Adhyaya 8

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । नष्टे लोके पुनश्चान्ये सलिलेन समावृते । महार्णवस्य मध्यस्थो बाहुभ्यामतरं जलम्

Mārkaṇḍeya nói: Khi thế gian đã hoại diệt và rồi lại bị nước bao phủ khắp, ta ở giữa đại dương mênh mông, dùng đôi tay bơi xuyên qua dòng lũ.

Verse 2

दिव्ये वर्षशते पूर्णे श्रान्तोऽहं नृपसत्तम । ध्यातुं समारभं देवं महदर्णवतारणम्

Khi trọn một trăm năm thiêng liêng đã qua, hỡi bậc vương tối thượng, ta đã kiệt sức; bấy giờ ta bắt đầu thiền niệm về Thượng Đế, Đấng Cứu Độ đưa người vượt qua đại dương bao la.

Verse 3

ध्यायमानस्ततः काले अपश्यं पक्षिणं परम् । हारकुन्देन्दुसंकाशं बकं गोक्षीरपाण्डुरम्

Bấy giờ, khi ta đang nhập thiền, ta bỗng thấy một loài chim kỳ diệu—một con cò, rực sáng như vòng hoa, như hoa nhài và như vầng trăng, trắng nhạt tựa sữa bò.

Verse 4

ततोऽहं विस्मयाविष्टस्तं बकं समुदीक्ष्य वै । अस्मिन्महार्णवे घोरे कुतोऽयं पक्षिसंभवः

Rồi ta kinh ngạc nhìn con cò ấy và tự hỏi: “Giữa đại dương ghê rợn này, làm sao lại có một loài chim xuất hiện được?”

Verse 5

तरन्बाहुभिरश्रान्तस्तं बकं प्रत्यभाषिषि । पाक्षरूपं समास्थाय कस्त्वमेकार्णवीकृते

Vẫn bơi không mệt bằng đôi tay, ta cất lời với con cò ấy: “Mang hình chim, trong thế gian nay thu lại thành một biển cả này, ngươi là ai?”

Verse 6

भ्रमसे दिव्ययोगात्मन्मोहयन्निव मां प्रभो । एतत्कथय मे सर्वं योऽसि सोऽसि नमोऽस्तु ते

“Bạch Chúa tể, bậc mang linh lực yoga thiêng, Ngài đi lại như muốn làm ta mê lầm. Xin nói cho ta trọn vẹn—dù Ngài là ai, Ngài vẫn là Ngài; con xin đảnh lễ.”

Verse 7

सोऽब्रवीन्मां महादेवो ब्रह्माहं विष्णुरेव च । जगत्सर्वं मया वत्स संहृतं किं न बुध्यसे

Bấy giờ Mahādeva nói với ta: “Ta là Brahmā, và Ta cũng chính là Viṣṇu. Này con yêu, toàn thể vũ trụ đã được Ta thu nhiếp lại; con chẳng hiểu sao?”

Verse 8

। अध्याय

Chương (dấu ghi của bản chép/bản in; không phải một câu kệ đủ nhịp).

Verse 9

पक्षिरूपं समास्थाय अतोऽत्राहं समागतः । किमर्थमातुरो भूत्वा भ्रमसीत्थं महार्णवे

Ta nương hình chim mà đến đây. Vì cớ gì ngươi ưu não, lại lang thang như thế giữa đại dương mênh mông?

Verse 10

शीघ्रं प्रविश मत्पक्षौ येन विश्रमसे द्विज । एवमुक्तस्ततस्तेन देवेनाहं नरेश्वर

“Hãy mau vào trong đôi cánh của ta, hỡi bậc Nhị-sinh, để ngươi được nghỉ ngơi.” Được vị thần ấy bảo như vậy, tâu đấng vua của loài người, rồi ta liền làm theo.

Verse 11

ततोऽहं तस्य पक्षान्ते प्रलीनस्तु भ्रमञ्जले । काले युगसाहस्रान्ते अश्रान्तोऽर्णवमध्यगः

Bấy giờ ta hòa nhập nơi đầu mút cánh của vị ấy, giữa lúc nước xoáy cuồn cuộn. Khi thời gian đến tận cùng một ngàn yuga, ta vẫn không mỏi mệt, còn ở giữa lòng đại dương.

Verse 12

ततः शृणोमि सहसा दिक्षु सर्वासु सुव्रत । किंचिन्नूपुरसंमिश्रमद्भुतं शब्दमुत्तमम्

Rồi, hỡi người giữ giới nguyện thanh cao, ta bỗng nghe khắp mọi phương một âm thanh kỳ diệu và thượng diệu, hòa lẫn tiếng leng keng của vòng chân (nūpura).

