Śiva-nāma-sahasraka-kathana (The Recital/Teaching of the Thousand Names of Śiva)

Verse 1

सूत उवाच । श्रूयतामृषयः श्रेष्ठाः कथयामि यथा श्रुतम् । विष्णुना प्रार्थितो येन संतुष्टः परमेश्वरः । तदाहं कथयाम्यद्य पुण्यं नाम सहस्रकम्

Sūta nói: “Hãy lắng nghe, hỡi các bậc hiền triết tối thượng. Ta sẽ thuật lại đúng như điều ta đã được nghe—nhờ sự tụng niệm thiêng ấy mà khi Viṣṇu cầu khẩn, Đấng Tối Thượng, Parameśvara Śiva, đã hoàn toàn hoan hỷ. Vì thế hôm nay ta sẽ tuyên thuyết nghìn danh hiệu đầy công đức ấy.”

Verse 2

श्रीविष्णुरुवाच । शिवो हरो मृडो रुद्रः पुष्करः पुष्पलोचनः । अर्थिगम्यः सदाचारः शर्वः शंभुर्महेश्वरः

Śrī Viṣṇu thưa: “Ngài là Śiva, Đấng Cát Tường; Hara, Đấng trừ diệt tội lỗi và xiềng xích; Mṛḍa, Đấng nhân từ; Rudra, Chúa Tể khiến muôn loài rơi lệ và tiêu dung thế giới. Ngài là Puṣkara, thanh tịnh như hoa sen; Puṣpalocana, Đấng có đôi mắt như hoa. Ngài gần gũi với người cầu nương tựa; là hiện thân của chánh hạnh; Śarva, Đấng hủy diệt tất cả; Śaṃbhu, Đấng ban an lạc; và Maheśvara, Đấng Tối Thượng cai trị.”

Verse 3

चंद्रापीडश्चंद्रमौलिर्विश्वं विश्वंभरेश्वरः । वेदांतसारसंदोहः कपाली नीललोहितः

Ngài là Đấng đội vương miện trăng, Chúa Tể mang trăng trên đỉnh đầu; Ngài là chính vũ trụ và là Đấng Chúa Trì nâng đỡ vũ trụ. Ngài là tinh hoa kết tụ của Vedānta; là Kapālī, vị khổ hạnh mang sọ; và là Nīlalohita, Đấng xanh thẫm pha đỏ, uy nghiêm đáng kính.

Verse 4

ध्यानाधारोऽपरिच्छेद्यो गौरीभर्त्ता गणेश्वरः । अष्टमूर्तिर्विश्वमूर्तिस्त्रिवर्गस्वर्गसाधनः

Ngài là chỗ nương vững bền của thiền định, bản tính vô biên; là phu quân của Gaurī (Pārvatī) và là Chúa Tể của các gaṇa. Ngài là Aṣṭamūrti, Đấng mang tám hình tướng; là Viśvamūrti, thân Ngài chính là vũ trụ; và là Đấng ban thành tựu ba mục tiêu đời sống—dharma, artha, kāma—cùng với sự đạt đến cõi trời.

Verse 5

ज्ञानगम्यो दृढप्रज्ञो देवदेवस्त्रिलोचनः । वामदेवो महादेवः पटुः परिवृढो दृढः

Ngài có thể đạt đến bằng chân tri; trí tuệ kiên cố; là Thần của chư thần, Đấng Ba Mắt. Ngài chính là Vāmadeva, Đại Thần—tinh thông, sức lực viên mãn chín muồi, và bền vững không lay chuyển.

Verse 6

विश्वरूपो विरूपाक्षो वागीशः शुचिसत्तमः । सर्वप्रमाणसंवादी वृषाङ्को वृषवाहनः

Ngài mang hình thể của vũ trụ, đôi mắt kỳ diệu thấy khắp; là Chúa tể của lời nói thánh, thanh tịnh bậc nhất trong mọi sự thanh tịnh. Ngài phù hợp với mọi phương tiện chân chính của nhận thức; mang dấu hiệu con bò và cưỡi bò làm linh thú (vāhana).

Verse 7

ईशः पिनाकी खट्वांगी चित्रवेषश्चिरंतनः । तमोहरो महायोगी गोप्ता ब्रह्मा च धूर्जटिः

Ngài là Īśa, bậc Chúa Tể tối thượng; Đấng mang cung Pināka; Đấng cầm khaṭvāṅga; Đấng hiện vô vàn diệu tướng, Cổ Xưa và Hằng Hữu. Ngài là Đấng xua tan u minh, Đại Du-gi, Đấng Hộ Trì; cũng là Brahmā—nguyên lý sáng tạo—và Dhūrjaṭi, Chúa Tể tóc bện rối thiêng liêng.

Verse 8

कालकालः कृत्तिवासाः सुभगः प्रणवात्मकः । उन्नध्रः पुरुषो जुष्यो दुर्वासाः पुरशासनः

Ngài là Kālākāla, Đấng diệt cả Tử Thần, vượt thắng Thời Gian; Đấng khoác da thú; bậc cát tường, hiền hòa. Bản thể Ngài chính là âm tiết thiêng Oṁ. Ngài là chỗ nương cao cả, bất động; là Puruṣa tối thượng đáng quy y; là Đấng khả ái, đáng tôn thờ; là bậc khổ hạnh Durvāsā; và là Đấng trừng phạt Tam Thành—Śiva, bậc Chúa Tể của muôn loài.

Verse 9

दिव्यायुधः स्कंदगुरुः परमेष्ठीः परात्परः । अनादिमध्यनिधनो गिरीशो गिरिजाधवः

Ngài có vũ khí thần diệu; là bậc Đạo Sư tôn kính của Skanda; là Đấng Tối Thượng ngự trên tất cả; là Siêu Việt vượt cả siêu việt. Ngài không khởi đầu, không trung đoạn, không cùng tận; là Girīśa, Chúa Tể núi non; và là phu quân yêu dấu của Girijā (Pārvatī).

Verse 10

कुबेरबंधुः श्रीकंठो लोकवर्णोत्तमो मृदुः । समाधिवेद्यः कोदंडी नीलकंठः परस्वधीः

Ngài là bằng hữu và đồng minh của Kubera, là Śrīkaṇṭha—Đấng có cổ họng cát tường; là đức hạnh tối thượng được muôn cõi tán dương, hiền hòa trong ân sủng. Ngài được chứng tri qua tam-muội, là Kodaṇḍī—Đấng mang cung, là Nīlakaṇṭha—Đấng cổ xanh, và là bậc cầm rìu tối thượng: Śiva, Đấng giải thoát các linh hồn bị trói buộc.

Verse 11

विशालाक्षो मृगव्याधः सुरेशः सूर्यतापनः । धर्मधाम क्षमाक्षेत्रं भगवान्भगनेत्रभित्

Ngài là Đấng Mắt Rộng; là Thợ Săn chế ngự sự hoang dã của tâm; là Chúa tể chư thiên; là Đấng có quang huy vượt cả mặt trời. Ngài là Nơi Nương của Dharma, là Thánh địa của Nhẫn nhục, là Bhagavān—Đấng đã phá hủy con mắt của Bhaga.

Verse 12

उग्रः पशुपतिस्तार्क्ष्यः प्रियभक्तः परंतपः । दाता दयाकरो दक्षः कर्मंदीः कामशासनः

Ngài là Ugra, Đấng uy nghiêm khiến muôn loài kính sợ; là Paśupati, Chúa Tể của các hữu tình bị ràng buộc; nhanh mạnh như Tārkṣya; Đấng hết mực yêu thương người sùng tín; Đấng trừng trị các thế lực đối nghịch. Ngài là Đấng Ban cho, hiện thân của lòng từ mẫn, bậc khéo léo toàn năng; trí tuệ luôn chuyên chú vào nghiệp thiện chánh; và là Đấng chế ngự dục vọng.

Verse 13

श्मशाननिलयः सूक्ष्मः श्मशानस्थो महेश्वरः । लोककर्त्ता मृगपतिर्महाकर्त्ता महौषधिः

Đấng có nơi cư ngụ là bãi hỏa táng—vi tế, vượt ngoài nắm bắt—ngự tại đó như Maheśvara. Ngài là Đấng tạo lập các thế giới, Chúa tể muôn loài (Mṛgapati), Bậc Đại Hành Giả của mọi công hạnh, và là đại dược tối thượng—phương thuốc giải trừ trói buộc của luân hồi (saṃsāra).

Verse 14

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः । नीतिः सुनीतिः शुद्धात्मा सोमः सोमरतः सुखी

Ngài là Đấng nâng đỡ tối thượng—Chúa tể muôn loài và Đấng hộ trì—có thể được nhận biết nhờ chân tri, là Bậc Cổ Xưa. Ngài chính là Dharma và chánh hạnh viên mãn; tự tánh thanh tịnh. Ngài là Soma, hoan hỷ trong Soma, thường trụ trong an lạc.

Verse 15

सोमपोऽमृतपः सौम्यो महातेजा महाद्युतिः । तेजोमयोऽमृतमयोऽन्नमयश्च सुधापतिः

Ngài là Đấng uống Soma và uống cam lộ bất tử; hiền hòa, mang vẻ đẹp nguyệt tính, rực rỡ đại quang minh và đại huy. Ngài là hiện thân của thuần quang, hiện thân của cam lộ bất tử, và cũng là bản thể của thực phẩm; Ngài là Chúa tể của Sudhā—ambrosia.

