Adhyaya 7

Verse 1

दितिरुवाच । सत्यमुक्तं त्वया नाथ सर्वमेव न संशयः । भर्तृस्नेहं परित्यज्य गता सापत्न्यजं द्विज

Diti nói: “Đúng như lời ngài, hỡi Nātha; về tất cả điều ấy không chút nghi ngờ. Hỡi bậc nhị sinh, nàng đã bỏ tình với phu quân mà đi đến người con trai sinh bởi người vợ đồng phu (sapatnī).”

Verse 2

अभिमानेन दुःखेन मानभंगेन सत्तम । महादुःखेन संतप्ता करिष्ये प्राणमोचनम्

Hỡi bậc nam tử tối thượng, ta bị dày vò bởi nỗi khổ sinh từ ngã mạn và bởi sự tan vỡ danh dự; bị thiêu đốt bởi đại sầu, ta sẽ chấm dứt mạng sống này.

Verse 3

कश्यप उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि यथा शांतिर्भविष्यति । न कः कस्य भवेत्पुत्रो न माता न पिता शुभे

Caśyapa nói: “Hãy lắng nghe—ta sẽ giảng rõ làm sao sự an tịnh được thành tựu. Hỡi người cát tường, không ai thật thuộc về ai với danh ‘con’; trong nghĩa tối hậu, chẳng có ‘mẹ’ cũng chẳng có ‘cha’.”

Verse 4

न भ्राता बांधवः कस्य न च स्वजनबांधवाः । एवं संसारसंबंधो मायामोहसमन्वितः

Vì ai mà anh em thật sự là quyến thuộc bền lâu? Thân tộc và người nhà cũng chẳng phải mối ràng buộc trường cửu. Bởi vậy, các dây liên hệ của cõi luân hồi bị vướng trong māyā và mê vọng.

Verse 5

स्वयमेव पिता देवि स्वयं माताथ बांधवाः । स्वयं स्वजनवर्गश्च स्वयं धर्मः सनातनः

Hỡi Nữ Thần, con người tự trở thành cha của chính mình, tự là mẹ và quyến thuộc của chính mình. Tự là vòng thân tộc của mình, và tự là Sanātana Dharma—Chánh pháp vĩnh cửu—của mình.

Verse 6

आचारेण नरो देवि सुखित्वमुपजायते । अनाचारेण पापेन नाशं याति तथा ध्रुवम्

Hỡi Nữ Thần, nhờ hạnh kiểm chánh đáng, con người sinh khởi an lạc; nhưng do tà hạnh tội lỗi, người ấy ắt hẳn đi đến suy vong.

Verse 7

क्रूरयोनिं प्रयात्येवं नरो देवि न संशयः । कर्मणा सत्यहीनेन महापापेन मोहतः

Hỡi Nữ Thần, không chút nghi ngờ: kẻ phàm nhân vì mê muội mà tạo đại tội bằng những hành nghiệp thiếu chân thật, liền tái sinh vào thai tạng hung bạo như thế.

Verse 8

रिपुत्वे वर्त्तते मर्त्यः प्राणिनां नित्यसंस्थितः । रिपवस्तस्य वर्तन्ते यत्र तत्र न संशयः

Kẻ phàm nhân luôn ở giữa muôn loài với tâm thế đối địch, ắt hẳn có kẻ thù khắp nơi; điều ấy không nghi ngờ.

Verse 9

मैत्रेण वर्तते मर्त्यो यदा लोके प्रिये शुभे । तदा तस्य भवंत्येव मित्राः सर्वत्र भामिनि

Hỡi người nữ đáng yêu và cát tường, khi kẻ phàm nhân sống ở đời với lòng thân thiện, thì hỡi người rạng ngời, bạn hữu chắc chắn nảy sinh cho người ấy khắp nơi.

Verse 10

कृषिकारो यदा देवि छन्नं बीजं सुसंस्थितम् । यादृशं तु भवत्येव तादृशं फलमश्नुते

Hỡi Nữ Thần, khi người nông phu cẩn trọng phủ kín và đặt hạt giống cho đúng chỗ, thì hễ gieo thế nào, người ấy quả thật gặt quả đúng như vậy.

