञ्चदशीयोगे ज्येष्ठपुत्रः समाहितः

Nhờ vậy, hỡi bậc ưu tú của dòng Raghu, ngươi sẽ trở nên không kẻ thù nào có thể chạm tới. Vào sự hội tụ của ngày rằm tháng Jyeṣṭha, ‘trưởng tử’ (Indra) đã an định và thanh tịnh.

Verse 63

यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्य मृत्युभयं कुतः । साऽद्य पंचदशी राम ज्येष्ठमाससमुद्भवा । ज्येष्ठानक्षत्रसंयुक्ता तस्मात्स्नातुं त्वमर्हसि

Ai tắm tại nơi ấy—làm sao còn nỗi sợ tử thần? Hôm nay, hỡi Rāma, là ngày rằm phát sinh trong tháng Jyeṣṭha, lại hợp với sao Jyeṣṭhā; vì thế, ngươi nên tắm tại tīrtha ấy.

Verse 64

ततः संप्रस्थितं रामं दृष्ट्वा प्रोवाच लक्ष्मणः । कुरु मे निग्रहं तावद्गच्छ तीर्थं ततः प्रभो

Bấy giờ, thấy Rāma sửa soạn lên đường, Lakṣmaṇa thưa: “Xin Chúa thượng hãy kiềm giữ con trong chốc lát; rồi Ngài hãy đến tīrtha—bến thánh ấy, ôi Đấng Chủ.”

Verse 65

राम उवाच । स्थितेऽस्मिन्मुनिशार्दूले समीपे वत्स लक्ष्मण । अनर्हा निष्कृतिः कर्तुं तस्मादेनं प्रयाचय

Rāma nói: “Lakṣmaṇa hiền đệ, khi bậc đại ẩn sĩ—‘hổ giữa các hiền nhân’—đang ở gần đây, ta không nên tự ý làm lễ sám hối; vì vậy, hãy đến thỉnh cầu Ngài chỉ dạy.”

Verse 66

लक्ष्मण उवाच । स्वामिद्रोहे कृते ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं यदीक्ष्यते । तन्मे देहि स्फुटं येन कायशुद्धिः प्रजायते

Lakṣmaṇa thưa: “Bạch Brāhmaṇa, nếu có pháp sám hối cho tội phản bội chủ thượng, xin hãy chỉ dạy con thật minh bạch—để nhờ đó thân này được thanh tịnh.”

Verse 67

मार्कंडेय उवाच । ममाऽश्रमसमीपेऽस्ति सुतीर्थं बालमंडनम् । स्वामिद्रोहरताः स्नाता मुच्यंते तत्र पातकैः

Mārkaṇḍeya nói: “Gần am thất của ta có một tīrtha tối thắng tên là Bālamaṇḍana. Kẻ mang vết nhơ phản bội chủ thượng, chỉ cần tắm tại đó liền được giải thoát khỏi các tội lỗi.”

Verse 68

तत्र शक्रो विपाप्माभूद्धत्वा गर्भं दितेः पुरा । विश्वस्ताया विशेषेण मातुः काकुत्स्थसत्तम । तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा स्नानं कुरु महामते

“Chính tại đó, Śakra (Indra) xưa kia đã trở nên vô tội sau khi phá hủy bào thai của Diti—đặc biệt nhờ ân tín và lòng từ của Mẫu Thân. Vì vậy, hỡi bậc tối thượng trong dòng Kakutstha, hãy mau đến đó và cử hành lễ tắm thiêng, ô người đại tâm.”

Verse 69

ततः प्रमुच्यसे पापात्स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । अपरं नास्ति ते दोषो मनसा पातकं कृतम्

Rồi ngươi sẽ được giải thoát khỏi tội lỗi phát sinh từ sự phản bội đối với chủ của mình. Trong ngươi không còn lỗi nào khác—chỉ có một lỗi phạm trong tâm ý mà thôi.

Verse 70

मनस्तापेन शुध्येत मतमेतन्मनीषिणाम् । त्वया तु मनसा द्रोहः कृतो रामकृते यतः

Nhờ sự day dứt trong tâm mà người ta được thanh tịnh—đó là quan điểm của bậc hiền trí. Còn nơi ngươi, sự phản bội chỉ xảy ra trong ý nghĩ, và phát sinh vì Rāma.

Verse 71

ईदृक्षान्मनसस्तापात्तस्माच्छुद्धोऽसि लक्ष्मण । अपरं शृणु मे वाक्यं नास्ति दोषस्तवा नघ

Vì nỗi đau đớn như thế trong tâm, nên ngươi đã được thanh tịnh, hỡi Lakṣmaṇa. Nay hãy nghe lời ta thêm nữa: hỡi người vô tội, trong ngươi không có lỗi lầm.