Verse 13

तदार्णवजलं सर्वं संक्षिप्तं सहसाभवत् । किमेतदिति संचिन्त्य दिशः समवलोकयम्

Ngay lúc ấy, toàn thể nước biển bỗng co rút lại. Tự hỏi: “Đây là điều gì?”, ta trầm tư rồi nhìn khắp bốn phương.

Verse 14

दश कन्यास्ततो दिक्षु आगताश्च महार्णवे । वस्त्रालंकारसहिता दिग्भ्यो नूपुरभूषिताः

Rồi từ các phương, mười thiếu nữ đến trên đại dương. Họ khoác y phục, đeo trang sức, chân mang vòng xuyến—tựa như hiện thân của các phương hướng.

Verse 15

काचिच्चन्द्रसमाभासा काचिदादित्यसप्रभा । काचिदंजनपुञ्जाभा काचिद्रक्तोत्पलप्रभा

Một nàng rạng ngời như ánh trăng; một nàng chói lòa như mặt trời. Một nàng tối như khối than mực; một nàng óng ánh như sen đỏ.

Verse 16

नानारूपधरा सौम्या नानाभरणभूषिता । अर्घ्यपाद्यादिभिर्माल्यैर्बकमभ्यर्च्य सुव्रताः

Những thiếu nữ hiền hòa ấy mang nhiều hình tướng, trang sức đủ loại. Với hạnh nguyện thanh tịnh, họ phụng thờ Baka bằng lễ arghya, pādya và các vòng hoa.

Verse 17

ततस्तं पर्वताकारं गुह्यं पक्षिणमव्ययम् । प्रविवेश महाघोरं पर्वतो ह्यर्णवं स्वराट्

Rồi con chim bất hoại ấy—huyền mật, hình như núi—đi vào đại dương vô cùng ghê rợn; bởi vị “Núi”, bậc chúa tể, quả đã lao xuống biển.

Verse 18

योजनानां सहस्राणि तावन्त्येव शतानि च । त्रिंशद्योजनसाहस्रं यावद्भूमण्डलं त्विति

“Có hàng nghìn do-tuần, và cũng vậy hàng trăm; địa luân của cõi đất trải đến ba vạn do-tuần”—đã được nói như thế.

Verse 19

ततो भूमण्डलं दिव्यं पञ्चरत्नसमाकुलम् । दिव्यस्फटिकसोपानं रुक्मस्तंभमनोरमम्

Rồi ta thấy một địa luân thần diệu, tràn đầy năm báu; có bậc thềm pha-lê cõi trời và những trụ vàng mỹ lệ.

Verse 20

योजनानां सहस्रं तु विस्तराद्द्विगुणायतम् । वापीकूपसमाकीर्णं प्रासादाट्टालकावृतम्

Bề ngang một nghìn do-tuần, bề dài gấp đôi; đầy ao hồ và giếng nước, lại được bao quanh bởi cung điện và tháp cao.

Verse 21

कल्पवृक्षसमाकीर्णं ध्वजषष्टिविभूषितम् । तस्मिन्पुरवरे रम्ये नानारत्नोपशोभितम्

Nơi ấy dày đặc cây Kalpavṛkṣa ban điều ước, lại trang hoàng bằng cờ phướn và cột cờ; trong thành tối thắng ấy, muôn loại châu báu làm tăng vẻ huy hoàng.

Verse 22

तथान्यच्च पुरं रम्यं पताकोज्ज्वलवेदिकम् । शतयोजनविस्तीर्णं तावद्द्विगुणमायतम्

Cũng vậy, còn có một thành trì khả ái khác, các bệ nền rực sáng bởi cờ phướn; ngang một trăm do-tuần và dài gấp đôi.

Verse 23

पुरमध्ये ततस्तस्मिन्नदी परमशोभना । महती पुण्यसलिला नानारत्नशिला तथा

Rồi trong thành ấy có một dòng sông tuyệt mỹ—rộng lớn, nước thiêng đầy phước, và những phiến đá như châu báu muôn loại.

Verse 24

तस्यास्तीरे मया दृष्टं तडित्सूर्यसमप्रभम् । इन्द्रनीलमहानीलैश्चितं रत्नैः समन्ततः

Trên bờ sông ấy, ta thấy một vật rực sáng như tia chớp và mặt trời; bốn phía khảm đầy bảo châu—lam ngọc (indranīla) và những bảo thạch xanh thẳm tuyệt diệu.