Verse 11

तथा तव च पुत्रैश्च साधुभिः स्पर्धितं सह । कर्मणस्तस्य तत्प्राप्तं फलं भुंक्ष्व सुसंस्थितम्

Cũng vậy, ngươi cùng các con và những bậc thiện nhân đã đồng lòng tranh đua mà nỗ lực; vì thế, hỡi người vững lập, hãy thọ hưởng quả báo nay đã đến với ngươi, chính là kết quả của hành nghiệp ấy.

Verse 12

तव पुत्रा महाभागे तपः शांति विवर्जिताः । तेन पापेन ते सर्वे पतिता वै महत्पदात्

Hỡi bậc đại phúc, các con của người thiếu khổ hạnh và sự an tịnh nội tâm; do tội ấy, tất cả quả thật đã sa rơi khỏi địa vị cao quý.

Verse 13

एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ मुंच दुःखं सुखं तथा । कस्य पुत्राश्च मित्राणि कस्य स्वजन बांधवाः

Biết như vậy rồi, hãy đi vào sự an hòa nội tâm (śama); buông bỏ cả khổ lẫn vui. Con cái và bạn bè là của ai, và người thân quyến thuộc thật thuộc về ai?

Verse 14

आत्मकर्मानुसारेण सुखं जीवंति जंतवः । परार्थे चिंतनं देवि तत्त्वज्ञानेन पंडिताः

Muôn loài sống an vui theo nghiệp của chính mình. Nhưng, hỡi Nữ Thần, bậc hiền trí nhờ tri kiến chân thật về thực tánh mà hướng niệm tưởng về lợi ích cho người khác.

Verse 15

न कुर्वंति महात्मानो व्यर्थमेव न संशयः । पंचभूतात्मकं कायं केवलं संधिजर्जरम्

Bậc đại hồn không hề làm điều vô ích—không nghi ngờ gì—vì thân này do năm đại tạo thành và chỉ là một cấu trúc mục mòn nơi các khớp nối.

Verse 16

आत्ममित्रं कृतं तेन सर्वं देवि सुखाशया । आत्मा नाम महापुण्यः सर्वगः सर्वदर्शकः

Hỡi Nữ Thần, vì mong cầu an lạc, người ấy đã lấy chính mình làm bạn trong mọi phương diện. Tự Ngã (Ātman) thật là đại phúc—khắp mọi nơi và thấy biết tất cả.

Verse 17

सर्वसिद्धिस्तु सर्वात्मा सात्विकः सर्वसिद्धिदः । एवं सर्वमयो देवि भ्रमत्येको निरञ्जनः

Ngài chính là sự viên mãn của mọi thành tựu (siddhi), là Ātman của muôn loài, thanh tịnh trong sattva và là Đấng ban mọi sự hoàn hảo. Vì thế, hỡi Nữ Thần, tuy Ngài thấm khắp vạn hữu như chính vạn hữu, Thực Tại Duy Nhất vô cấu vẫn hiện như đang du hành.

Verse 18

भ्रमता निर्जने येन मूर्तिमंतो द्विजोत्तमाः । चत्वारो दर्शिताः पुण्या मूर्तिमंतो महौजसः

Khi Ngài đang du hành nơi hoang vắng, bốn vị Bà-la-môn tối thượng, vô cùng thánh thiện—rạng ngời và có hình tướng—được hiển lộ trước Ngài: uy quang mạnh mẽ, hiện thân rõ rệt.

Verse 19

पंचमः श्वसनश्चैव पूर्वाणां मित्रमेव च । अथो आत्मा समायातो ज्ञानसाहाय्यमेव वा

Vị thứ năm chính là Prāṇa—hơi thở sinh mệnh—bạn chân thật của bốn vị trước. Hoặc cũng có thể, chính Ātman đã đến—quả thật như sự trợ duyên cho Jñāna (trí).

Verse 20

स तान्दृष्ट्वा महात्मा वै ज्ञानमात्मा समब्रवीत् । ज्ञान पश्य अमी पंच मंत्रयंतः परस्परम्

Thấy họ, bậc Đại Hồn liền bảo với Jñāna-Ātman: “Hỡi Jñāna, hãy nhìn—năm vị này đang bàn luận cùng nhau.”