Verse 16

अजातशत्रुरालोकः संभाव्यो हव्यवाहनः । लोककरो वेदकरः सूत्रकारः सनातनः

Ngài là Đấng không hề sinh khởi thù địch, là Ánh Sáng của tri giác, luôn đáng được chiêm niệm cung kính, và là Đấng mang các lễ vật tế tự. Ngài là Đấng tạo lập và nâng đỡ các thế giới, Đấng khai thị Veda, tác giả các kinh sūtra thiêng liêng, và là Bậc Vĩnh Hằng.

Verse 17

महर्षिकपिलाचार्यो विश्वदीप्तिस्त्रिलोचनः । पिनाकपाणिर्भूदेवः स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्सुधीः

Ngài là Đại Thánh hiền và bậc Đạo sư Kapila; là Ánh quang soi rạng vũ trụ; là Đấng Tam Nhãn. Tay cầm cung Pināka, Ngài là Thần Chủ của địa giới; là Đấng ban điều cát tường và chính là Đấng kiến lập an lạc—trí tuệ, sáng suốt viên mãn.

Verse 18

धातृधामा धामकरः सर्वगः सर्वगोचरः । ब्रह्मसृग्विश्वसृक्सर्गः कर्णिकारः प्रियः कविः

Ngài là nơi nương của Đấng Hộ Trì (Dhātṛ) và là Đấng tạo nên mọi huy hoàng; hiện hữu khắp nơi mà vẫn gần gũi, ai cũng có thể hướng đến. Ngài khai sinh Brahmā, khai sinh vũ trụ và dòng sáng tạo triển khai; Ngài là Karṇikāra rực rỡ, là Đấng Yêu Dấu, là bậc Thánh hiền–thi sĩ thần linh.

Verse 19

शाखो विशाखो गोशाखः शिवो भिषगनुत्तमः । गंगाप्लवोदको भव्यः पुष्कलः स्थपतिः स्थिरः

Ngài là Śākha và Viśākha—Đấng phân nhánh và Đấng muôn nhánh; là Gośākha—cành nương tựa che chở cho mọi loài. Ngài là Śiva, vị Lương y tối thượng chữa lành xiềng xích của linh hồn. Ngài là dòng nước thiêng của trận lũ thanh tẩy sông Gaṅgā; Ngài cát tường và rực rỡ, dồi dào ân phúc—là Kiến trúc sư thần thánh và Đấng bất biến, vững bền muôn thuở.

Verse 20

विजितात्मा विधेयात्मा भूतवाहनसारथिः । सगणो गणकायश्च सुकीर्तिच्छिन्नसंशयः

Ngài tự thắng mình và điều phục viên mãn; là người đánh xe của đoàn chúng hữu tình làm phương tiện phụng sự Ngài. Được vây quanh bởi các gaṇa và chính là hiện thân của cộng đồng gaṇa, Ngài danh tiếng thanh khiết—Đấng chặt đứt mọi nghi hoặc.

Verse 21

कामदेवः कामपालो भस्मोद्धूलितविग्रहः । भस्मप्रियो भस्मशायी कामी कांतः कृतागमः

Ngài là Kāmadeva, Đấng hộ trì dục vọng; thân Ngài phủ bụi tro thiêng (bhasma). Ngài yêu bhasma và an tọa trên bhasma; Ngài là bậc thọ hưởng (mà vẫn chế ngự dục), là Đấng khả ái, và là Đấng đã thiết lập các Āgama—thánh điển mặc khải của Shaiva.

Verse 22

समावर्तोऽनिवृत्तात्मा धर्मपुंजः सदाशिवः । अकल्मषश्च पुण्यात्मा चतुर्बाहुर्दुरासदः

Ngài viên mãn trọn vẹn, luôn trở lại để che chở và nâng đỡ, nội tâm bất động; chính là khối tụ của Dharma—tự thân Sadāśiva. Không vết nhơ, không tội lỗi, bản tính chí thanh tịnh; bốn tay, và không thế lực thù nghịch nào có thể khuất phục.

Verse 23

दुर्लभो दुर्गमो दुर्गः सर्वायुधविशारदः । अध्यात्मयोगनिलयः सुतंतुस्तंतुवर्धनः

Ngài khó đạt, khó đến gần, nhưng chính Ngài là nơi nương tựa bất khả chiến bại. Ngài tinh thông mọi binh khí. Ngài an trụ như chỗ ngự của yoga nội tâm; Ngài là sợi chỉ vi tế kết nối muôn loài và là Đấng mở rộng, duy trì tấm lưới vũ trụ.

Verse 24

शुभांगो लोकसारंगो जगदीशो जनार्दनः । भस्मशुद्धिकरो मेरुरोजस्वी शुद्धविग्रहः

Ngài có thân phần cát tường; là tinh túy của các cõi; là Chúa tể vũ trụ và nơi nương tựa của muôn loài. Ngài là Đấng thanh tịnh hóa bằng thánh tro (bhasma), vững như núi Meru, rạng ngời ojas linh lực, và mang thân tướng thần thánh tuyệt đối thanh khiết.

Verse 25

असाध्यः साधुसाध्यश्च भृत्यमर्कटरूपधृक् । हिरण्यरेताः पौराणो रिपुजीवहरो बली

Ngài là Đấng bất khả đắc—nhưng lại khả đắc nhờ con đường của bậc thánh thiện; Ngài mang hình tướng người tôi tớ, thậm chí hình tướng loài khỉ. Ngài là Hiraṇyaretas, bậc Cổ xưa trong các Purāṇa, Đấng đoạt lấy sinh lực của kẻ thù, và là Đấng Đại Lực.

Verse 26

महाह्रदो महागर्तस्सिद्धोवृंदारवंदितः । व्याघ्रचर्मांबरो व्याली महाभूतो महानिधिः

Ngài là hồ thiêng mênh mông và vực thẳm vĩ đại; được các hội chúng Siddha cùng chư thiên tôn kính lễ bái. Khoác da hổ, mang rắn làm trang sức, Ngài là Đại Hữu Thể và là kho báu tối thượng—nơi nương tựa của muôn loài.

Verse 27

अमृतोऽमृवपुः श्रीमान्पाञ्चजन्यः प्रभंजनः । पंचविंशतितत्त्वस्थः पारिजातः परात्परः

Ngài là Bất Tử, thân tướng không hoại, cát tường và rạng ngời. Ngài là Pāñcajanya—ốc thiêng, và Prabhañjana—cơn gió hùng lực. Vượt ngoài hai mươi lăm tattva mà an trụ, Ngài là Pārijāta ban mãn nguyện, là Đấng Tối Thượng vượt trên mọi tối thượng.

Verse 28

सुलभस्सुव्रतश्शूरो वाङ्मयैकनिधिर्निधिः । वर्णाश्रमगुरुर्वर्णी शत्रुजिच्छत्रुतापनः

Ngài dễ bề nương cậy, kiên định trong thiện nguyện, và quả là bậc anh hùng. Ngài là kho tàng duy nhất của lời thánh thiện, và cũng là chính tinh túy của phú quý. Ngài là bậc thầy gìn giữ kỷ cương varṇa và āśrama; Ngài là đấng thắng phục và trừng trị kẻ thù.

Verse 29

आश्रमः क्षपणः क्षामो ज्ञानवानचलेश्वरः । प्रमाणभूतो दुर्ज्ञेयः सुपर्णो वायुवाहनः

Ngài là Āśrama—chốn nương tựa thánh thiện, là Đấng diệt trừ tội lỗi, bậc khổ hạnh tự chế; Ngài là Acalēśvara, Chúa của bậc bất động, đầy đủ trí tuệ viên mãn. Ngài là nền tảng của chuẩn mực chân tri, khó thể thấu đạt; Ngài là bậc có cánh cao quý, và là Đấng cưỡi, được gió nâng mang.

Verse 30

धनुर्धरो धनुर्वेदो गुणः शशिगुणाकरः । सत्यस्सत्यपरोऽदीनो धर्मो गोधर्मशासनः

Ngài là bậc cầm cung và chính là Dhanurveda—khoa học cung thuật. Ngài là Đức hạnh tự thân, là kho tàng những phẩm chất mát lành như trăng. Ngài là Chân lý, chuyên nhất nơi Chân lý, chẳng hề sa vào khốn khó; Ngài là Dharma tự thân, là bậc cai trị gìn giữ pháp luật công chính.

Verse 31

अनंतदृष्टिरानंदो दंडो दमयिता दमः । अभिचार्य्यो महामायो विश्वकर्म विशारदः

Đấng có nhãn quan vô hạn; Đấng chính là Hỷ lạc; Đấng Trừng phạt và Đấng Kỷ luật; chính là sự tự chủ; Bậc thầy của các lực lượng huyền bí; Đại Ma Thuật Sư (Chúa tể của Mahāmāyā); Viśvakarman—nghệ nhân vũ trụ—và Đấng vô cùng khéo léo.

Verse 32

वीतरागो विनीतात्मा तपस्वीभूतभावनः । उन्मत्तवेषः प्रच्छन्नो जितकामोऽजितप्रियः

Không còn luyến ái, tâm tính khiêm nhu, là bậc khổ hạnh lớn làm thanh tịnh muôn loài, ông đi đây đó trong dáng vẻ như kẻ cuồng, mà vẫn ẩn mình. Đã chế ngự dục vọng, ông được Đấng Bất Khả Chiến Bại—Śiva—thương mến.