Verse 25

क्वचिद्वह्निसमाकारं क्वचिदिन्द्रायुधप्रभम् । क्वचिद्धूम्रं क्वचित्पीतं क्वचिद्रक्तं क्वचित्सितम्

Có chỗ trông như lửa; có chỗ lại rực rỡ như cầu vồng của Indra. Nơi thì màu khói xám, nơi thì vàng, nơi thì đỏ, nơi thì trắng.

Verse 26

नानावर्णैः समायुक्तं लिङ्गमद्भुतदर्शनम् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसाध्यैश्च समन्तात्परिवारितम्

Đó là một liṅga mang đủ sắc màu, cảnh tượng kỳ diệu khôn cùng; bốn phía được vây quanh bởi Brahmā, Viṣṇu, Indra và các Sādhya.

Verse 27

नन्दीश्वरगणाध्यक्षैश्चेन्द्रादित्यैश्च तद्वृतम् । पश्यामि लिङ्गमीशानं महालिङ्गं तमेव च

Nó được vây quanh bởi Nandīśvara, các vị thủ lĩnh của đoàn gaṇa của Śiva, cùng Indra và các Āditya. Ta chiêm ngưỡng chính liṅga của Īśāna ấy—Mahāliṅga vĩ đại đó.

Verse 28

परिवार्य ततस्तं तु प्रसुप्तान्देवदानवान् । निमीलिताक्षान्पश्यामि दिव्याभरणभूषितान्

Rồi, bao quanh đó, ta thấy chư thiên và các dāṇava nằm như đang ngủ, mắt khép lại, thân trang nghiêm bằng những bảo sức thần diệu.

Verse 29

ततस्ताः पद्मपत्राक्ष्यो नार्यः परमसंमताः । नद्यास्तस्या जले स्नात्वा दिव्यपुष्पैर्मनोरमैः

Rồi những người nữ ấy, mắt như lá sen, được tôn kính bậc nhất, đã tắm trong dòng nước sông kia và bước ra với những đóa hoa thiên giới mỹ lệ.

Verse 30

दत्त्वार्घपाद्यं विधिवल्लिंगस्य सह पक्षिणा । अर्चयन्तीर्वरारोहा दश ताः प्रमदोत्तमाः

Rồi mười vị nữ nhân ưu tú ấy—dáng vẻ cao quý—cùng với chim kia, đã đúng nghi thức dâng arghya và pādya lên Liṅga, rồi bắt đầu lễ bái phụng thờ.

Verse 31

ततस्त्वभ्यर्च्य तल्लिङ्गं तस्मिन्नेव पुरोत्तमे । सर्वा अदर्शनं जग्मुर्विद्युतोऽभ्रगणेष्विव

Bấy giờ, sau khi phụng thờ chính Liṅga ấy trong thánh địa tối thắng kia, tất cả đều biến mất khỏi tầm mắt—như tia chớp giữa từng cụm mây.

Verse 32

न चासौ पक्षिराट्तस्मिन्न स्त्रियो न च देवताः । तदेवैकं स्थितं लिङ्गमर्चयन्विस्मयान्वितः

Nhưng tại nơi ấy không còn chim chúa, không còn các người nữ, cũng chẳng thấy một vị thần nào; chỉ duy nhất Liṅga ấy đứng vững, còn ta thì lòng đầy kinh ngạc mà tiếp tục lễ bái.

Verse 33

ततोऽहं दुःखमूढात्मा रुद्रमायेति चिन्तयन् । ततः कन्याः समुत्तीर्य दिव्यांबरविभूषणाः

Bấy giờ ta, tâm trí rối bời vì sầu khổ, tự nghĩ: “Ắt hẳn đây là māyā của Rudra.” Rồi các thiếu nữ hiện ra, khoác y phục và trang sức thiên giới rực rỡ.

Verse 34

भासयन्त्यो जगत्सर्वं विद्युतोऽभ्रगणानिव । पद्मैर्हिरण्मयैर्दिव्यैरर्चयित्वा शुभाननाः

Họ tỏa hào quang khắp thế gian như tia chớp giữa từng cụm mây. Những thiếu nữ dung nhan cát tường ấy đã dâng cúng bằng những đóa sen vàng nhiệm mầu.