Verse 21

एतान्गत्वाब्रवीहि त्वं यूयं क इति पृच्छ ह । ज्ञानं वाक्यं परं श्रुत्वा सार्थं तस्य महात्मनः

Hãy đến gần họ mà thưa hỏi: ‘Các vị là ai?’ Sau khi nghe lời tối thượng, thấm đầy minh triết của bậc Đại Hồn ấy, hãy hiểu rõ mục đích chân thật của họ.

Verse 22

तदाहात्मानमाराध्यमेतैः किं ते प्रयोजनम् । तत्त्वतो ब्रूहि मे देव सदा शुद्धोसि सर्वदा

Bấy giờ ông nói: “Với những điều này, vì mục đích gì mà ngài thờ phụng chính Tự Ngã (Ātman) của mình? Bạch Đấng Thiêng, xin nói cho tôi biết sự thật đúng theo tattva; bởi ngài hằng thanh tịnh, luôn luôn như vậy.”

Verse 23

आत्मोवाच । एते पंच महाभागा रूपवंतो मनस्विनः । गत्वा संदर्शयाम्येनानाभाष्ये ज्ञान श्रूयताम्

Tự Ngã (Ātman) nói: “Năm vị này thật đại phúc, dung mạo đoan nghiêm và tâm chí kiên định. Ta sẽ đi, chỉ cho ngươi thấy họ và sẽ nói lời giáo huấn; hãy lắng nghe giáo pháp của trí tri này.”

Verse 24

भव्यानेतान्प्रवक्ष्यामि पंचमीं गतिमागतान् । दूतत्वं गच्छ भो ज्ञान कुशलो दूतकर्मणि

“Nay ta sẽ thuật về những bậc cao quý ấy—năm vị đã đạt đến ‘gati’ thứ năm. Hỡi Jñāna, hãy đi và đảm nhận phận sự sứ giả; ngươi khéo léo trong công việc của sứ giả.”

Verse 25

ज्ञानमुवाच । त्वमात्मञ्छृणु मे वाक्यं सत्यं सत्यं वदाम्यहम् । एतेषां संगतिस्तात कार्या नैव त्वया कदा

Jñāna nói: “Hỡi Ātman, xin nghe lời ta; ta nói thật—thật vậy. Này hiền hữu, với những kẻ ấy, ngài chớ bao giờ kết giao.”

Verse 26

पंचानामपि शुद्धात्मन्न कार्यं शुभमिच्छता । भवतः संगतिं मोह इच्छत्येष महामते

Hỡi bậc có Tự Ngã thanh tịnh, với người cầu điều cát tường thì ngay cả sự kết giao với năm kẻ ấy cũng không nên làm. Thế mà kẻ mê muội này lại mong được gần gũi ngài, ôi bậc hiền tri đại tâm.

Verse 27

आत्मोवाच । एतेषां संगतिं ज्ञान कस्माद्वारयते भवान् । तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि याथातथ्येन पंडित

Tự Ngã (Ātman) nói: “Hỡi bậc hiền trí, vì sao dù có tri kiến mà ngài lại ngăn cản sự giao hội với những người ấy? Xin nói cho ta nguyên do, chân thật đúng như thực.”

Verse 28

ज्ञानमुवाच । एतेषां संगमात्रात्तु महद्दुःखं भविष्यति । दुःखमूला हि पंचैव शोकसंतापकारकाः

Jñāna nói: “Chỉ do giao du với họ thôi, khổ đau lớn sẽ phát sinh. Quả thật có năm điều là cội rễ của khổ, gây sầu muộn và thiêu đốt tâm can.”

Verse 29

एवमस्तु महाप्राज्ञ करिष्ये वचनं तव । ज्ञानमाभाष्य स ह्यात्मा ध्यानेन सह संगतः

“Xin được như vậy, hỡi bậc đại trí; ta sẽ làm theo lời ngài.” Nói về Chân Tri rồi, Tự Ngã bên trong liền hiệp nhất cùng thiền định (dhyāna).

Verse 30

कश्यप उवाच । ततः पंचैव ते तत्राद्राक्षुरात्मानमेव तम् । बुद्धिमूचुः समाहूय संगच्छात्मानमेव हि

Kaśyapa nói: Bấy giờ năm vị ấy thấy nơi đó không ai khác ngoài chính Tự Ngã của mình. Triệu thỉnh buddhi (trí phân biệt), họ nói: “Quả thật, hãy hiệp nhất với Tự Ngã mà thôi.”