Verse 33

कल्याणप्रकृतिः कल्पः सर्वलोकप्रजापतिः । तरस्वी तारको धीमान्प्रधानः प्रभुरव्ययः

Ngài có bản tính cát tường; chính là pháp lệnh của trật tự vũ trụ. Ngài là Prajāpati của mọi thế giới. Hùng mãnh, tràn đầy sinh lực, Ngài là Tāraka—Đấng đưa chúng sinh vượt qua; toàn tri, là Nguyên lý Sơ thủy, là Chúa tể tối thượng—bất hoại, bất diệt.

Verse 34

लोकपालोंऽतर्हितात्मा कल्पादिः कमलेक्षणः । वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञोऽनियमो नियताश्रयः

Ngài là Hộ Thế (Lokapāla), tự tánh ẩn mật trong chính bản thể Ngài; là Đấng khởi nguyên của các chu kỳ (kalpa), mắt như hoa sen. Ngài thấu triệt chân nghĩa của Veda và Śāstra; tuy vượt ngoài mọi quy ước, Ngài vẫn là nơi nương tựa vững chắc của chánh pháp, kỷ cương và kỷ luật.

Verse 35

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां शिवसहस्रनामवर्णनं नाम पञ्चत्रिंशोध्यायः

Như vậy, trong Thánh điển Śiva Mahāpurāṇa, phần thứ tư, Koṭirudra-saṃhitā, kết thúc chương thứ ba mươi lăm mang tựa đề “Mô tả Nghìn Danh hiệu của Śiva.”

Verse 36

अद्रिरद्र्यालयः कांतः परमात्मा जगद्गुरुः । सर्वकर्मालयस्तुष्टो मंगल्यो मंगलावृतः

Ngài là Núi và là Đấng ngự trên núi; là Chúa Tôn Kính khả ái, là Tự Ngã Tối Thượng, là Bậc Đạo Sư của vũ trụ. Ngài là nơi nương tựa của mọi hạnh nghiệp thiêng; luôn mãn nguyện, cát tường, và được bao bọc bởi chính sự cát tường.

Verse 37

महातपा दीर्घतपाः स्थविष्ठ स्थविरो ध्रुवः । अहः संवत्सरो व्याप्तिः प्रमाणं परमं तपः

Ngài là Đại Khổ Hạnh, Đấng tu khổ hạnh lâu dài—rộng lớn nhất, cổ xưa nhất và kiên định muôn đời. Ngài là Ngày và là Năm; Ngài là Sự Hiện Hữu thấm khắp, là Thước Đo chân thật của muôn loài, và chính là Khổ Hạnh tối thượng.

Verse 38

संवत्सरकरो मंत्रः प्रत्ययः सर्वतापनः । अजः सर्वेश्वरस्सिद्धो महातेजा महाबलः

Ngài là thần chú làm viên mãn chu kỳ của năm; là nền tảng của niềm tin và Đấng thiêu đốt mọi khổ não. Vô sinh, Chúa Tể của muôn loài, hằng tựu thành—Ngài rực rỡ đại quang minh và có đại lực.

Verse 39

योगी योग्यो महारेता सिद्धिः सर्वादिरग्रहः । वसुर्वसुमनाः सत्यः सर्वपापहरो हरः

Ngài là bậc Du-gi (Yogī) và là Đấng đáng được chứng đạt bằng Yoga; là Mahāretā—Đấng gìn giữ đại năng lực thiêng. Ngài chính là Siddhi, là nguồn khởi nguyên của muôn loài, là Đấng không thể nắm bắt. Ngài là Vasu—ánh quang nội tại—tâm lành, chân thật không sai; và với danh Hara, Ngài tẩy trừ mọi tội lỗi.

Verse 40

सुकीर्ति शोभनस्स्रग्वी वेदांगो वेदविन्मुनिः । भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता लोकनाथो दुराधरः

Ngài có danh tiếng tốt lành; được trang nghiêm bằng vòng hoa mỹ lệ; chính là các chi phần của Veda và cũng là bậc hiền triết thông đạt Veda. Ngài rực sáng; Ngài là thức ăn và cũng là Đấng thọ thực; là Chúa tể các thế giới—song khó có thể gánh chịu hay khuất phục.

Verse 41

अमृतश्शाश्वतश्शांतो बाणहस्तः प्रतापवान् । कमंडलुधरो धन्वी ह्यवाङ्मनसगोचरः

Ngài (Śiva) bất tử, vĩnh cửu và an tịnh viên mãn. Tay cầm mũi tên, oai lực rực sáng; mang bình nước thiêng (kamaṇḍalu) và cây cung—quả thật vượt ngoài lời nói và tâm tưởng.

Verse 42

अतींद्रियो महामायस्सर्ववासश्चतुष्पथः । कालयोगी महानादो महोत्साहो महाबलः

Ngài vượt ngoài tầm của các giác quan; là Đại Māyā mà cũng siêu việt Māyā; là Đấng hiện diện nội tại trong mọi trú xứ; là Chúa của bốn con đường. Ngài là Yogin của Thời gian, chính là Đại Âm (Nāda)—hùng tâm và đại lực.

Verse 43

महाबुद्धिर्महावीर्यो भूतचारी पुरं दरः । निशाचरः प्रेतचारी महाशक्तिर्महाद्युतिः

Ngài có trí tuệ rộng lớn và dũng lực hùng cường; đi giữa muôn loài và là Đấng phá tan thành lũy kiên cố. Ngài du hành trong đêm, qua giữa đoàn chúng prêta; Ngài là Đấng đại năng, rực sáng với đại quang huy.

Verse 44

अनिर्देश्यवपुः श्रीमान्सर्वाचार्यमनोगतिः । बहुश्रुतिर्महामायो नियतात्मा ध्रुवोऽध्रुवः

Ngài là Đấng vinh hiển, thân tướng không thể định danh; là mục đích dẫn dắt nội tâm của mọi bậc thầy và mọi pháp môn. Ngài là tinh túy của muôn lời mặc khải Veda, là Đấng vận dụng Đại Māyā; tự chế và an trụ vững bền—nhưng trong cuộc chơi thiêng (līlā), vừa là Thực tại bất biến, vừa là Đấng hiện như biến đổi.

Verse 45

तेजस्तेजो द्युतिधरो जनकः सर्वशासकः । नृत्यप्रियो नृत्यनित्यः प्रकाशात्मा प्रकाशकः

Ngài là ánh huy hoàng của mọi huy hoàng, mang quang minh thần thánh; là nguồn sinh khởi, là Đấng cai trị tất cả. Ngài yêu điệu vũ vũ trụ và hằng an trụ trong vũ điệu; Ngài là Ánh Sáng tự thân và là Đấng soi chiếu muôn loài.

Verse 46

स्पष्टाक्षरो बुधो मंत्रः समानः सारसंप्लवः । युगादिकृद्युगावर्तो गंभीरो वृषवाहनः

Ngài là Đấng có từng âm tiết sáng tỏ viên mãn—chính là Thần chú minh triết, bậc trí giả thấu triệt; bình đẳng, vô tư, như dòng lũ mang theo tinh túy của Veda và mọi giáo pháp. Ngài là Đấng khởi dựng đầu mối các thời đại và vòng quay của các yuga; thâm sâu khôn dò, và là Đấng Cưỡi Bò (Vṛṣavāhana).

Verse 47

इष्टो विशिष्टः शिष्टेष्टः सुलभः सारशो धनः । तीर्थरूपस्तीर्थनामा तीर्थादृश्यस्तु तीर्थदः

Ngài là Đấng được yêu kính, bậc tối thắng, được người hiền đức mến thương và hàng kỷ luật tôn thờ. Dễ gần, Ngài là tinh túy và của báu chân thật. Ngài chính là hình thể của mọi thánh địa tīrtha và được xưng bằng danh các tīrtha; tuy vô hình trước mắt phàm như thực tại nội tại của cuộc hành hương, Ngài là Đấng ban quả lành của mọi tīrtha.

Verse 48

अपांनिधिरधिष्ठानं विजयो जयकालवित् । प्रतिष्ठितः प्रमाणज्ञो हिरण्यकवचो हरिः

Ngài là kho báu của muôn dòng nước và là nền tảng thường trụ; Ngài chính là Chiến thắng, biết đúng thời khắc để khải hoàn. Vững lập mãi mãi, Ngài là bậc thấu triệt chuẩn mực chân thật và quyền uy chính đáng; Hari (Đức Chúa) khoác áo giáp vàng rực.

Verse 49

विमोचनस्सुरगणो विद्येशो बिंदुसंश्रयः । वातरूपोऽमलोन्मायी विकर्ता गहनो गुहः

Ngài là Vimocana, Đấng Giải Thoát; chính là hội chúng chư thiên và là bậc chủ tể của các thần. Ngài là Vidyeśa, Chúa tể của minh tri thức tâm linh; Đấng an trụ nơi bindu vi tế (điểm hạt giống của sự hiển lộ). Ngài mang bản tính như gió—khó nắm bắt mà thấm khắp; Đấng vô cấu, vượt qua mọi mê vọng; Đấng biến hóa, tái tạo muôn loài; Đấng thẳm sâu khôn dò; và Đấng ngự ẩn trong hang động của trái tim.