Verse 35

विविशुस्तज्जलं क्षिप्रं समंताद्वरभूषणाः । तस्मिन्पुरवरे चान्ये तामेवाहं पुनःपुनः

Được điểm trang bằng bảo sức thù thắng, họ mau chóng từ bốn phía bước vào dòng nước ấy. Và tại thánh địa tối thắng đó, ta hết lần này đến lần khác lại thấy chính nàng ấy.

Verse 36

पश्यामि ह्यमरां कन्यामर्चयन्तीं महेश्वरम् । ततोऽहं तां वरारोहामपृच्छं कमलेक्षणाम्

Quả thật ta thấy một thiếu nữ bất tử đang thờ phụng Maheśvara. Bấy giờ ta hỏi nàng kiều diễm ấy, mắt như sen, rạng ngời uy quang.

Verse 37

का त्वमस्मिन्पुरे देवि वससे शिवमर्चती । ताश्चागताः स्त्रियः सर्वाः क्व गतास्ते गणेश्वराः

“Ôi Nữ Thần, ở thánh thành này nàng là ai mà cư ngụ và thờ phụng Śiva? Còn những người nữ đã đến đó—họ đi về đâu? Và các gaṇeśvara, đoàn tùy tùng của Śiva, hiện ở nơi nào?”

Verse 38

नमोऽस्तु ते महाभागे ब्रूहि पुण्ये महेश्वरि । तव प्रसादाद्विज्ञातुमेतदिच्छामि सुव्रते । दयां कृत्वा महादेवि कथयस्व ममानघे

Con xin đảnh lễ Ngài, bậc đại phúc. Ôi Maheśvarī thanh tịnh, xin Ngài hãy phán dạy. Nhờ ân phúc của Ngài, con ước được thấu hiểu điều này. Ôi bậc giữ đại nguyện cao quý, Đại Nữ Thần, xin khởi lòng từ mẫn; ôi Đấng vô nhiễm, xin kể cho con nghe.

Verse 39

श्र्युवाच । विस्मृताहं कथं विप्र दृष्ट्वा कल्पे पुरातने । मा तेऽभूत्स्मृतिविभ्रंशः सा चाहं कल्पवाहिनी

Thánh Nữ phán: “Này Bà-la-môn, khi ông đã từng thấy ta trong một kiếp (kalpa) xa xưa, sao ta có thể bị quên lãng? Chớ để ký ức ông rối loạn—chính ta là Đấng trường tồn từ kiếp này sang kiếp khác.”

Verse 40

नर्मदा नाम विख्याता रुद्रदेहाद्विनिःसृता । यास्ताः कन्यास्त्वया दृष्टा ह्यर्चयन्त्यो महेश्वरम्

Ta được biết đến với danh xưng Narmadā, tuôn sinh từ chính thân thể của Rudra. Còn những thiếu nữ mà ông đã thấy—quả thật họ đang cúng dường, phụng thờ Maheśvara (Śiva).

Verse 41

याभिस्त्विह समानीतः पक्षिराजसमन्विताः । दिशस्ता विद्धि सर्वेशाः सर्वास्त्वं मुनिसत्तम

Và những vị đã đưa ông đến đây, cùng với vua loài chim—hỡi bậc hiền triết tối thượng, hãy biết rằng họ chính là các Hộ Phương, những vị chủ tể của mọi phương hướng.

Verse 42

तिर्यक्पक्षिस्वरूपेण महायोगी महेश्वरः । एभिः शिवपुराद्विप्र आनीतः स महेश्वरः

Maheśvara, bậc Đại Du-gi, đã hiện thân trong hình tướng loài chim. Này Bà-la-môn, chính nhờ các vị ấy mà Maheśvara được đưa đến đây từ Śivapura.

Verse 43

सैष देवो महादेवो लिङ्गमूर्तिर्व्यवस्थितः । अर्च्यते ब्रह्मविष्ण्विन्द्रैः सुरासुरजगद्गुरुः

Chính vị Thần này là Mahādeva, an trụ nơi đây trong hình tướng Liṅga. Ngài được Brahmā, Viṣṇu và Indra phụng thờ—bậc Đạo sư của chư thiên, a-tu-la và toàn thể thế gian.

Verse 44

लयमायाति यस्माद्धि जगत्सर्वं चराचरम् । तेन लिङ्गमिति प्रोक्तं पुराणज्ञैर्महर्षिभिः

Vì từ Ngài, quả thật toàn thể thế giới—hữu động và vô động—đều đi vào sự tiêu dung (pralaya), nên các đại hiền triết am tường Purāṇa đã tuyên xưng Ngài là ‘Liṅga’.