Verse 31

दूतत्वं कुरु कल्याणि अस्माकमात्मना सह । पंचतत्त्वा महात्मानो विश्वस्यधारकाः शुभाः

Hỡi bậc cát tường, hãy đảm nhận vai trò sứ giả của chúng ta, cùng với chính Tự Ngã của chúng ta. Những bậc đại hồn ấy—cấu thành bởi năm đại (pañca-tattva)—là thiện lành, ban lợi ích và nâng đỡ vũ trụ.

Verse 32

भवतो मैत्रमिच्छंति इत्याभाष्य महामतिम् । गत्वा बुद्धे त्वया कार्यं कर्तव्यं न इतो व्रज

Nói với bậc đại trí, ông thưa: “Họ mong kết tình bằng hữu với ngài. Vậy hãy đi với sự tỉnh giác; làm điều phải làm—chớ rời khỏi nơi này.”

Verse 33

एवमस्तु महाभागा करिष्ये कार्यमुत्तमम् । एवमाभाषितं तेषां गत्वाऽहात्मानमेव तम्

“Xin được như vậy, hỡi các bậc cao quý; ta sẽ hoàn thành công việc tối thượng này.” Nói xong với họ, người ấy liền đi—chính tự thân—đến ngay người đó.

Verse 34

अहं बुद्धिर्महाभाग भवंतं समुपागता । दूतत्वे महतां पार्श्वात्तेषां त्वं वचनं शृणु

Hỡi bậc đại phúc, ta là Buddhi đã đến với ngài. Với tư cách sứ giả từ phía các bậc vĩ đại, xin ngài lắng nghe lời nhắn của họ.

Verse 35

भवन्मैत्रीं समिच्छंति अक्षयां पंच आत्मकाः । कुरु मैत्रीं महाप्राज्ञ जहि ध्यानं सुदूरतः

Năm yếu tố cấu thành muôn loài khát cầu tình bằng hữu bất hoại của ngài. Hỡi bậc đại trí, hãy kết giao; hãy gạt bỏ thiền định và đẩy nó đi thật xa.

Verse 36

ध्यानमुवाच । न कर्तव्यं त्वया चात्मन्नैतेषां वै समागमम् । एषां संसर्गमात्रेण महुद्दुःखं भविष्यति

Dhyāna nói: “Hỡi người thân yêu, ngươi chớ nên giao hội với họ. Chỉ cần tiếp xúc với họ thôi, đại khổ ắt sẽ phát sinh.”

Verse 37

मया ज्ञानेन हीनस्त्वं कथं कर्म करिष्यति । एवमेव न कर्तव्यं तेषां चैव समागमम्

Không có trí tuệ mà ta đã ban, làm sao ngươi có thể hành nghiệp đúng theo chánh pháp? Vì vậy, tuyệt đối chớ giao du hay kết hội với họ.

Verse 38

गर्भवासं नयिष्यंति भवंतं नान्यथा विभो । ज्ञानेनैव मया हीनो अज्ञानं यास्यसि ध्रुवम्

Hỡi bậc hùng lực, họ nhất định sẽ dẫn ngươi vào cảnh sống trong bào thai; không còn con đường nào khác. Bị ta tước mất trí tuệ, ngươi ắt rơi vào vô minh.

Verse 39

एवमुक्त्वा तमात्मानं विरराम महामतिम् । ततस्तामागतां बुद्धिमात्मा प्रोवाच निश्चितः

Nói như thế với chính mình, bậc đại trí liền lặng yên. Rồi với quyết tâm kiên cố, Chân Ngã cất lời với Buddhi vừa khởi lên.

Verse 40

ज्ञानध्यानौ महात्मानौ मंत्रिणौ मम शोभनौ । तत्र यानं न मे युक्तं तद्बुद्धे किं करोम्यहम्

Trí tuệ và Thiền định—hai vị đại hồn, những bậc đại thần rực rỡ của ta—đang ở đó; ta không hợp để đến nơi ấy. Hỡi Buddhi, vậy ta phải làm gì?

Verse 41

एवं श्रुत्वा ततो बुद्धिस्तेषां पार्श्वे यशस्विनी । समाचष्ट समग्रं तत्कथनं ज्ञानध्यानयोः

Nghe vậy, Buddhi rạng danh đứng bên cạnh họ, rồi trình bày trọn vẹn lời giảng ấy về trí tuệ tâm linh và thiền định.