Verse 50

करणं कारणं कर्ता सर्वबंधविमोचनः । व्यवसायो व्यवस्थानः स्थानदो जगदादिजः

Ngài là phương tiện và cũng là nguyên nhân, chính là Đấng Hành Động. Ngài là Đấng giải thoát khỏi mọi trói buộc. Ngài là nỗ lực chân chánh và trật tự đã được an bài; Ngài ban cho địa vị xứng đáng, và Ngài là nguồn gốc nguyên sơ, từ đó thế gian phát sinh.

Verse 51

गुरुदो ललितोऽभेदो भावात्मात्मनि संस्थितः । वीरेश्वरो वीरभद्रो वीरासनविधिर्गुरुः

Ngài là người ban tặng Đạo sư (người ban tặng sự hướng dẫn chân chính), là vị Chúa tể duyên dáng và đầy hân hoan, không khác biệt với Thực tại tối cao, và là cốt tủy của cảm xúc thiêng liêng, ngự trị trong Tự tính. Ngài là Vīreśvara, Ngài là Vīrabhadra, và Ngài là Đạo sư dạy kỷ luật của tư thế anh hùng (vīrāsana).

Verse 52

वीरचूडामणिर्वेत्ता चिदानंदो नदीधरः । आज्ञाधारस्त्रिशूली च शिपिविष्टः शिवालयः

Ngài là Đấng thấu hiểu viên ngọc quý trên vương miện của các anh hùng; Ngài chính là Ý thức và Hạnh phúc; là Đấng mang các dòng sông. Ngài là Chỗ dựa của mệnh lệnh (quyền uy tối cao); là Đấng cầm cây đinh ba; Đấng thấu suốt tất cả; và chính là nơi trú ngụ của sự cát tường—Thần Śiva.

Verse 53

बालखिल्यो महावीरस्तिग्मांशुर्बधिरः खगः । अभिरामः सुशरणः सुब्रह्मण्यः सुधापतिः

Ngài là Bālakhilya—tế vi và khắc khổ; là Đại Anh Hùng; Đấng Rạng Ngời với những tia sáng xuyên thấu; Đấng Tĩnh Lặng; Đấng đi trên bầu trời. Ngài là Đấng Đáng Yêu, là Nơi Trú Ẩn tuyệt vời, Đấng Bảo Vệ nhân từ của những người ngoan đạo và các Bà-la-môn, và là Chúa tể của cam lộ bất tử.

Verse 54

मघवान्कौशिको गोमान्विरामः सर्वसाधनः । ललाटाक्षो विश्वदेहः सारः संसारचक्रभृत्

Ngài là Maghavān, bậc Chúa tể hùng mạnh; là Kauśika; đấng sở hữu đàn bò sung túc và phú quý; chính là sự an nghỉ dứt mọi xao động; là phương tiện phổ quát đưa đến thành tựu. Ngài là Đấng có con mắt nơi trán; thân Ngài là toàn thể vũ trụ; là Thực tại tinh yếu, và là Đấng nâng giữ, điều ngự bánh xe luân hồi (saṃsāra).

Verse 56

रुचिर्बहुरुचिर्वेद्यो वाचस्पतिरहस्पतिः । रविर्विरोचनः स्कंदः शास्ता वैवस्वतो यमः

Ngài là Ánh Quang tự thân, là Đấng rực rỡ muôn vẻ; là Đấng cần được nhận biết qua Veda và chứng ngộ. Ngài là Chúa tể của lời nói thiêng và Chúa tể của ban ngày. Ngài là Mặt Trời và Đấng Chói Sáng; là Skanda; là bậc Thống Lãnh thiêng liêng, và là Yama—con của Vivasvān, Chúa tể của sự chế ngự và kỷ luật.

Verse 57

युक्तिरुन्नतकीर्तिश्च सानुरागः पुरंजयः । कैलासाधिपतिः कांतः सविता रविलोचनः

Ngài chính là Chánh Biện và danh tiếng cao vời; Ngài chan chứa từ ái và là Đấng chinh phục các thành trì. Ngài là Chúa tể Kailāsa, Đấng Khả Ái, là Mặt Trời trong bản thể, và là Đấng có đôi mắt như Mặt Trời.

Verse 58

विश्वोत्तमो वीतभयो विश्वभर्त्ताऽनिवारितः । नित्यो नियतकल्याणः पुण्यश्रवणकीर्त्तनः

Ngài là Đấng Tối Thượng của vũ trụ, hoàn toàn vô úy; là Đấng nâng đỡ muôn thế giới, không gì ngăn ngại. Vĩnh hằng, luôn an trụ trong cát tường; việc lắng nghe và ca tụng Ngài trở thành nguồn công đức thánh thiện.

Verse 59

दूरश्रवो विश्वसहो ध्येयो दुःस्वप्ननाशनः । उत्तारणो दुष्कृतिहा विज्ञेयो दुःसहोऽभवः

Ngài là Đấng nghe thấu từ xa, Đấng kham nhẫn mọi sự; là Đấng đáng để quán niệm, Đấng diệt trừ ác mộng. Ngài là Đấng Cứu Độ đưa chúng sinh vượt qua, Đấng tiêu diệt tội nghiệp; hãy biết Ngài là Chúa Tể Vô Sinh, khiến điều ác không thể chịu nổi.

Verse 60

अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः किरीटी त्रिदशाधिपः । विश्वगोप्ता विश्वकर्त्ता सुवीरो रुचिरांगदः

Ngài vô thủy; chính là nền tảng của Bhūḥ và Bhuvaḥ (địa giới và trung giới). Ngài là phúc lộc cát tường tự thân, đội vương miện uy quyền, là Chúa tể chư thiên—Đấng hộ trì vũ trụ và Đấng tạo dựng vũ trụ—dũng mãnh bậc nhất, trang sức bằng vòng tay rực sáng.

Verse 61

जननो जनजन्मादिः प्रीतिमान्नीतिमान्ध्रुवः । वशिष्ठः कश्यपो भानुर्भीमो भीमपराक्रमः

Ngài là Đấng Sinh Thành, cội nguồn nguyên sơ của mọi sinh khởi; Đấng đầy tình thương, Đấng giữ đạo lý, kiên định không lay chuyển. Ngài cũng là Vasiṣṭha, Kaśyapa, là Mặt Trời rạng ngời; là Đấng Uy Nghiêm đáng sợ, với dũng lực vô cùng mãnh liệt.

Verse 62

प्रणवः सत्पथाचारो महाकोशो महाधनः । जन्माधिपो महा देवः सकलागमपारगः

Ngài chính là Praṇava (Oṁ); Ngài là hạnh đạo của con đường chân chính. Ngài là kho tàng vĩ đại và của cải tối thượng. Ngài là Chúa tể của sinh thành và mọi hữu thể mang thân; Ngài là Mahādeva, bậc đã vượt đến bờ kia của hết thảy Āgama (thánh điển mặc khải).

Verse 63

तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा विभुर्विष्णुर्विभूषणः । ऋषिर्ब्राह्मण ऐश्वर्यजन्ममृत्युजरातिगः

Ngài chính là Tattva—Thực Tại tối hậu—là Tự Ngã mà bậc tri Tattva nhận biết. Ngài trùm khắp và nâng đỡ muôn loài, là trang sức chân thật của các thế giới. Ngài là Ṛṣi, là nguyên lý Bà-la-môn thanh tịnh, đầy đủ uy quyền, vượt lên thịnh–suy, sinh, tử và già nua.

Verse 64

पंचयज्ञसमुत्पत्तिर्विश्वेशो विमलोदयः । आत्मयोनिरनाद्यंतो वत्सलो भक्तलोकधृक्

Ngài là nguồn phát sinh của năm lễ tế thiêng; Ngài là Viśveśa, Chúa tể vũ trụ, với sự hiển lộ thanh khiết không vết nhơ. Tự sinh, vô thủy vô chung, Ngài đầy lòng âu yếm, và nâng đỡ thế giới của những người sùng kính Ngài.

Verse 65

गायत्रीवल्लभः प्रांशुर्विश्वावासः प्रभाकरः । शिशुर्गिरिरतः सम्राट् सुषेणः सुरशत्रुहा

Ngài là Đấng được Gāyatrī yêu kính, Đấng cao vời tôn quý, là nơi nương tựa của vũ trụ và là Đấng làm phát sinh quang huy. Ngài mãi trẻ thơ, vui thích nơi núi (Kailāsa), là bậc Đế vương tối thượng, là vị thống lĩnh đoàn quân cao quý, và là Đấng diệt trừ kẻ thù của chư thiên.

Verse 66

अनेमिरिष्टनेमिश्च मुकुन्दो विगतज्वरः । स्वयंज्योतिर्महाज्योतिस्तनुज्योतिरचंचलः

Ngài là Đấng không vành không giới hạn, và là Chúa tể với vành tròn viên mãn không tì vết. Ngài là Mukunda, Đấng ban giải thoát, không còn cơn sốt khổ não. Ngài tự chiếu sáng—Đại Quang Minh—thân Ngài chính là Ánh Sáng, bất động và không lay chuyển.