Verse 45

तेन देवगणाः सर्वे संक्षिप्ता मायया पुरा । प्रलीनाश्चैव लोकेश न दृश्यन्ते हि सांप्रतम्

Chính Ngài, thuở xưa, đã dùng Māyā mà thu nhiếp toàn thể chư thiên. Và khi đã tan vào sự tiêu dung, hỡi Đấng Chúa tể các cõi, nay họ quả thật không còn hiện thấy.

Verse 46

पुनर्दृश्या भविष्यन्ति सृजमानाः स्वयंभुवा । साहं लिङ्गार्चनपरा नर्मदा नाम नामतः

Họ sẽ lại được thấy, khi được Svayaṃbhū (Đấng Tự Sinh) tạo dựng trở lại. Còn ta—chuyên tâm phụng thờ Liṅga—được biết đến theo danh xưng Narmadā.

Verse 47

कालं युगसहस्रस्य रुद्रस्य परिचारिका । अस्य प्रसादादमरस्तथा त्वं द्विजपुंगव

Trong suốt một ngàn yuga, ta đã làm kẻ hầu cận phụng sự Rudra. Nhờ ân phúc của Ngài, hỡi bậc ưu tú trong hàng dvija, ngươi cũng sẽ trở nên bất tử.

Verse 48

सत्यार्जवदयायुक्तः सिद्धोऽसि त्वं शिवार्चनात् । एवमुक्त्वा तु सा देवी तत्रैवान्तरधीयत

Được trang nghiêm bởi chân thật, ngay thẳng và lòng từ bi, ngươi đã đạt thành tựu nhờ sự thờ phụng Śiva. Nói xong như vậy, Nữ Thần liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy.

Verse 49

ताः स्त्रियः स च देवेशो बकरूपो महेश्वरः । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा अवतीर्य महानदीम्

Những người nữ ấy và Đấng Chúa tể chư thiên—Maheśvara trong hình chim hạc—nghe lời nàng xong liền đi xuống dòng đại hà.

Verse 50

स्नात्वा समर्चय त्वं हि विधिना मन्त्रपूर्वकम् । ततोऽहं सहसा तस्मात्समुत्तीर्य जलाशयात्

“Tắm gội xong, ngươi hãy thờ phụng (Đấng Chúa) đúng nghi quỹ, theo phép tắc đã định và kèm các chân ngôn. Rồi ta lập tức từ hồ nước ấy hiện lên và lên bờ.”

Verse 51

न च पश्यामि तल्लिङ्गं न च तां निम्नगां नृप । तदैव लोकाः संजाताः क्षितिश्चैव सकानना

“Muôn tâu Đại vương, ta không còn thấy liṅga ấy, cũng chẳng thấy dòng sông ấy nữa. Ngay lúc đó, các cõi lại hiện ra, và đất cũng hiện hữu trở lại cùng rừng cây.”

Verse 52

ऋक्षचन्द्रार्कविततं तदेव च नभस्तलम् । यथापूर्वमदृष्टं तु तथैव च पुनः कृतम् । नतोऽहं मनसा देवमपूजयं महेश्वरम्

“Bầu trời ấy, trải rộng với sao, trăng và mặt trời, lại hiện ra—y như trước kia, nay cũng được tái lập như vậy. Khi ấy ta cúi lạy trong tâm và thờ phụng Thần Maheśvara.”

Verse 53

एवं बके पुरा कल्पे मया दृष्टेयमव्यया । नर्मदा मर्त्यलोकस्य महापातकनाशिनी

Như vậy, trong Kalpa Bake thuở xưa, ta đã chiêm kiến Narmadā bất hoại—đấng tiêu trừ các đại tội của cõi nhân gian.

Verse 54

तस्माद्धर्मपरैर्विप्रैः क्षत्रशूद्रविशादिभिः । सदा सेव्या महाभागा धर्मवृद्ध्यर्थकारिभिः

Vì thế, các vị Bà-la-môn chí hướng nơi Dharma, cùng các kṣatriya, śūdra, vaiśya và những người khác—ai cầu sự tăng trưởng của Dharma và phúc lợi chân thật—hãy luôn tôn kính và phụng sự đấng Mahābhāgā (Narmadā).

Verse 55

येऽपि भक्तया सकृत्तोये नर्मदाया महेश्वरम् । स्नात्वा ते सर्वं पापं नाशयन्त्यसंशयम्

Dẫu chỉ một lần, ai với lòng bhakti tắm trong nước sông Narmadā, nơi có Maheśvara—người ấy chắc chắn tiêu trừ mọi tội lỗi.