Verse 42

ततस्ते पंचकाः सर्वे आत्मानं प्रतिजग्मिरे । मैत्रीमेव प्रतीच्छामो भवतो नित्यमेव हि

Bấy giờ cả năm vị ấy đều trở về chỗ của mình. Quả thật, chúng con chỉ cầu xin tình bằng hữu của Ngài—mãi mãi.

Verse 43

यस्माच्छुद्धोसि लोकेश तस्मात्त्वां समुपागताः । स्वयमेव विचार्यैव उत्तरं नः प्रदीयताम्

Hỡi Đấng Chúa Tể của muôn cõi, vì Ngài thanh tịnh nên chúng con đến gần Ngài. Xin Ngài tự mình suy xét rồi ban cho chúng con lời đáp.

Verse 44

आत्मोवाच । यूयं पंचैव संप्राप्ता मम मैत्रं समिच्छथ । स्वीयं गुणं प्रभावं च कथयंतु ममाग्रतः

Đấng Tự Ngã phán: “Các ngươi quả thật là năm vị đã đến, cầu mong tình bằng hữu của Ta. Hãy nói trước mặt Ta về đức hạnh của mình và năng lực đặc thù của mình.”

Verse 45

भूमिरुवाच । सर्वकार्यस्य संस्थानं चर्ममांससमन्वितम् । अस्थिमूलदृढत्वं मे नखलोमसमन्वितम्

Bhūmi thưa: “Cấu trúc của con là nền tảng cho mọi hoạt động, được kết hợp bởi da và thịt. Sự vững chắc của con bắt rễ nơi xương, và con được ban cho móng cùng lông tóc.”

Verse 46

प्रभावो हि महाप्राज्ञ कायमध्ये ममैव हि । नासिकागमनो गंधस्स मे भृत्यो महामनाः

Hỡi bậc đại trí, uy lực của con quả thật trú ngay trong thân này. Hương thơm đến được mũi—ấy là kẻ tùy tùng của con, tâm cao thượng và đầy lòng sùng kính.

Verse 47

आकाश उवाच । अहमाकाशकः प्राप्तो मम काये प्रभावकम् । श्रूयतामभिधास्यामि परब्रह्मस्वरूपिणम्

Ākāśa nói: Ta, yếu tố Hư Không, đã đến, tự hiển lộ uy lực trong chính thân ta. Hãy lắng nghe; ta sẽ thuật về Đấng có bản tính chính là Parabrahman Tối Thượng.

Verse 48

बाह्यांतरावकाशश्च शून्यस्थाने वसाम्यहम् । तत्रामात्यौ तु कर्णौ मे श्रवणार्थं प्रतिष्ठितौ

Ta ngự trong khoảng hư không trống rỗng, vừa ở ngoài vừa ở trong. Tại đó, đôi tai của ta đứng như hai thị giả, được an lập để làm việc nghe.

Verse 49

वायुरुवाच । पंचरूपेण तिष्ठामि करोम्येवं शुभाशुभम् । चर्मकायेस्थितोमात्यः स्पर्शं संश्रयते गुणम्

Vāyu nói: Ta trụ trong năm hình thái và vì thế làm phát sinh điều cát tường lẫn bất tường. Ở nơi thân da, căn xúc nương tựa vào phẩm tính của nó.

Verse 50

तेज उवाच । काये संस्थः सदा नित्यं पाकयोगं करोम्यहम् । सबाह्याभ्यंतरं सर्वं द्रव्याद्रव्यं प्रदर्शये

Tejas nói: Luôn luôn an trụ trong thân, ta không ngừng thực hiện “pāka-yoga”, tức tiến trình biến hóa của sự tiêu hóa. Ta làm hiển lộ mọi điều—ngoài và trong—dù là vật chất hay phi vật chất.

Verse 51

शुक्रं मज्जा तथा लाला एवं त्वक्संधिसंस्थितम् । रुधिरं प्रेषयाम्येव कायमध्ये स्थितोस्म्यहम्

Tinh dịch, tủy và nước bọt—cũng như những gì trú trong da và các khớp—ta khiến chúng lưu xuất thành huyết; quả thật ta ngự nơi trung phần của thân thể.