Verse 67

पिंगलः कपिलश्मश्रुर्भालनेत्रस्त्रयीतनुः । ज्ञानस्कंदो महानीतिर्विश्वोत्पत्तिरुपप्लवः

Ngài là Piṅgala, Đấng sắc vàng nâu; râu cũng vàng nâu; Đấng mang con mắt nơi trán; thân Ngài chính là Tam Veda. Ngài là trụ cột của minh triết thánh, là bậc Đại Đạo Sư của chánh pháp, là nguồn phát sinh vũ trụ, và là Đấng tiêu dung mọi biến loạn, hiểm nguy.

Verse 68

भगो विवस्वानादित्यो गतपारो बृहस्पतिः । कल्याणगुणनामा च पापहा पुण्यदर्शनः

Ngài là Bhaga; là Vivasvān, Āditya—mặt trời. Ngài là Đấng vượt qua mọi giới hạn, và cũng là Bṛhaspati. Danh Ngài là danh của các đức hạnh cát tường; Ngài diệt trừ tội lỗi, và cái nhìn của Ngài thánh thiện, ban phước công đức.

Verse 69

उदारकीर्तिरुद्योगी सद्योगी सदसत्त्रपः । नक्षत्रमाली नाकेशः स्वाधिष्ठानः षडाश्रयः

Vinh quang Ngài rộng lớn; Ngài là Chúa Tể luôn tinh cần hành động; là Yogi hợp nhất viên mãn. Ngài được tôn kính trong cả hữu và vô; Ngài mang vòng hoa tinh tú; là Chúa của cõi trời; là nền tảng nội tại tự lập (Svādhiṣṭhāna); và là nơi nương tựa của sáu chỗ nâng đỡ.

Verse 70

पवित्रः पापहारी च मणिपूरो नभोगतिः । हृत्पुंडरीकमासीनः शक्रः शांतो वृषाकपिः

Ngài là Đấng thanh tịnh và là Đấng trừ tội; là Maṇipūra và là Đấng du hành giữa hư không. Ngự trên hoa sen của trái tim, Ngài là Śakra—bậc Chúa hùng lực; là Đấng an tịnh; và là Vṛṣākapi—Đấng mang biểu tượng bò đực.

Verse 71

उष्णो गृहपतिः कृष्णः समर्थोऽनर्थनाशनः । अधर्मशत्रुरज्ञेयः पुरुहूतः पुरुश्रुतः

Ngài là chính Nhiệt lực rực cháy; là Gṛhapati—Chúa của gia thất và bếp lửa tế tự; là Đấng sắc đen huyền; toàn năng và diệt trừ tai ương. Ngài là kẻ thù của phi pháp, không thể biết bởi tâm trí chưa khai minh; được muôn người khẩn cầu rộng khắp, và được xưng tụng trong vô số lời tụng thánh.

Verse 72

ब्रह्मगर्भो बृहद्गर्भो धर्मधेनुर्धनागमः । जगद्धितैषी सुगतः कुमारः कुशलागमः

Ngài là Đấng mang trong mình hạt giống của Brahmā, là thai tạng rộng lớn của muôn loài; là bò cái của Dharma ban sữa công chính, và là nguồn mạch sinh khởi phú quý chân thật. Luôn cầu lợi ích cho các thế giới, Ngài là con đường cát tường tự thân; là Thần Đồng (Kumāra), và là Đấng đem đến mọi điều lành, mọi điều hữu ích.

Verse 73

हिरण्यवर्णो ज्योतिष्मान्नानाभूतरतो ध्वनिः । आरोग्यो नमनाध्यक्षो विश्वामित्रो धनेश्वरः

Ngài sắc vàng rực rỡ, chói ngời quang minh; Ngài hoan hỷ giữa muôn loài và chính là Âm thanh. Ngài là Sức khỏe tự thân, là Chúa tể chủ trì mọi lễ bái, là Bạn hữu của vũ trụ, và là Chủ tể của tài phú.

Verse 74

ब्रह्मज्योतिर्वसुधामा महाज्योतिरनुत्तमः । मातामहो मातरिश्वा नभस्वान्नागहारधृक्

Ngài chính là Ánh Sáng Phạm Thiên, là chỗ nương rạng ngời của địa cầu, là Đại Quang tối thượng, vô song vô tỷ. Ngài là Ông Tổ của muôn loài; là Mātariśvan—hơi thở sinh mệnh vận hành bên trong; là Nabhasvān—đấng lan trùm khắp bầu trời; và là đấng mang vòng hoa rắn thiêng.

Verse 75

पुलस्त्यः पुलहोऽगस्त्यो जातूकर्ण्यः पराशरः । निरावरणनिर्वारो वैरंच्यो विष्टरश्रवाः

Pulastya, Pulaha, Agastya, Jātūkarṇya và Parāśara; lại có Nirāvaraṇa, Nirvāra, Vairaṃcya và Viṣṭaraśravas—những bậc hiền thánh đáng tôn kính ấy cũng được kể vào hàng danh xưng được ca tụng trong thánh truyện này.

Verse 76

आत्मभूरनिरुद्धोऽत्रिर्ज्ञानमूर्तिर्महायशाः । लोकवीराग्रणीर्वीरश्चण्डः सत्यपराक्रमः

Tại đây (trong thánh truyện này) nêu danh: Ātmabhū (Phạm Thiên), Aniruddha và Atri; cùng bậc đại danh là hiện thân của trí tuệ tâm linh. Lại có vị anh hùng đứng đầu các dũng sĩ thế gian, bậc hùng lực, dữ dội (Caṇḍa), với dũng mãnh đặt nền trên chân thật.

Verse 77

व्यालकल्पो महाकल्पः कल्पवृक्षः कलाधरः । अलंकरिष्णुरचलो रोचिष्णुर्विक्रमोन्नतः

Ngài là khuôn mẫu của uy lực khiến muôn loài kính sợ, là Đại Kỷ nguyên bao la; là cây như ý ban phúc, là Đấng mang trọn mọi phần nhiệm mầu và nghệ thuật thiêng. Ngài trang nghiêm muôn vật, là Chúa Tể bất động; rực sáng không ngừng, cao vời bởi bước đi hùng dũng của Ngài.

Verse 78

आयुः शब्दपतिर्वाग्मी प्लवनश्शिखिसारथिः । असंसृष्टोऽतिथिश्शत्रुः प्रमाथी पादपासनः

Ngài là Chính Sự Sống; là Chúa tể của âm thanh và lời nói; Đấng hùng biện; Đấng cứu độ đưa muôn loài vượt qua bờ mê; là người đánh xe của uy lực sinh từ lửa. Không pha tạp, không vướng nhiễm, Ngài là Vị Khách đáng tôn kính và là Đấng diệt trừ thù hận; là Bậc hàng phục hùng mãnh, và nơi dưới chân Ngài muôn loài tìm được chỗ ngồi và nương tựa.

Verse 79

वसुश्रवा कव्यवाहः प्रतप्तो विश्वभोजनः । जप्यो जरादिशमनो लोहितश्च तनूनपात्

Ngài là Vasuśravā, bậc lừng danh và sung túc; là Kavyavāha, Đấng mang lễ cúng đến các bậc tổ tiên; là Pratapta, rực sáng mãnh liệt; và là Viśvabhojana, Đấng nuôi dưỡng, “cho ăn” cả vũ trụ. Ngài là Japya, đáng được thờ phụng bằng japa; là Đấng xoa dịu tuổi già và mọi khổ não; là Lohita, Chúa tể sắc đỏ thắm; và là Tanūnapāt, Ngọn Lửa tự sinh ngự trong mọi thân hữu tình.

Verse 80

पृषदश्वो नभोयोनिः सुप्रतीकस्तमिस्रहा । निदाघस्तपनो मेघभक्षः परपुरंजयः

Ngài là Pṛṣadaśva; là Thai tạng của bầu trời; là Đấng có hình tướng cát tường rực rỡ; là Đấng diệt bóng tối. Ngài là sức nóng thiêu đốt của mùa hạ, là Mặt Trời làm chín muôn vật; là Đấng nuốt mây; và là Đấng chinh phục các thành trì thù địch—Śiva, Chúa tể tối thượng, Đấng điều ngự các đại chủng và xua tan vô minh.

Verse 81

सुखानिलस्सुनिष्पन्नस्सुरभिश्शिशिरात्मकः । वसंतो माधवो ग्रीष्मो नभस्यो बीजवाहनः

Ngài là làn gió êm dịu, hiển lộ viên mãn; là Đấng thơm ngát, có bản tính mát lành. Ngài là mùa Xuân và tháng Mādhava; Ngài là mùa Hạ và tiết Nabhasya—Đấng mang vác hạt giống của công cuộc sáng tạo.

Verse 82

अंगिरा गुरुरात्रेयो विमलो विश्वपावनः । पावनः पुरजिच्छक्रस्त्रैविद्यो नववारण

Ngài là Aṅgirā; bậc Guru tôn kính; Ātreya; Đấng vô cấu; Đấng tẩy uế toàn vũ trụ; Đấng thanh tịnh; Đấng chinh phục các thành; Chúa Tể hùng lực; bậc thông tri ba Veda; và Đấng trừ diệt chín loại chướng ngại.