Verse 72

ईदृक्क्षेत्रप्रभावोऽयं सौभ्रात्रेण विवर्जितः । पंचक्रोशात्मके क्षेत्रे ये वसन्त्यत्र लक्ष्मण

Quyền lực của thánh địa này là như vậy: nơi đây vắng bóng tình huynh đệ. Những ai cư trú tại đây, hỡi Lakṣmaṇa, trong phạm vi thánh địa năm krośa—

Verse 73

अपि स्वल्पं न सौभ्रात्रं तेषां संजायते क्वचित्

Đối với họ, ngay cả một chút tình huynh đệ cũng chẳng bao giờ khởi lên vào bất cứ lúc nào.

Verse 74

तावत्स्नेहपरो मर्त्यस्तावद्वदति कोमलम् । चमत्कारोद्भवं क्षेत्रं यावन्न स्पृशतेंऽघ्रिभिः

Con người còn giữ lòng ân tình và lời nói dịu mềm chỉ cho đến khi chưa đặt chân lên miền thánh địa kỳ diệu, nơi bỗng nhiên hiển hiện này.

Verse 75

येऽन्येपि निवसंत्यत्र पशवः पक्षिणो मृगाः । तेऽपि सौहार्द्दनिर्मुक्ताः सस्पर्द्धा इतरेतरम्

Ngay cả các loài khác sống nơi đây—bò, chim và nai—cũng không còn tình thân ái, mà ganh đua với nhau.

Verse 76

कस्यचित्केनचित्सार्धं सौहार्दं नैव विद्यते । तस्मान्नैवास्ति ते दोष ईदृक्क्षे त्रस्य संस्थितिः

Ở đây, với bất cứ ai cũng chẳng tìm thấy tình bằng hữu. Vì thế, quả thật ngươi không có lỗi—đó là cảnh trạng đang hiện hữu trong thánh địa này.

Verse 77

तथापि यदि ते काचिच्छंका चित्ते व्यवस्थिता । तत्स्नानं कुरु गत्वा तु तस्मिंस्तीर्थे सुशोभने

Dẫu vậy, nếu trong lòng ngươi vẫn còn vướng một mối nghi, thì hãy đi và tắm gội tại bến thánh thanh tú ấy.

Verse 78

यत्र शक्रो विपाप्माऽभूद्द्रोहं कृत्वा सुदारुणम् । विश्वस्ताया दितेः पूर्वं गर्भपातसमुद्रवम्

Chính tại đó, Śakra (Đế Thích) đã được sạch tội, dẫu từng gây nên sự phản bội vô cùng khốc liệt—thuở xưa đã làm Diti, người đặt lòng tin, phải chịu nỗi sẩy thai thảm khốc.

Verse 79

एवमुक्तस्तु सौमित्रिर्गत्वा तत्र द्विजोत्तमाः । तीर्थे स्नानाच्च संपन्नो विशुद्धः शक्रसेविते । रामोऽपि तत्र गत्वाशु मार्कंडेयवराश्रमे

Được nói như vậy, Saumitri liền đến nơi ấy, hỡi các bậc Nhị-sinh tối thượng. Nhờ tắm tại thánh địa (tīrtha) được Śakra (Indra) thường lui tới, chàng trở nên thanh tịnh. Rāma cũng mau chóng đến đó, đến đạo tràng (ẩn thất) tối thắng của hiền thánh Mārkaṇḍeya.

Verse 80

स्नानं कृत्वा यथान्यायं ददर्शाऽथ पितामहम् । जगामाऽथ दिशं याम्यां सीतालक्ष्मणसंयुतः

Sau khi tắm theo đúng nghi pháp, Ngài liền được diện kiến Đấng Tổ Phụ (Brahmā). Rồi đó, cùng với Sītā và Lakṣmaṇa, Ngài tiến về phương Nam.

Verse 83

तत्प्रभावाज्जघानाऽथ खरादीन्राक्षसोत्तमान् । तथा वै रावणं रौद्रं मेघनादसमन्वितम्

Nhờ uy lực của thánh ảnh hưởng ấy, Ngài đã diệt những Rākṣasa bậc nhất—Khara cùng các kẻ khác; và cũng vậy, diệt cả Rāvaṇa hung bạo, kẻ có Meghanāda kề cận.

Verse 358

एतस्मात्कारणान्नष्टा त्वत्समीपादहं विभो । श्राद्धकालेऽपि संप्राप्ते सत्येनात्मानमालभे

Chính vì lẽ ấy mà con đã ẩn mất khỏi sự hiện diện của Ngài, ô Đấng Tối Thượng. Dẫu đến kỳ Śrāddha, con cũng chỉ tự nuôi giữ mình bằng chân thật—bằng lời thệ nguyện về sự thật.