Verse 52

तत्र नेत्रावमात्यौ मे द्रव्यलब्धिप्रसाधकौ । एवं मयात्मव्यापारस्तवाग्रे कथितः परः

Tại đó, đôi mắt của ta như hai vị đại thần, hoàn thành việc thâu đắc tài vật. Như vậy, trước mặt ngươi, ta đã bày tỏ con đường hành động và hoạt dụng nội tâm tối thượng của chính ta.

Verse 53

जलमुवाचः । सुतोषयाम्यहं नित्यममृतेन कलेवरम् । एवं मे तत्र व्यापारः कायपत्तनके प्रिये

Jala nói: “Ta luôn nuôi dưỡng và gìn giữ thân thể bằng cam lộ (amṛta). Người yêu dấu, tại đó—trong thành gọi là Kāyapattana—đó chính là phận sự của ta.”

Verse 54

अमात्यं रसनां विद्धि रसास्वादकरीं पराम् । नासिकोवाच । सुगंधेन परां पुष्टिं कायस्यापि करोम्यहम्

Hãy biết lưỡi là vị đại thần tối cao—bậc thượng trong việc làm hiển lộ sự thưởng thức các vị. Mũi nói: “Nhờ hương thơm, ta ban sự bồi bổ thù thắng cho cả thân thể.”

Verse 55

दुर्गंधं तु परित्यज्य काये गंधं प्रदर्शये । बुद्धियुक्ता महाभाग तस्याभावेन भाविता

Từ bỏ mùi hôi, ta sẽ làm hiển lộ hương thơm trong thân. Ôi bậc cao quý, người có trí phân biệt, nàng đã biến đổi chính bởi sự vắng mặt của điều ấy (mùi hôi).

Verse 56

स्वामिकार्याय कायेस्मिन्नहं तिष्ठामि निश्चला । गंधं मम गुणं विद्धि द्विविधं यत्प्रवर्तितम्

Vì công việc của Chủ tể, ta đứng vững không lay chuyển trong thân này. Hãy biết hương thơm là phẩm tính của ta, vận hành theo hai phương diện khác nhau.

Verse 57

श्रवणावूचतुः । कार्याकार्यादिकं शब्दं लोकैरुक्तं शुभाशुभम् । शृणुयावः स्वकायस्थौ सत्यासत्ये प्रियाप्रिये

Śravaṇa nói: “Chúng ta, vẫn an trụ trong chính thân mình, nghe những lời người đời nói về điều nên làm và không nên làm—về điều cát tường và bất tường—về chân thật và hư vọng, cùng điều ưa thích và không ưa thích.”

Verse 58

शब्दो हि मे गुणः प्रोक्तो मम व्यापारमेव हि । योजयामि न संदेहो यदा बुद्धिः प्रपूरयेत्

Âm thanh được tuyên nói là phẩm tính của ta, và chính là công năng của ta. Khi buddhi (trí tuệ) được lấp đầy và chuyên chú, ta khiến nó vận hành—không chút nghi ngờ.

Verse 59

त्वगुवाच । पंचरूपात्मको वायुः शरीरेस्मिन्व्यवस्थितः

Da nói: Vāyu—luồng prāṇa có bản tính năm mặt—được an lập trong thân này.

Verse 60

सबाह्याभ्यंतरे चेष्टां तेषां जानामि तत्त्वतः । शीतोष्णमातपं वर्षं वायोः स्फुरणमेव च

Ta biết đúng như thật mọi hoạt động của chúng, cả ngoài lẫn trong: lạnh và nóng, nắng và mưa, và cả sự rung động của vāyu (gió) nữa.

Verse 61

सर्वं जानामि संस्पर्शं संगश्लेषादिकं नृणाम् । स्पर्श एव गुणो मह्यमेतत्सत्यं वदाम्यहम्

Ta biết trọn vẹn bản chất của sự xúc chạm nơi con người—tiếp xúc, ôm ấp và những điều tương tự. Với ta, chỉ “xúc chạm” là phẩm tính; đó là chân thật ta tuyên nói.