Verse 83

मनोबुद्धिरहंकारः क्षेत्रज्ञः क्षेत्रपालकः । जमदग्निर्बलनिधिर्विगालो विश्वगालवः

Ngài chính là Tâm, là Trí, và là ngã chấp “ta”. Ngài là Kẻ Biết của cánh đồng (kṣetrajña) và cũng là Đấng Hộ Trì cánh đồng (kṣetrapālaka), bậc cai quản thân và thế gian. Ngài là Jamadagni; kho tàng của sức lực; là Vigāla; và là Viśvagālava, Đấng thấm khắp muôn nơi.

Verse 84

अघोरोऽनुत्तरो यज्ञः श्रेयो निःश्रेयसप्रदः । शैलो गगनकुंदाभो दानवारिररिंदमः

Ngài là Aghora; là Hy tế vô thượng, không gì sánh bằng. Ngài là điều lành cát tường và là Đấng ban Niḥśreyasa—giải thoát tối hậu. Ngài như núi lớn, rực sáng như trời cao và hoa nhài; là Đấng khuất phục kẻ thù của chư thiên, nghiền nát quân thù của loài Daitya.

Verse 85

चामुण्डो जनकश्चारुर्निश्शल्यो लोकशल्यधृक् । चतुर्वेदश्चतुर्भावश्चतुरश्चतुर प्रियः

Ngài là Cāmuṇḍa; là Janaka—Đấng sinh thành; là Cāru—Đấng mỹ lệ; là Niśśalya—Đấng không vết thương; và là Loka-śalya-dhṛk—Đấng gánh mang gánh nặng và nỗi khổ của thế gian. Ngài là hiện thân của bốn Veda, của bốn trạng thái tồn tại; là Catura—bậc khéo léo, minh triết; và là Đấng được bốn phương yêu kính—được mến chuộng khắp nơi.

Verse 86

आम्नायोऽथ समाम्नायस्तीर्थदेवशिवालयः । बहुरूपो महारूपस्सर्वरूपश्चराचरः

Ngài là Āmnāya—mặc khải thánh; và Samāmnāya—truyền thống đã được thiết lập vững bền. Ngài là Tīrtha thánh địa, là Thần linh, và là Śivālaya—ngôi đền, nơi cư ngụ của Śiva. Ngài có vô số hình tướng, có Đại Hình Tướng tối thượng; và như mọi hình tướng, Ngài thấm khắp muôn loài—động và tĩnh.

Verse 87

न्यायनिर्मायको नेयो न्यायगम्यो निरंजनः । सहस्रमूर्द्धा देवेंद्रस्सर्वशस्त्रप्रभंजनः

Ngài là Đấng kiến lập dharma và trật tự chính đạo; Ngài đáng được nhận biết chân thật, và được chứng ngộ qua con đường công chính và chân lý. Thanh tịnh, không vướng nhiễm, Ngài là Thiên Đế của chư thần, bậc nghìn đầu, kẻ phá tan mọi vũ khí—bất khả chiến bại trong khắp các cõi.

Verse 88

मुंडी विरूपो विकृतो दंडी नादी गुणोत्तमः । पिंगलाक्षो हि बह्वयो नीलग्रीवो निरामयः

Ngài đầu cạo, dung mạo kỳ diệu khiến người kính sợ, và hiện vô vàn biến hóa. Mang trượng, an trụ như âm thanh nội tại thiêng liêng (nāda), Ngài là sự tối thượng của mọi phẩm tính. Mắt Ngài ánh vàng sẫm; Ngài đa hình; cổ xanh, không bệnh khổ—như thế, Chúa Śiva được tán dương trong các hiển lộ hữu tướng (saguṇa), mà vẫn là Đấng Pati giải thoát, vượt ngoài mọi ràng buộc.

Verse 89

सहस्रबाहुस्सर्वेशश्शरण्यस्सर्वलोकधृक् । पद्मासनः परं ज्योतिः पारम्पर्य्यफलप्रदः

Ngài là Chúa Tể nghìn tay, Đấng Tối Thượng của muôn loài, nơi nương tựa của tất cả, và Đấng nâng đỡ mọi thế giới. Ngự trên tòa sen, Ngài là Ánh Sáng Tối Thượng, ban phát quả lành phát sinh từ dòng truyền thừa thiêng liêng của lòng sùng kính và chánh truyền.

Verse 90

पद्मगर्भो महागर्भो विश्वगर्भो विचक्षणः । परावरज्ञो वरदो वरेण्यश्च महास्वनः

Ngài là Thai của hoa sen (nguồn sinh Phạm Thiên), là Đại Thai, là Thai của toàn vũ trụ, bậc minh triệt phân biệt. Ngài biết cả thượng lẫn hạ (siêu việt và hiện hữu), là Đấng ban ân phúc, bậc tối đáng tôn tuyển, và có âm vang hùng vĩ khiến lòng kính sợ.

Verse 91

देवासुरगुरुर्देवो देवासुरनमस्कृतः । देवासुरमहा मित्रो देवासुरमहेश्वरः

Ngài là Đấng Thiêng, là bậc Đạo sư của cả chư Thiên và A-tu-la—được chư Thiên và A-tu-la đồng kính lễ. Ngài là Đại Hữu của họ, và là Maheśvara tối thượng trên cả chư Thiên lẫn A-tu-la.

Verse 92

देवासुरेश्वरो दिव्यो देवासुरमहाश्रयाः । देवदेवोऽनयोऽचिंत्यो देवतात्मात्मसंभवः

Ngài là Đấng Chúa tể thần linh của cả chư thiên lẫn a-tu-la, là nơi nương tựa lớn lao và chỗ nâng đỡ của hết thảy. Ngài là Thần của các thần—của cả hai phía—một thực tại bất khả tư nghị, tự sinh từ Chính Ngã, là tinh túy nội tại của mọi thần linh.

Verse 93

सद्यो महासुरव्याधो देवसिंहो दिवाकरः । विबुधामचरः श्रेष्ठः सर्वदेवोत्तमोत्तम

Ngay tức khắc, Ngài trở thành bậc đại diệt trừ A-tu-la—sư tử giữa chư thiên, rực sáng như mặt trời; bậc hành giả tối thượng giữa hàng hiền trí, bậc ưu việt nhất, và là đấng tối thượng trong muôn thần.

Verse 94

शिवज्ञानरतः श्रीमाञ्शिखी श्रीपर्वतप्रियः । वज्रहस्तस्सिद्धखङ्गो नरसिंहनिपातनः

Ngài chuyên chú trong tri kiến về Śiva, rạng ngời phúc tướng cát tường, mang búi tóc thiêng trên đỉnh đầu và yêu mến ngọn núi thánh. Tay cầm Kim Cang, vung kiếm đã thành tựu, Ngài là bậc diệt trừ Narasiṃha (người-sư tử).

Verse 95

ब्रह्मचारी लोकचारी धर्मचारी धनाधिपः । नन्दी नंदीश्वरोऽनंतो नग्नव्रतधरश्शुचिः

Ngài là bậc phạm hạnh khổ tu, tự do du hành khắp các cõi; bậc bước đi trong Chánh pháp và là Chúa tể của tài bảo. Ngài là Nandī, Nandīśvara, Đấng Vô Tận—thanh tịnh, mang hạnh nguyện lõa thể (biểu trưng cho sự xả ly tuyệt đối).

Verse 96

लिंगाध्यक्षः सुराध्यक्षो युगाध्यक्षो युगापहः । स्वधामा स्वगतः स्वर्गी स्वरः स्वरमयः स्वनः

Ngài là Đấng chủ trì Liṅga, Chúa tể chư thiên; Đấng cai quản các thời đại và Đấng khép lại các thời đại. Ngài là tự xứ của chính mình, tự tại và tự an trú; Đấng ban cõi trời. Ngài là âm điệu nguyên sơ (svara), là tinh túy của thanh âm, và chính là tiếng vang ngân.

Verse 97

बाणाध्यक्षो बीजकर्ता कर्मकृद्धर्मसंभवः । दंभो लोभोऽथ वै शंभुस्सर्व भूतमहेश्वरः

Ngài là Chúa tể của mũi tên, Đấng tạo nên hạt giống căn nguyên, Đấng định lập nghiệp hành, và là nguồn phát sinh của dharma. Ngay cả điều chúng sinh gọi là “kiêu mạn” và “tham lam” cũng ở dưới quyền Ngài; quả thật, Ngài chính là Śambhu—Mahādeva, Đại Chúa tể của muôn loài.

Verse 98

श्मशाननिलयस्त्र्यक्षस्स तुरप्रतिमाकृतिः । लोकोत्तरस्फुटोलोकः त्र्यंबको नागभूषणः

Ngài ngự nơi bãi thiêu, là Đấng Ba Mắt, có thân tướng vô song. Ngài rực sáng như sự hiện hữu hiển lộ vượt ngoài các thế giới. Tryambaka ấy, được trang nghiêm bằng rắn, chính là đối tượng tối thượng để quán niệm và thờ phụng.

Verse 99

अंधकारि मखद्वेषी विष्णुकंधरपातनः । हीनदोषोऽक्षयगुणो दक्षारिः पूषदंतभित्

Ngài là Đấng diệt Andhaka, kẻ đối nghịch với sự kiêu mạn trong tế lễ, và là Đấng khiến đầu Viṣṇu phải cúi xuống. Không một tì vết, đầy đủ đức hạnh bất hoại, Ngài là kẻ phá tan ngã mạn của Dakṣa và là Đấng bẻ gãy răng của Pūṣan.

Verse 100

पूर्णः पूरयिता पुण्यः सुकुमारः सुलोचनः । सन्मार्गमप्रियो धूर्त्तः पुण्यकीर्तिरनामयः

Ngài là Đấng Viên Mãn và Trọn Đầy, Đấng làm viên thành mọi sở nguyện, bậc Thánh thiện thanh tịnh. Ngài dịu hiền trong ân sủng, đôi mắt đẹp nhiệm mầu. Dẫu kẻ bám chấp đường đời khó thể nắm bắt, Ngài vẫn vượt thắng cả mê vọng; danh tiếng Ngài là công đức, và Ngài không hề vướng bệnh khổ.

Verse 101

मनोजवस्तीर्थकरो जटिलो नियमेश्वरः । जीवितांतकरो नित्यो वसुरेता वसुप्रदः

Ngài nhanh như ý niệm; là Đấng thiết lập các tīrtha linh thiêng; vị khổ hạnh tóc bện (jaṭā); Chúa tể của kỷ luật và giới hạnh. Ngài là Đấng chấm dứt đời sống hữu thân (đoạn tận tử vong), là Đấng Vĩnh Hằng; là hạt giống–nguồn cội của mọi phú quý; và là Đấng ban thịnh vượng.

Verse 102

सद्गतिः सिद्धिदः सिद्धिः सज्जातिः खलकंटकः । कलाधरो महाकालभूतः सत्यपरायणः

Ngài là Nơi nương tựa chân thật và Mục đích tối thượng; Đấng ban các thành tựu (siddhi) và chính Ngài là Thành tựu. Ngài ban dòng sinh cao quý và nhổ tận “gai nhọn” của kẻ ác. Ngài mang vầng nguyệt (kalā), là Đại Kāla—Thời Gian, là nền tảng của muôn loài, luôn quy hướng về Chân Lý.

Verse 103

लोकलावण्यकर्ता च लोकोत्तरसुखालयः । चंद्रसंजीवनश्शास्ता लोकग्राहो महाधिपः

Ngài là Đấng tạo nên vẻ đẹp và duyên dáng của thế gian; là nơi an trú của niềm hỷ lạc vượt ngoài các cõi. Ngài là Đấng phục sinh Mặt Trăng, bậc cai trị và dẫn dắt thiêng liêng, Đấng nâng đỡ các thế giới, và Đại Chúa Tể trên muôn loài.

Verse 104

लोकबंधुर्लोकनाथः कृतज्ञः कृतिभूषितः । अनपायोऽक्षरः कांतः सर्वशस्त्रभृतां वरः

Ngài là người thân của các thế giới và là Chúa tể các thế giới—biết ơn và rạng ngời bởi những công hạnh cao quý. Không hề suy thất, bất hoại, Đấng khả ái; Ngài là bậc tối thượng trong hàng những vị mang vũ khí.

Verse 105

तेजोमयो श्रुतिधरो लोकमानी घृणार्णवः । शुचिस्मितः प्रसन्नात्मा ह्यजेयो दुरतिक्रमः

Ngài kết thành bởi quang huy rực rỡ, là bậc gìn giữ Thánh Veda; được muôn cõi tôn kính và là biển cả từ bi. Với nụ cười thanh khiết dịu hiền và nội tâm an nhiên, Ngài thật bất khả chiến bại, không ai có thể vượt qua—Chúa Śiva, Đấng Pati tối thượng, ban hộ trì và giải thoát cho người mộ đạo.

Verse 106

ज्योतिर्मयो जगन्नाथो निराकारो जलेश्वरः । तुम्बवीणो महाकायो विशोकश्शोकनाशनः

Ngài là Ánh Sáng thuần tịnh, Chúa tể của vũ trụ; tự tánh vô tướng, là Thủy Chủ ngự trong nước. Tay mang đàn tumbā-vīṇā, thân Ngài rộng lớn như vũ trụ; Ngài tự tại không sầu, và diệt trừ nỗi sầu của muôn loài.

Verse 107

त्रिलोकपस्त्रिलोकेशः सर्वशुद्धिरधोक्षजः । अव्यक्तलक्षणो देवो व्यक्तोऽव्यक्तो विशांपतिः

Ngài là Đấng hộ trì ba cõi và là Chúa tể ba cõi; thanh tịnh trọn vẹn, là Đấng Siêu việt ngoài tầm giác quan. Vị Thần ấy mang dấu ấn của Vô hiển, mà cũng vừa Hiển lộ vừa Vô hiển—là bậc Chúa tể của hết thảy chúng sinh.

Verse 108

परः शिवो वसुर्नासासारो मानधरो यमः । ब्रह्मा विष्णुः प्रजापालो हंसो हंसगतिर्वयः

Ngài là Đấng Tối thượng—chính là Shiva: Vasu rực sáng, tinh túy của hơi thở nơi mũi, Đấng nâng giữ danh dự, và Yama—bậc điều ngự trật tự vũ trụ. Ngài cũng là Brahmā và Viṣṇu, đấng hộ trì muôn loài; Ngài là Haṃsa (Chân Ngã tối thượng) và là nhịp vận hành của Haṃsa—quả thật, Ngài chính là Thời gian/tuổi đời.

Verse 109

वेधा विधाता धाता च स्रष्टा हर्त्ता चतुर्मुखः । कैलासशिखरावासी सर्वावासी सदागति

Ngài là Đấng an bài, Đấng định đoạt và Đấng nâng đỡ; là Đấng sáng tạo và cũng là Đấng thu nhiếp—vị Chúa bốn mặt. Ngài ngự trên đỉnh Kailāsa, mà vẫn hiện hữu trong muôn loài; Ngài là nơi nương tựa tối thượng và là đích đến tối hậu của tất cả, mãi mãi.

Verse 110

हिरण्यगर्भो द्रुहिणो भूतपालोऽथ भूपतिः । सद्योगी योगविद्योगीवरदो ब्राह्मणप्रिय

Ngài là Hiraṇyagarbha, là Druhiṇa (Phạm Thiên), là Đấng hộ trì muôn loài và là Chúa tể của cõi đất. Hằng an trụ trong Yoga, bậc thấu triệt Yoga, đấng ban ân phúc cho các yogin, và là người được hàng brāhmaṇa yêu kính—đó là lời tán dương về Thượng Chủ.

Verse 111

देवप्रियो देवनाथो देवको देवचिंतकः । विषमाक्षो विरूपाक्षो वृषदो वृषवर्धनः

Ngài là đấng được chư thiên yêu kính và là Chúa tể của chư thiên; Đấng thiêng liêng luôn chuyên tâm vì phúc lợi của các deva. Ngài là bậc có đôi mắt không đồng nhất, là Chúa tể có nhiều mắt kỳ diệu; Đấng ban Dharma và làm tăng trưởng Dharma.

Verse 112

निर्ममो निरहंकारो निर्मोहो निरुपद्रवः । दर्पहा दर्पदो दृप्तः सर्वार्थपरिवर्त्तकः

Ngài không chấp thủ, không ngã mạn; không mê lầm và chẳng bị khuấy động bởi nhiễu loạn. Ngài diệt trừ kiêu mạn và ban phẩm giá chân thật; rực sáng quyền năng, Ngài xoay chuyển mọi mục đích và kết quả theo thánh ý của mình.

Verse 113

सहस्रार्चिर्भूतिभूषः स्निग्धाकृतिरदक्षिणः । भूतभव्यभवन्नाथो विभवो भूतिनाशनः

Ngài rực sáng với ngàn ngọn lửa; thân Ngài được trang nghiêm bằng Vibhūti—tro thiêng. Dáng Ngài an tịnh, óng sáng, không bao giờ bất tường. Ngài là Chúa tể của quá khứ, tương lai và hiện tại—uy nghi rạng rỡ, và là Đấng tiêu trừ phú quý thế gian trói buộc linh hồn.

Verse 114

अर्थोऽनर्थो महाकोश परकायैकपंडित । निष्कंटकः कृतानंदो निर्व्याजो व्याजमर्दनः

Ngài vừa là phúc lộc vừa là Đấng trừ tai ương; là kho tàng vĩ đại. Ngài là bậc trí giả vô song, thấu biết mọi hữu tình mang thân. Ngài không gai nhọn—không mọi khổ não; ban niềm an lạc viên mãn; hoàn toàn vô ngụy, và nghiền nát thói giả hình cùng lừa dối.

Verse 115

सत्त्ववान्सात्त्विकः सत्यः कृतस्नेहः कृतागमः । अकंपितो गुणग्राही नैकात्मानैककर्मकृत्

Ngài đầy đủ sattva, mang bản tính sāttvika, chân thật; có tình thương được hun đúc vững bền và an trú trong các Āgama (thánh điển). Không dao động, Ngài nhận biết và tiếp nhận những phẩm chất đúng đắn nơi người khác; Ngài không tự ngã phân tán, cũng không hành động tản mạn nhiều chiều.

Verse 116

सुप्रीतः सुखदः सूक्ष्मः सुकरो दक्षिणानिलः । नंदिस्कंदो धरो धुर्यः प्रकटः प्रीतिवर्धनः

Ngài vô cùng từ ái, ban hỷ lạc; bản thể vi tế mà dễ gần, như ngọn gió phương Nam cát tường. Ngài là Skanda, con của Nandi; đấng nâng đỡ và gánh vác tối thượng—hiển lộ rõ ràng và luôn làm tăng niềm hoan hỷ của người sùng kính.