Verse 62

एवं हि ते समाख्यातो मया व्यापार एव हि । नेत्रे ऊचतुः । संसारे यानि रूपाणि भव्याभव्यानि सत्तम

Như vậy, ta đã giảng rõ cho ngươi chính chức phận của chúng ta. Hai con mắt thưa rằng: “Ôi bậc tối thắng trong loài hữu tình, trong cõi luân hồi này, mọi hình tướng—cát tường và bất tường…”

Verse 63

यदा प्रेरयते बुद्धिस्तदा पश्याव नान्यथा । वसावः कायमध्ये वै रूपं गुणमिहावयोः

Khi buddhi (trí phân biệt) thúc đẩy thì chúng ta mới thấy, chẳng thể khác. Quả thật, ngay trong thân này, ngay trong cõi này, hình sắc và các phẩm tính thuộc về chúng ta—những kẻ mang thân.

Verse 64

एवं व्यापारसंबंधः कायमध्ये महामते । जिह्वोवाच । बुद्धियुक्ता अहं तात रसभेदान्विचारये

Như thế, hỡi bậc đại trí, mối liên hệ của các chức năng nằm ngay trong thân. Lưỡi thưa: “Này con yêu, nhờ buddhi, ta sẽ xét phân các sai biệt của muôn vị.”

Verse 65

क्षारमम्लादिकं सर्वं नीरसं स्वादु चिंतये । व्यापारेण अनेनापि नित्ययुक्ता वसाम्यहम्

Dù là mặn, chua và các vị khác—mọi điều nhạt nhẽo ta đều quán tưởng là ngọt. Nhờ chính sự hành trì ấy, ta luôn sống điều phục, gắn chặt trong yoga (định).

Verse 66

इन्द्रियाणां हि सर्वेषां बुद्धिरेषा प्रणायकः । एवं पंच समायातानींद्रियाणि प्रिये शृणु

Quả thật, đối với mọi căn (indriya), buddhi này là bậc lãnh đạo và dẫn đường. Vậy, hỡi người thương, hãy nghe về năm căn cùng sinh khởi.

Verse 67

स्वीयानि यानि कर्माणि कथयंति पुनः पुनः । अथ बुद्धिः समायाता तमुवाच महामतिम्

Khi họ cứ kể đi kể lại những việc làm của chính mình, thì Buddhi (Trí tuệ) tiến ra và cất lời với bậc đại tâm ấy.

Verse 68

मद्विहीनो यदा कायस्तदा नश्यति नान्यथा । तस्मात्त्वं मां समास्थाय वर्त्तयस्व महामते

Khi thân thể không có Ta, nó tất phải hoại diệt—không còn cách nào khác. Vì vậy, hỡi bậc đại tâm, hãy nương tựa nơi Ta mà tiếp tục hành trì bổn phận và đường đời.

Verse 69

अथ कर्म समायातमात्मानमिदमब्रवीत् । अहं कर्म महाप्राज्ञ तव पार्श्वं समागतम्

Bấy giờ Karma đến nơi và tự nói về mình rằng: “Hỡi bậc đại trí, Ta là Nghiệp; Ta đã đến bên cạnh ngươi.”

Verse 70

त्वां प्रेषयाम्यहं तेन पथा येनेह गच्छसि । एवमाकर्ण्य तत्सर्वमात्मा प्रोवाच तान्प्रति

“Ta sai ngươi đi đúng theo con đường mà ngươi đang đi đến đây.” Nghe hết thảy, Atman (Đấng chủ tể nội tâm) liền cất lời với họ.

Verse 71

यूयं पंचात्मकैर्युक्ताः सर्वसाधारणाः किल । कस्मान्मैत्रं समिच्छंति तत्र पंचात्मकं प्रति

Các ngươi quả thật mang bản tính năm phần và là điều chung cho muôn loài. Vậy cớ sao họ còn tìm cầu tình thân ở đó—hướng về cái cũng có tự tính năm phần ấy?

Verse 72

ब्रुवंतु कारणं सर्वे ममाग्रे सर्वमेव तत् । पंचात्मका ऊचुः । अस्मत्संगप्रसंगेन पिंडमेव प्रजायते

“Hết thảy các ngươi hãy nói trước mặt Ta nguyên nhân của mọi điều này.” Năm thể (pancātmaka) đáp: “Do duyên hội hợp của chúng tôi, chỉ sinh ra ‘pinda’—khối bào thai ban sơ.”

Verse 73

तस्मिन्पिंडे महाबुद्धे भवान्वसति सुव्रतः । तिष्ठामो हि वयं सर्वे प्रसादात्तव तत्र हि

Hỡi bậc đại trí, trong khối pinda ấy Ngài an trú như người giữ giới nguyện thanh cao. Quả thật, tất thảy chúng tôi ở đó chỉ nhờ ân prasāda—lòng từ ân của Ngài.

Verse 74

एतस्मात्कारणान्मैत्रमिच्छामस्तव नित्यशः । आत्मोवाच । एवमस्तु महाभागा भवतां प्रियमेव च

“Vì lẽ ấy, chúng tôi hằng mong được kết maitrī—tình bằng hữu thiêng liêng—với Ngài.” Tự Ngã phán: “Hãy như vậy, hỡi những bậc hữu phúc; điều các ngươi yêu quý ắt được thành tựu.”

Verse 75

करिष्ये नात्र संदेहो मैत्रं हि प्रीतिकारणात् । वार्यमाणो महाभागो ज्ञानेनापि महात्मना

“Ta sẽ làm—chẳng chút nghi ngờ; bởi maitrī sinh từ prīti, lòng thương mến.” Dẫu bị bậc Đại Ngã, nổi danh về trí tuệ, ngăn răn và khuyên bảo, người hữu phúc ấy vẫn quyết chí như vậy.

Verse 76

ध्यानेन च महात्मासौ तेषां संगतिमागतः । स तैः प्रमोहितस्तत्र रागद्वेषादिभिस्तदा

Và nhờ thiền định, bậc Đại Ngã ấy đã đến trong hội chúng của họ; nhưng ngay lúc ấy, tại đó, Ngài bị họ làm mê lầm bởi tham ái, sân hận và các thứ tương tự.

Verse 77

पंचतत्त्वसमायुक्तः कायित्वं गतवान्प्रभुः । यदा गर्भं समायातो विष्ठामूत्रसमाकुले

Được kết hợp bởi năm đại, Đức Chúa đã nhận lấy thân hữu hình. Khi Ngài đi vào bào thai—nơi đầy phân và nước tiểu—

Verse 78

दुर्गंधे पिच्छिलावर्ते पतितस्तैः स संयुतः । अंगेन व्याकुलीभूतः पंचात्मकानुवाच सः

Rơi vào vòng xoáy hôi thối, nhầy nhớt và bị quấn chặt bởi chúng, toàn thân Ngài bối rối khổ sở; rồi Ngài cất lời với các hữu thể mang năm tính chất.

Verse 79

भोभोः पंचात्मकाः सर्वे शृणुध्वं वचनं मम । भवतां संप्रसंगेन महादुःखेन मोहितः

Hỡi tất cả các vị mang bản thể năm đại, hãy nghe lời Ta. Do gắn bó với các vị, Ta bị đại sầu khổ làm cho mê mờ.

Verse 80

तत्रास्मिन्पिच्छिले घोरे पतितो हि महाभये । पंचात्मका ऊचुः । तावत्संस्थीयतां राजन्यावद्गर्भः प्रपूरयेत्

Tại đó, trong chốn nhầy trơn ghê rợn, Ngài quả đã rơi vào hiểm nạn lớn. Các hữu thể năm phần nói: “Tâu Đại vương, xin ở lại đây một thời gian, cho đến khi bào thai được đầy đủ (tức kỳ thai trọn vẹn).”

Verse 81

पश्चान्निर्गमनं ते वै भविष्यति न संशयः । अस्माकं हि भवान्स्वामी कायदेशे व्यवस्थितः

Sau đó, Ngài nhất định sẽ ra đi—không còn nghi ngờ. Vì Ngài là bậc Chủ của chúng tôi, đang an trụ nơi miền Kāya, tức cõi thân này.

Verse 82

राज्यमेवं प्रकर्तव्यं सुखभोक्ता भविष्यति । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा आत्मा दुःखेन पीडितः

Vương quốc nên được trị vì theo cách ấy; khi đó người ta sẽ hưởng lạc. Nghe lời họ, nội tâm chàng bị sầu khổ giày vò.

Verse 83

गंतुमिच्छन्नसौ तस्मात्पलायनपरोभवत्

Muốn rời khỏi nơi ấy, chàng liền một mực toan tính trốn chạy.