Verse 117

अपराजितः सर्वसहो गोविंदः सत्त्ववाहनः । अधृतः स्वधृतः सिद्धः पूतमूर्तिर्यशोधनः

Ngài là Đấng Bất Bại, chịu đựng tất cả; Đấng hộ trì thế gian và mang chuyên chở sattva thanh tịnh. Ngài không nương tựa ai mà tự nương nơi chính mình; Đấng viên thành thường hằng, thân tướng hoàn toàn tinh khiết, và làm rạng danh thánh thiện.

Verse 118

वाराहशृंगधृक् शृंगी बलवानेकनायकः । श्रुतिप्रकाशः श्रुतिमाने कबंधुरनेकधृक्

Ngài mang sừng heo rừng, Đấng có sừng; hùng lực vô song, vị Chúa Tể độc nhất. Ngài soi sáng các Veda, là chủ của Śruti (mặc khải thánh); Ngài huyền nhiệm như Đấng “không đầu”, và là Đấng mang nhiều hình tướng cùng nhiều sự nâng đỡ.

Verse 119

श्रीवत्सलः शिवारंभः शांतभद्रः समो यशः । भूयशो भूषणो भूतिर्भूतिकृद्भूतभावनः

Ngài là Đấng được Śrī yêu mến; là nguồn khởi đầu của mọi điều cát tường; hiền hòa, tối thượng cát tường; tâm bình đẳng, và là hiện thân của thánh danh. Ngài càng thêm vinh hiển, là trang sức chân thật của muôn loài, chính là phú quý—ban an lành và nuôi dưỡng mọi hữu tình đến sự viên mãn đúng phận duyên.

Verse 120

अकंपो भक्तिकायस्तु कालहानिः कलाविभुः । सत्यव्रती महात्यागी नित्यशांतिपरायणः

Ngài bất động, kiên cố; toàn thể hiện hữu của Ngài kết thành từ lòng sùng kính. Ngài làm suy giảm sự bạo ngược của thời gian và là bậc chủ tể của mọi nghệ thuật cùng mọi chu kỳ hiện hữu. Vững trong chân thật, đại xả ly, Ngài luôn nương nơi an tịnh thường hằng.

Verse 121

परार्थवृत्तिर्वरदो विरक्तस्तु विशारदः । शुभदः शुभकर्ता च शुभनामा शुभः स्वयम्

Ngài sống vì lợi ích của muôn loài và là Đấng ban ân huệ; siêu thoát, sáng suốt viên mãn. Ngài ban điều cát tường và làm cho các thiện hạnh thành tựu; danh Ngài vốn cát tường—quả thật, chính Ngài là cát tường.

Verse 122

अनर्थितो गुणग्राही ह्यकर्ता कनकप्रभः । स्वभावभद्रो मध्यस्थ शत्रुघ्नो विघ्ननाशनः

Dẫu không ai cầu thỉnh, Ngài vẫn nhận biết và thâu nhận đức hạnh; tuy không bị ràng buộc bởi ý niệm tác giả, Ngài vẫn rực sáng như vàng. Tự tánh cao quý, công bình vô tư, Ngài diệt kẻ thù và phá tan mọi chướng ngại.

Verse 123

शिखंडी कवची शूली जटी मुंडी च कुंडली । अमृत्युः सर्वदृक् सिंहस्तेजोराशिर्महामणिः

Ngài là Đấng có mào và lông vũ, Chúa Tể khoác giáp, Đấng cầm cây Tam Xoa; vị khổ hạnh tóc bện (jaṭā), bậc xuất gia cạo đầu, và Đấng trang nghiêm bằng khuyên tai. Ngài chính là Vô Tử, Đấng thấy biết tất cả, Chúa Tể oai dũng như sư tử; một khối hào quang thiêng, Viên Đại Bảo Châu.

Verse 124

असंख्येयोऽप्रमेयात्मा वीर्यवान् वीर्यकोविदः । वेद्यश्च वै वियोगात्मा सप्तावरमुनीश्वरः

Bản thể Ngài vượt ngoài số đếm, vượt ngoài mọi thước đo; Ngài đầy đủ đại lực và thấu triệt trọn vẹn về đại lực ấy. Ngài thật là Đấng cần được chứng tri—nhưng tự tánh Ngài luôn siêu nhiên, không vướng mắc, tách rời mọi ràng buộc hữu hạn. Ngài là Chúa Tể của các bậc hiền triết, bậc tối thượng cai quản muôn loài, từ bất động đến hữu động.

Verse 125

अनुत्तमो दुराधर्षो मधुरः प्रियदर्शनः । सुरेश स्मरणः सर्वः शब्दः प्रतपतां वरः

Ngài vô song, không thể khuất phục; bản tính ngọt lành, dung nhan khả ái. Ngài là niệm tưởng về Chúa tể chư thiên; Ngài là tất cả—là Lời tối thượng cho những ai tinh cần khổ hạnh và tu trì.

Verse 126

कालपक्षः कालकालः सुकृती कृतवासुकिः । महेष्वासो महीभर्ता निष्कलंको विशृंखल

Ngài là pha và thước đo của Thời gian, lại là “Cái chết của cái chết”, Đấng vượt ngoài thời gian. Ngài tạo nên công đức cát tường, hàng phục Vāsuki; là đại cung thủ, đấng nâng đỡ địa cầu; thanh tịnh không tì vết và hoàn toàn vô hệ phược.

Verse 127

द्युमणिस्तरणिर्धन्यः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः । विश्वतस्संवृतस्तु व्यूढोरस्को महाभुजः

Ngài rực sáng như bảo châu cõi trời và như mặt trời, là Đấng thật sự cát tường. Ngài ban các thành tựu (siddhi) và chính là phương tiện để đạt thành tựu ấy. Bao trùm vũ trụ khắp mọi phương, Ngài đứng uy nghi ngực rộng tay mạnh—Śiva, Chúa Tể từ bi, ban giải thoát bằng chính thần lực của Ngài.

Verse 128

सर्वयोनिर्निरातंको नरनारायणप्रियः । निर्लेपो यतिसंगात्मा निर्व्यंगो व्यंगनाशनः

Ngài là nguồn của mọi sinh khởi và là chỗ nương của mọi căn nguyên; Ngài thanh tịnh, không nhiễm ô. Được Nara và Nārāyaṇa yêu kính, Ngài không bị cấu uế chạm đến—luôn đồng hành với hội chúng và nội tâm của các bậc yati (người xuất ly). Tự thân không khuyết điểm, Ngài diệt trừ mọi khuyết điểm của kẻ quy y nơi Ngài.

Verse 129

स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोता व्यासमूर्तिर्निरंकुलः । निरवद्यमयोपायो विद्याराशिश्च सत्कृतः

Ngài đáng được tán dương; Ngài hoan hỷ với các thánh ca; chính Ngài là người tán tụng và người xướng ca chân thật. Ngài là hiện thân của Vyāsa, luôn an định, không rối loạn. Ngài là phương tiện (upāya) vô tì vết để đạt điều thiện; là kho tàng minh triết thánh điển, được bậc hiền đức kính trọng đúng mực.

Verse 130

प्रशांतबुद्धिरक्षुण्णः संग्रहो नित्यसुंदरः । वैयाघ्रधुर्यो धात्रीशः संकल्पः शर्वरीपतिः

Ngài có trí tuệ hoàn toàn tịch tĩnh, không lay động; Đấng thu nhiếp và nâng đỡ muôn loài; Chúa tể luôn luôn mỹ diệu; bậc tối thượng giữa những người dũng mãnh như hổ; đấng chủ tể của Dhātṛ, vị Đấng Nâng Đỡ; chính là năng lực của thánh nguyện (saṅkalpa); và là Chúa của Đêm.

Verse 131

परमार्थगुरुर्दत्तः सूरिराश्रितवत्सलः । सोमो रसज्ञो रसदः सर्वसत्त्वावलंबनः

Ngài là bậc Đạo sư ban trao Chân lý tối thượng; Đấng rực sáng, hiền từ với kẻ nương tựa. Ngài là Soma, bậc thấu triệt mọi tinh túy và ban vị cam lồ pháp lạc, là chỗ nương tựa nâng đỡ muôn loài.

Verse 132

एवं नाम्नां सहस्रेण तुष्टाव हि हरं हरिः । प्रार्थयामास शम्भुं वै पूजयामास पंकजः

Như vậy, với một ngàn Thánh danh, Hari (Viṣṇu) đã tán dương Hara (Śiva). Rồi bậc sinh từ hoa sen (Brahmā) quả thật khẩn cầu Śambhu và dâng lễ phụng thờ Ngài.

Verse 133

ततः स कौतुकी शम्भुश्चकार चरितं द्विजाः । महाद्भुतं सुखकरं तदेव शृणुतादरात्

Bấy giờ, Śambhu do niềm hỷ lạc thần diệu mà khởi, đã thực hiện một thánh tích, hỡi các bậc nhị sinh—kỳ diệu vô cùng và ban an lạc. Xin hãy cung kính lắng nghe chính câu chuyện ấy.